Çözümler · Alacak
Alacağınızı belgeleriyle takip edin
Ödenmeyen bir fatura, borç olarak verilen bir para ya da yerine getirilmeyen bir sözleşme… Alacak uyuşmazlıklarında hangi yolun uygun olduğu, alacağın hangi belgeye dayandığına ve ne kadar süre geçtiğine göre değişir.
Hangi yol, ne zaman?
Alacağın tahsili için genellikle üç yol vardır: karşı tarafa ihtarname göndererek süre vermek, icra takibi başlatmak veya dava açmak. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.5/A). İlamsız icra takibine itiraz edilirse alacaklı itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67).
Hangi yolun uygun olduğu; alacağın senet, sözleşme veya fatura gibi hangi belgeye dayandığına, tutarına ve karşı tarafın itiraz etme ihtimaline göre değişir.
Zamanaşımı süreleri
Zamanaşımı, alacağın türüne göre farklıdır ve kesilmesi ya da durması mümkündür.
| İşlem | Genel süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel alacak zamanaşımı | 10 yıl | TBK m.146 |
| Kira, faiz, ücret alacakları ve bazı ticari alacaklar | 5 yıl | TBK m.147 |
| Haksız fiilden doğan tazminat | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl | TBK m.72 |
| Çekte hamilin müracaat hakkı | İbraz süresinin bitiminden itibaren 6 ay | TTK m.814 |
Süreler genellikle tebliğ tarihinden başlar ve dosyanın özelliğine göre değişebilir. Kendi son gününüzü bu tablodan hesaplamayın; belgedeki tebliğ tarihini ve istisnaları bir hukuk uzmanıyla doğrulayın.
Toplamanız gereken belgeler
- Sözleşme, fatura, senet veya borç belgesi
- Ödeme kayıtları ve hesap ekstreleri
- Yazışmalar (e-posta, mesaj) ve ihtarnameler
- Teslim tutanakları veya iş/hizmetin yapıldığını gösteren belgeler
- Karşı tarafın kimlik ve adres bilgileri
Hukuk Dosyam alacak dosyanızda ne yapar, ne yapmaz?
Yapar
- Sözleşme, fatura ve dekontlardan tarih, vade ve tutarları okur; alacağın akışını çıkarır.
- Zamanaşımı sürelerini dayanak maddeleriyle gösterir ve sürenin kesilmesiyle ilgili belgeleri işaretler.
- İhtarname veya takip öncesi eksik belgeleri listeler.
Yapmaz
- Alacağın mahkemede kabul edileceğini söylemez.
- Karşı tarafa ihtarname göndermez veya takip başlatmaz.
- Faiz ve masraf hesaplarını kesin sonuç olarak sunmaz; varsayımlarını açıkça gösterir.
Sık sorulan sorular
İhtarname göndermek zorunlu mu?
Her durumda zorunlu değildir; ancak borçluyu temerrüde düşürmek ve süre vermek için sıkça kullanılır. Bazı sözleşmelerde temerrüt için ihtar gerekebilir.
Borçlu ödeme emrine itiraz etti. Ne olur?
İlamsız takip durur. Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67); belirli belgelere dayanıyorsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68).
Zamanaşımı dolduysa alacak tamamen kaybolur mu?
Zamanaşımı dolan alacak kendiliğinden ortadan kalkmaz; borçlu zamanaşımını ileri sürerse alacak dava yoluyla istenemez hâle gelir. Sürenin kesilip kesilmediği ayrıca incelenmelidir.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72, 146, 147, 154Zamanaşımı süreleri ve kesilmesi.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A, 814Ticari davalarda arabuluculuk ve çek.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67, 68İtirazın iptali ve kaldırılması.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Alacağınızın belgelerini düzenleyin
Sözleşme, fatura ve ödemeler tek dosyada; vadeler ve zamanaşımı görünür.