Adli tatil süreleri nasıl etkiler?

Adli tatil, hukuk ve ceza yargılamasında aynı hükümle düzenlenmez. Bu nedenle ilk olarak dosyanın hukuk mahkemesinde mi, ceza yargılaması yapan bir makam veya mahkemede mi görüldüğünü; ayrıca süre hesabının hangi işlem için yapıldığını belirleyin.

Hukuk yargılamasında adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer; yeni adli yıl 1 Eylül’de başlar. Ceza yargılamasında da 20 Temmuz’dan 31 Ağustos’a kadar çalışmaya ara verilir ve yeni dönem 1 Eylül’de başlar. Bu dönemleri belirleyen hükümler benzerdir; ancak sürelerin işleyişine ilişkin düzenlemeler farklıdır. (6100 sayılı Kanun m.102; 5271 sayılı Kanun m.331)

6100 sayılı Kanun m.104, adli tatile tabi dava ve işlerde bu Kanunun belirlediği sürelerin bitişi adli tatil dönemine rastlarsa uygulanır. Böyle bir durumda süre, ayrıca karar alınmasına gerek olmaksızın, adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır. Hüküm, her yargısal işlem veya her kanundaki süre için genel bir uzatma kuralı olarak okunmamalıdır.

Bu nedenle sürenin hangi kanun hükmüne dayandığını ve ne zaman sona erdiğini kontrol edin. Süre hâkim tarafından belirlenmişse veya başka bir kanundan kaynaklanıyorsa, yalnızca bu maddeden hareketle uzama olduğu sonucuna varmayın; ilgili düzenleme ayrıca doğrulanmalıdır.

Hukuk yargılamasında adli tatilde görülmeye devam eden işler de vardır. Bunlar arasında nafaka, soybağı, velayet ve vesayet işleri; iş sözleşmesi nedeniyle işçilerin açtığı davalar; çekişmesiz yargı işleri ve kanunda ivedi olduğu belirtilen ya da mahkemenin ivedi görülmesine karar verdiği işler sayılır. İhtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma talepleri de bu kapsamdadır. İşiniz bu gruplardan birine giriyorsa, adli tatilde görülüp görülmeyeceğini ve süre hesabına etkisini 6100 sayılı Kanun m.103 ile m.104’ü birlikte inceleyerek değerlendirin.

Temsili örnek: Bir hukuk davasında, 6100 sayılı Kanun’un belirlediği bir sürenin son günü adli tatil dönemine denk geliyorsa, m.104’teki uzama kuralı gündeme gelebilir. Bunun uygulanıp uygulanmayacağı, davanın adli tatile tabi olup olmadığına ve sürenin gerçekten bu Kanun’da belirlenip belirlenmediğine bağlıdır.

Ceza işlerini gören makam ve mahkemelerin tatil dönemi 20 Temmuz’dan 31 Ağustos’a kadardır. 5271 sayılı Kanun m.331’e göre adli tatile rastlayan süreler işlemez; bu süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzamış sayılır.

Bu düzenlemeyi hukuk yargılamasındaki bir haftalık uzamayla karıştırmayın. Dosyanın ceza yargılamasına ait olup olmadığını ve hesapladığınız sürenin hangi işlemle ilgili olduğunu belirleyin. Ayrıca soruşturma, tutuklu işlere ilişkin kovuşturma ve ivedi sayılacak diğer hususların tatil sırasında nasıl yerine getirileceğine ilişkin ayrı bir düzenleme bulunduğundan, bu işlerde dosyanın özel niteliği de kontrol edilmelidir. (5271 sayılı Kanun m.331)

Sürenin son gününün adli tatil dönemine denk gelmesi ile sürenin adli tatil sırasında başlaması aynı durum değildir. 6100 sayılı Kanun m.104’te, adli tatile tabi dava ve işlerde bu Kanun’un belirlediği sürelerin bitişinin tatil zamanına rastlaması düzenlenmiştir. Bu hükümden, adli tatil içinde başlayan her sürenin nasıl hesaplanacağına ilişkin ayrı bir sonuç çıkarmayın.

Süre tatil döneminde başlamışsa önce başlangıç olayını ve ilgili süre hükmünü belirleyin; ardından uygulanacak düzenlemenin bu durumu kapsayıp kapsamadığını doğrulayın. Dosyanın hukuk veya ceza yargılamasına ait olması da kontrol edilmelidir; ceza yargılamasında süreler için 5271 sayılı Kanun m.331’de farklı bir ifade kullanılmıştır.