Rehber · Adli yardım
Adli yardım başvurusu için hangi bilgiler ve belgeler toplanmalı?
Adli yardım başvurusu hazırlarken mali durumunuzu, uyuşmazlığınızın dayanaklarını ve başvuracağınız kurumu gösteren bilgileri bir araya getirin. Mahkemeden adli yardım talebinde, yargılama veya takip giderlerini ödeme gücünüzün bulunmadığını ve talebinizin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını göstermeniz önem taşır (6100 sayılı Kanun m.334). Mahkemeden adli yardım istemekle barodan avukat talep etmek aynı başvuru değildir; ihtiyacınızın hangisi olduğunu belirleyip ilgili kurumdan güncel belge ve başvuru usulünü teyit edin.
Önce hangi yardıma ihtiyacınız olduğunu belirleyin
“Adli yardım” ararken mahkeme masrafları için destek mi, yoksa avukat desteği mi aradığınızı netleştirin. Mahkemeden adli yardım talebi, bir dava, geçici hukuki koruma talebi veya icra takibiyle ilgili giderleri karşılayamama durumuna ilişkindir. Talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması da aranır (6100 sayılı Kanun m.334).
Barodan avukat talep etmek ise mahkemeye sunulan adli yardım talebiyle aynı başvuru değildir. Baroların güncel başvuru koşulları, belge listesi ve izlediği usul burada verilen kaynaklarda doğrulanmamıştır. Avukat desteği arıyorsanız ilgili barodan bu bilgileri doğrudan teyit edin; mahkeme giderleri için destek istiyorsanız başvuracağınız mahkemeyi belirleyin.
Mali durumunuzu hangi bilgilerle açıklamalısınız?
Mahkemeye başvuruda, yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığınızı gösteren mali durum belgelerini sunmanız gerekir (6100 sayılı Kanun m.336). Değerlendirme, kendinizin ve ailenizin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden bu giderleri kısmen ya da tamamen ödeyip ödeyemediğinizle ilgilidir (6100 sayılı Kanun m.334).
Başvuru dosyanızı hazırlarken gelir ve mal varlığınızla birlikte geçiminizi etkileyen yükümlülükleri de açıklayın. Örneğin düzenli geliriniz, kira veya konut gideriniz, bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler ve sürekli giderleriniz hakkında elinizdeki kayıtları ayırabilirsiniz. Bunlar, kaynaklarda sayılmış zorunlu belge türleri değildir; mali durumunuzu anlatmaya yardımcı olabilecek bilgilerdir.
Temsili örnek: Düzenli geliri bulunan ancak aynı zamanda yüksek kira ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin giderlerini karşılayan biri, yalnızca gelirini değil bu yükümlülükleri gösteren bilgileri de açıklayabilir. Hangi belgenin yeterli görüleceği başvurunun koşullarına ve uygulamaya göre değişebilir. Bu nedenle güncel belge listesini başvuracağınız mahkemeden öğrenin.
Uyuşmazlığınızı ve dayanaklarını nasıl hazırlamalısınız?
Başvuruda iddianızın kısa bir özetini ve iddianızı dayandırdığınız delilleri sunmanız gerekir (6100 sayılı Kanun m.336). Bu nedenle ne talep ettiğinizi, uyuşmazlığın ne zaman ve nasıl ortaya çıktığını ve elinizde hangi belgelerin bulunduğunu kısa bir sırayla yazın.
Dilekçe, sözleşme, yazışma, ödeme kaydı veya başka bir belge uyuşmazlığınızla ilgiliyse bunları konu başlıklarına göre düzenleyin. Bu örnekler kaynaklarda zorunlu belge listesi olarak sayılmamıştır; elinizdeki dayanakları belirlemenize yardımcı olabilir. Başvuruda iddianızın özetiyle delillerinizi birlikte sunun; yalnızca mali durum belgeleriyle yetinmeyin (6100 sayılı Kanun m.336).
Başvuruyu hangi mahkemeye yapmalısınız?
Adli yardım talebi, asıl talebin veya işin karara bağlanacağı mahkemeye yapılır. İcra ve iflas takiplerinde talep, takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesine yöneltilir (6100 sayılı Kanun m.336).
Kanun yoluna başvururken yapılacak adli yardım talebi ise bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır (6100 sayılı Kanun m.336). Bu nedenle dosyanızın hangi aşamada olduğunu ve talebinizin hangi mahkemede görüleceğini kontrol edin. Mahkemenin adı, dosya numarası ve elinizdeki güncel işlem bilgileri başvuru merciini belirlemenize yardımcı olur.
Başvurunun hangi formla ve hangi eklerle yapılacağına ilişkin güncel usul bilgileri verilen kaynaklarda yer almıyor. Başvuru öncesinde ilgili mahkemeden teyit edin.
Başvuru dosyanızı hazırlama adımları
Aşağıdaki sıralama, bilgileri bir araya getirmenize yardımcı olur; kesin bir belge listesi veya kabul garantisi değildir.
-
Yardım türünü seçin
Mahkeme giderleri için adli yardım mı, barodan avukat desteği mi aradığınızı belirleyin. İki başvurunun usulünü ve güncel belge listesini ilgili kurumdan ayrı ayrı teyit edin.
-
Dosyanın aşamasını ve merciini bulun
Dava veya takip bilgilerinizi kontrol edin. Dava ya da başka bir iş için asıl talebin karara bağlanacağı mahkemeyi; icra ve iflas takibi için takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesini esas alın. Kanun yolu aşamasında talep bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır (6100 sayılı Kanun m.336).
-
Mali durum belgelerini ayırın
Gelir, mal varlığı ve geçiminizi etkileyen yükümlülüklerinizi açıklayabilecek mevcut kayıtları toplayın. Hangi belgelerin yeterli olacağını mahkemeye sorun; kaynaklarda sabit ve kapsamlı bir belge listesi bulunmuyor.
-
İddianızı ve delillerinizi özetleyin
Ne talep ettiğinizi kısa biçimde yazın; iddianızı destekleyen mevcut belgeleri düzenleyin. Mahkemeye, iddianızın özeti ve dayanak delillerinizle birlikte mali durum belgelerinizi sunmanız gerekir (6100 sayılı Kanun m.336).
Başvuru öncesi kontrol listesi
- Mahkeme giderleri desteği mi, avukat desteği mi aradığımı belirledim.
- Dosyanın hangi aşamada olduğunu, ilgili mahkemenin adını ve varsa dosya bilgilerini kontrol ettim.
- Gelir ve mal varlığımın yanı sıra geçimimi etkileyen yükümlülükleri de açıklamak için elimdeki kayıtları ayırdım.
- Talebimi ve bu talebe dayanak gösterdiğim delilleri kısa ve anlaşılır biçimde hazırladım.
- Başvuracağım kurumdan güncel formu, belge listesini ve başvuru usulünü teyit ettim.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.334, 336Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 29.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.