Rehber · Dosya analizi
AI analizinde eksik bilgilerin açıkça belirtilmesi neden önemlidir?
AI analizinde eksik bilgi açıkça belirtilmelidir; çünkü incelenmeyen bir belge, okunamayan bir bölüm veya belirsiz bir tarih, yanıtın dayanağını ve kapsamını değiştirebilir. Eksiklerin gösterilmesi, analizde doğrulanmış bilgilerle varsayımları ayırmanıza ve hangi belgeyi tamamlamanız gerektiğini görmenize yardımcı olur. Ancak eksik bilgiyi belirtmek, sonucun doğru veya dosyanın eksiksiz olduğunu garanti etmez.
Eksik bilgi analiz sonucunu nasıl etkiler?
Analiz, yalnızca araca sunulan ve okunabilen içeriğe dayanabilir. Örneğin bir yazışma dizisinin yalnızca son mesajı yüklenmişse, önceki mesajlarda yer alan açıklamalar veya tarihler değerlendirmeye girmemiş olabilir. Bu durumda analiz, elindeki parçayı açıklayabilir; ancak tüm yazışma dizisini incelemiş gibi kabul edilmemelidir.
Eksikliğin etkisi, sorulan soruya ve eksik parçanın dosyadaki rolüne bağlıdır. Tarihleri karşılaştıran bir analizde tarih bilgisi, olayların sırasını anlamaya yönelik bir analizde ise eksik yazışma veya ek belge önemli olabilir. Somut dosya görülmeden, hangi sonucun değişeceği kesin olarak söylenemez.
Eksik görünmesi, belgenin dosyada hiç olmadığı anlamına gelmez. Dosyanızdaki tüm belgeleri ve analiz aracına yüklediklerinizi ayrı ayrı kontrol edin. Bir belge dosyanızda bulunuyor ama analize yüklenmemiş olabilir.
Eksik bilgiyle varsayım arasındaki fark nedir?
Eksik bilgi, incelenen materyalde bulunmayan, okunamayan veya doğrulanamayan unsurdur. Varsayım ise bu boşluğu doldurmak için kabul edilen, fakat sunulan belgelerle doğrulanmamış açıklamadır. Bu ikisini ayırmak, analizde hangi ifadelerin belgeye dayandığını ve hangilerinin kontrol gerektirdiğini görmenizi sağlar.
Örneğin tarihsiz bir tutanakta olayın hangi gün gerçekleştiği belirlenemiyorsa, tarih bilgisi eksiktir. Olayın belirli bir gün gerçekleştiğini kabul ederek yapılan değerlendirme ise varsayıma dayanır. Analiz, bu varsayımı doğrulanmış tarih gibi aktarmamalıdır.
Bir çıkarım, belgelerdeki bazı işaretlerden hareketle ulaşılmış sonuçtur; tek başına belge metninde açıkça yazan bir bilgiyle aynı şey değildir. Analizi okurken belgede açıkça yer alan bilgileri, çıkarımları ve doğrulanmamış varsayımları birbirinden ayırın.
Eksikleri nasıl kontrol edip analizi tamamlarsınız?
Analizdeki bir eksikliği fark ettiğinizde önce bunun yüklenen belgelerden mi, belgenin okunabilirliğinden mi, yoksa olay anlatımındaki belirsizlikten mi kaynaklandığını belirleyin.
-
Analiz için yüklenen belgeleri karşılaştırın
Dosyanızda bulunan belgelerle araca yüklenenleri yan yana kontrol edin. Eksik sayfa, ek, önceki yazışma veya başka bir belge olup olmadığını not edin. Analizde bir belgenin anılmaması, o belgenin dosyanızda bulunmadığını tek başına göstermez.
-
Okunabilirliği ve bütünlüğü inceleyin
Belgenin bulanık, kesilmiş, ters çevrilmiş veya yalnızca bir bölümünün yüklenmiş olup olmadığına bakın. Özellikle tarih, isim, ekler ve belgenin sonuç bölümünün okunup okunmadığını kontrol edin. İçerik seçilemiyor ya da sayfa eksik görünüyorsa mümkünse daha okunaklı ve tam bir kopyayla yeniden değerlendirme isteyin.
-
Belirsiz bilgileri açıkça işaretleyin
Olay sırası, tarih veya bir ifadenin kime ait olduğu net değilse, bildiğiniz kısmı ve emin olmadığınız kısmı ayrı yazın. Eksik noktayı kendiniz tamamlamayın; hangi belgenin ya da bilginin bu noktayı doğrulayabileceğini belirtin.
-
Soruyu ve kapsamı netleştirin
Analizden hangi belgeyi ve hangi soruyu değerlendirmesini istediğinizi açıkça belirtin. Örneğin yalnızca yüklenen yazışmalardaki tarih sırasını mı, yoksa ekli belgelerle birlikte olay anlatımını mı incelemesini istediğinizi yazın.
-
Yeni analizde değişenleri kaydedin
Eksik belgeyi tamamladıktan sonra hangi belgeyi eklediğinizi ve hangi belirsizliği açıkladığınızı not edin. Yeni değerlendirmede bu eklemenin sonucu nasıl etkilediğini kontrol edin; farklı bir sonuç çıkması, tek başına hangi değerlendirmenin doğru olduğunu kanıtlamaz.
Analizde hangi noktaları sorgulamalısınız?
Bir analiz, kaynak belgede yer almayan bir bilgiyi doğrulanmış olgu gibi sunuyorsa, bunun hangi belgeye dayandığını sorun. Dayanak gösterilemiyorsa o bilgiyi teyit edilene kadar kesinleşmiş kabul etmeyin.
Belge eksik, okunaksız veya diğer kayıtlarla çelişkiliyse, sonucu bu sınırlılıkla birlikte değerlendirin. Önce eksik parçayı tamamlamaya ya da çelişen kayıtların hangi belgeye ait olduğunu belirlemeye çalışın. Bu noktaların dosyanızdaki hukuki değerlendirmeyi değiştirme ihtimali varsa, belgeleri ve analizdeki dayanakları birlikte bir hukuk uzmanına gösterin.
Kullandığınız aracın belgeleri nasıl işlediği, sakladığı veya paylaştığı da analiz metninden anlaşılamayabilir. Bu konuda kesin varsayımda bulunmadan aracın kendi kullanım ve gizlilik bilgilerini kontrol edin.
Son kontrol listesi
- Dosyamda bulunan belgeler ile analize yüklediklerimi ayrı ayrı kontrol ettim mi?
- Yüklenen belgelerin tüm sayfaları ve ekleri okunabilir ve tam mı?
- Analizdeki önemli bilgiler hangi belgeye veya bölüme dayanıyor?
- Tarih, olay sırası veya kişi bağlantısı belirsiz olan noktalar açıkça işaretlenmiş mi?
- Belgede yazan bilgi ile analizdeki çıkarım ve varsayımlar birbirinden ayrılmış mı?
- Eksik veya çelişkili kayıtları tamamlamak için hangi belgeye ihtiyaç duyduğumu belirledim mi?
- Eksiklik giderildikten sonra analizi yeniden kontrol edip hangi bilgilerin değiştiğini not ettim mi?
Dosyanın bütününe bakın
Birden fazla belgeyi birlikte değerlendirirken kronolojiyi, eksik belgeleri ve çelişkileri kontrol edin. Sürelerle ilgili değerlendirmelerin dayandığı kaynakları da inceleyin.