Rehber · Bilgi kontrolü

AI yanıtındaki varsayımlar nasıl bulunur?

Bir AI yanıtındaki varsayımları bulmak için yanıtı küçük iddialara ayırın ve her iddianın hangi bilgiye dayandığını, hangi bilgiyi kabul ettiğini kontrol edin. Yanıtın akıcı veya kesin bir dille yazılması, bu kabullerin doğrulandığı anlamına gelmez. Özellikle size özgü ya da hukuki sonuç doğurabilecek bir konuda, önemli iddiaları ilgili belge ve güvenilir kaynaklarla karşılaştırın.

Bir kişinin ekrandaki metni not alarak incelediği çalışma alanı

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

Yanıttaki varsayım ne demektir?

Varsayım, yanıtın doğru kabul ederek ilerlediği ama kullanıcı tarafından verilmemiş veya başka bir yolla doğrulanmamış bilgidir. Örneğin, “Bu durumda başvurunuzu şu kuruma yapın” diyen bir yanıt; olayın hangi yerde gerçekleştiğini, hangi tarihte olduğunu ya da kullanıcının hangi belgelerinin bulunduğunu sessizce kabul etmiş olabilir.

Varsayım her zaman yanlış demek değildir. Ancak dayanağı kontrol edilmeden kişisel durumunuz için geçerli kabul edilmemelidir. Yanıtın kendinden emin görünmesi de bir bilginin kaynakla doğrulandığını göstermez.

Kesin bilgi, çıkarım ve varsayımı nasıl ayırırsınız?

Bilgileri üç grupta sınıflandıran notlar

Yanıttaki cümleleri üç grupta düşünün:

  • Kesin bilgi gibi sunulan iddia: Dışarıdan kontrol edilebilecek bir bilgi verir. Örneğin, bir belgenin üzerinde yazan tarih.
  • Çıkarım: Verilen bilgilerden bir sonuca ulaşır. Sonucun dayandığı bilgiler doğru ve yeterli mi diye kontrol etmek gerekir.
  • Varsayım: Kullanıcının söylemediği bir ayrıntıyı doğru kabul eder. Örneğin, “Sözleşmeniz imzalıysa…” ifadesi, imzalı bir sözleşme bulunduğunu varsayabilir.

Bu ayrım, yanıtın doğru olup olmadığını tek başına kanıtlamaz. Yalnızca hangi noktaların kontrol edilmesi ve hangi eksik bilgilerin tamamlanması gerektiğini gösterir.

Varsayımları bulmak için yanıtı nasıl incelersiniz?

Bir kişinin yanıtı maddelere ayırarak kontrol etmesi

Yanıtı baştan sona yeniden okumak yerine, kararınızı etkileyebilecek iddiaları tek tek çıkarın. Her iddia için hangi bilgiye dayandığınızı ve bu bilgiyi nereden kontrol edebileceğinizi yazın.

  1. Yanıtı küçük iddialara bölün

    Uzun bir paragraftan ayrı ayrı kontrol edilebilir cümleleri çıkarın. Örneğin, yanıt hem bir olayın tarihini hem bir belgenin geçerliliğini hem de sizin için önerilen bir adımı söylüyorsa, bunları tek bir iddia gibi değerlendirmeyin.

  2. Söylenmeyen koşulları arayın

    “Bu nedenle”, “her zaman”, “kesin olarak” gibi ifadelerin hangi olay veya belge bilgisine dayandığını sorun. Yanıt; tarih, yer, tarafların kim olduğu, belgenin içeriği veya olayın nasıl gerçekleştiği gibi ayrıntıları siz belirtmeden kabul etmiş olabilir.

  3. Her iddia için dayanak isteyin

    İddianın bir belgeye, güncel bir kaynağa, sizin verdiğiniz bilgiye ya da yalnızca çıkarıma mı dayandığını belirleyin. Kaynağı belirtilmeyen veya kontrol edilemeyen bir iddiayı doğrulanmış bilgi olarak kullanmayın.

  4. Kaynağın tarihini ve kapsamını kontrol edin

    Güncel bilgi gerektiren iddialarda kaynağın ne zaman yayımlandığını veya güncellendiğini ve sizin sorduğunuz konuyu kapsayıp kapsamadığını kontrol edin. Eski ya da farklı bir duruma ilişkin kaynak, sorunuza cevap vermeyebilir.

  5. Kendi belgelerinizle karşılaştırın

    Belgeye ilişkin bir iddia varsa, ilgili belgenin tarihini, taraflarını ve tam içeriğini kontrol edin. Bir belgenin özeti ya da yalnızca bir sayfası, belgenin tamamındaki koşulları göstermeyebilir.

Kontrol ederken hangi soruları sorun?

  • Bu cümlede doğrulanabilir hangi iddia var?
  • Yanıt, benim belirtmediğim hangi bilgiyi doğru kabul ediyor?
  • İddia hangi kaynağa veya belgeye dayanıyor?
  • Kaynak güncel mi ve benim durumumu kapsıyor mu?
  • Belgeden söz ediliyorsa belgenin tamamı elimde mi; tarih ve içerik yanıtla uyuşuyor mu?
  • Bir ayrıntı değişirse önerilen sonuç da değişebilir mi?
  • Yanıtta kesin görünen bir sonuç, aslında eksik bilgiye veya çıkarıma mı dayanıyor?

AI’dan hangi açıklayıcı soruları isteyebilirsiniz?

Bir kişinin ekrandaki yapay zekâ yanıtına açıklayıcı soru yazması

AI’dan yanıtını yeniden açıklamasını istemek, atlanan kabulleri fark etmenize yardımcı olabilir. Örneğin şu soruları sorabilirsiniz:

  • “Bu yanıt hangi bilgilere dayanıyor? Benim belirtmediğim kabulleri ayrıca sıralar mısın?”
  • “Hangi cümleler doğrulanabilir bilgi, hangileri çıkarım?”
  • “Bu sonuca varmak için hangi bilgiler eksik?”
  • “İddiaları kontrol etmek için hangi belge veya kaynak gerekir? Kaynağın tarihini ve kapsamını da belirt.”
  • “Şu ayrıntı farklıysa yanıtın hangi kısmı değişir?”

Bu soruların yanıtı, ilk yanıttaki varsayımların tümünün ortaya çıktığını veya açıklamanın doğru olduğunu garanti etmez. Önerilen kaynakları ayrıca kontrol edin; yanıtın kendisini kendi doğruluğunun kanıtı saymayın.

Hukuki bir konuda nelere dikkat etmelisiniz?

Bir kişinin belgeleri ve notlarını birlikte incelemesi

Hukuki bir yanıt; olayın ayrıntılarına, belgelerin içeriğine ve uygulanması gereken kurallara bağlı olabilir. Bir yanıtın sizin durumunuza uyup uymadığını anlamak için ilgili belgeleri ve yanıtın dayandığı güncel kaynakları karşılaştırın. Bu rehber belirli bir hukuki kuralı açıklamaz ve AI yanıtının doğruluğunu tek başına doğrulamaz.

Belgeler birbiriyle uyuşmuyorsa, önemli bir bilgi eksikse veya yanıt hukuki hak ve yükümlülüklerinizi etkileyebilecek bir adım öneriyorsa, belgeleri ve somut sorularınızı bir hukuk uzmanıyla değerlendirin. Örneğin, “Bu sonuç hangi belgedeki hangi bilgiye dayanıyor?” ve “Şu tarih veya koşul farklıysa değerlendirme değişir mi?” diye sorun. Tek başına AI yanıtına dayanarak karar vermek, yanıtın atladığı koşulları gözden kaçırmanıza yol açabilir.

Etiketler