Ara karar nedir? İlk kez okuyanlar için rehber

“Ara karar” ifadesi, tek başına davanın sonucunu göstermez. Kararın etkisini anlamak için kararın içeriğine ve davayı sona erdirip erdirmediğine bakın.

6100 sayılı Kanun m.294’e göre mahkeme, davayı usule veya esasa ilişkin nihai bir kararla sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar “hüküm”dür. Bu nedenle kararın başlığından çok, sonuç kısmında ne yazdığına bakın. Yargılamanın sürmesine yönelik işlemler yer alıyorsa bu, tek başına davanın sonucunun belli olduğu anlamına gelmez.

Hükmün sonuç kısmında talepler hakkında verilen kararların ve taraflara yüklenen borçlarla tanınan hakların açıkça gösterilmesi gerekir. Hükmün kapsamına tarafların iddia ve savunmaları ile delillerin değerlendirilmesi gibi unsurlar da girer (6100 sayılı Kanun m.297). Dosyanızda bir karar görüyorsanız, bu unsurları ve özellikle sonuç kısmını kontrol edin; yalnızca “ara karar” başlığına dayanarak kararın etkisi hakkında sonuca varmayın.

Bütün ara kararlara karşı ayrıca kanun yoluna başvurulabileceği söylenemez. Başvuru imkânı, kararın türüne ve dosyanın aşamasına göre kontrol edilmelidir.

6100 sayılı Kanun m.341, ilk derece mahkemelerinin nihai kararlarına ve maddede sayılan bazı ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı istinaf yolunu düzenler. Bu hüküm, her ara kararın istinafa götürülebileceği anlamına gelmez. Kararınız için başvuru imkânı bulunduğunu değerlendirirken kararın içeriğini ve kanundaki özel düzenlemeyi kontrol edin.

Kararda kanun yolu ve süresi belirtilmişse bu bilgiyi de inceleyin; ancak yalnızca bir ara karar bulunduğu için istinaf süresi işlemeye başladığını veya her durumda başvuru hakkı bulunduğunu varsaymayın. Başvuru yolu ya da süresi konusunda belirsizlik varsa, kararın türünü, kararın kime karşı verildiğini ve tebliğ bilgilerini bir hukuk uzmanıyla birlikte değerlendirmek yararlı olabilir.

İhtiyati tedbir, uyuşmazlık konusu hakkında geçici koruma sağlamak amacıyla istenebilen özel bir hukuki önlemdir. Mevcut durumdaki değişiklik hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştırabilecek veya imkânsız hâle getirebilecekse ya da gecikme sakınca veya ciddi zarar doğurabilecekse mahkeme ihtiyati tedbir kararı verebilir (6100 sayılı Kanun m.389). Bu özel hükümler, bütün ara kararlar için geçerli değildir.

Karşı taraf dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir kararına itiraz edilebilir. Tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazırsa uygulamadan itibaren; hazır değilse uygulama tutanağının tebliğinden itibaren bir hafta içinde, kararın şartları, mahkemenin yetkisi ve teminat yönünden kararı veren mahkemeye itiraz edilebilir. Esas hakkında dava açıldıktan sonra itirazı bu davaya bakan mahkeme karara bağlar (6100 sayılı Kanun m.394).

Tedbir kararının uygulanması nedeniyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler de tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir hafta içinde, tedbirin şartları ve teminat yönünden itiraz edebilir. İtiraz dilekçeyle yapılır; itiraz sebepleri açıkça gösterilmeli ve dayanak deliller dilekçeye eklenmelidir (6100 sayılı Kanun m.394). İtirazın icrayı durdurup durdurmadığı da kararın koşullarına bağlıdır: Kanunda, aksi kararlaştırılmadıkça itirazın icrayı durdurmayacağı belirtilir (6100 sayılı Kanun m.394).

Tedbir kararına itiraz ile kanun yoluna başvuru aynı işlem değildir. Tedbir kararına itiraz hakkında verilen karara karşı kanun yoluna başvurulabilir; bu başvurunun yapılması tedbirin uygulanmasını durdurmaz (6100 sayılı Kanun m.394). Karşı taraf dinlenmeden verilmemiş bir tedbir kararı veya başka türden bir ara karar söz konusuysa, bu özel itiraz düzenlemesinin otomatik olarak uygulanacağını varsaymayın.