Rehber · Deliller
Araç değer kaybı uyuşmazlığında delil listesi nasıl düzenlenir?
Delil listesini, değer kaybı iddianızla ilgili her belgeyi hangi olayı veya bilgiyi desteklediğini belirterek düzenleyin. Kaza ve araç kayıtlarını, hasar ve onarım belgelerini, fotoğrafları, ekspertiz raporlarını ve sigorta yazışmalarını ayrı başlıklar altında toplayabilirsiniz. Belgenin tek başına sonucu kanıtlayacağını varsaymayın; iddianızla bağlantısını ve diğer kayıtlarla tutarlılığını açıklayın.
Delil listesi ne işe yarar?
Delil listesi, uyuşmazlıkta dayandığınız belgeleri ve diğer delilleri, bunların hangi iddianızı desteklediğiyle birlikte gösterir. Vakıa, davada ileri sürdüğünüz somut olay veya bilgidir; örneğin aracın kazadan önceki durumu ya da kaza sonrasında hangi bölümünün onarıldığı.
Dava dilekçesinde davacının, iddiasını dayandırdığı vakıaları ve her vakıanın hangi delillerle ispatlanacağını belirtmesi gerekir. (6100 sayılı Kanun m.119) Cevap dilekçesinde de davalı, savunmasını dayandırdığı vakıaları ve bunları hangi delillerle ispatlayacağını belirtir. (6100 sayılı Kanun m.129)
Delili yalnızca adıyla sıralamak yerine, hangi vakıayla ilgili olduğunu açıkça yazın. Tarafların vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırması ve her delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini belirtmesi gerekir. (6100 sayılı Kanun m.194)
Belgeleri nasıl sınıflandırabilirsiniz?
Önce elinizdeki belgeleri dosyanın konusuna göre ayırın. Aşağıdaki başlıklar örnektir; uyuşmazlığınızda karşılığı olmayan bir belgeyi varmış gibi göstermeyin.
-
Kaza ve taraflarla ilgili kayıtlar
Kaza tespit tutanağı ve kazaya ilişkin elinizde bulunan diğer kayıtları bu başlıkta toplayın. Bunlar, kaza iddianızın hangi belgelere dayandığını göstermeye yarar. Kusur oranı da tartışılıyorsa, yalnızca değer kaybıyla ilgili belgelerin bu tartışmayı tek başına çözeceğini varsaymayın.
-
Araç ve önceki hasar bilgileri
Aracın kimlik ve geçmiş durumuyla ilgili elinizde bulunan kayıtları ayırın. Araçtaki önceki hasarlar tartışma konusuysa, hangi kaydın önceki hasara, hangisinin bu kazadaki hasara ilişkin olduğunu açıklayın.
-
Hasar ve onarım belgeleri
Hasar tespit belgelerini, onarım kayıtlarını, faturaları ve parça değişimi ya da onarım kapsamını gösteren belgeleri ayrı bir grup hâlinde düzenleyin. Her belgenin hangi hasar veya onarım bilgisini desteklediğini belirtin.
-
Fotoğraf ve ekspertiz raporları
Kaza öncesi veya sonrasına ait olduğunu düşündüğünüz fotoğrafları, varsa ekspertiz raporlarını tarih ve konu bilgisiyle ayırın. Fotoğrafın neyi gösterdiğini, raporun hangi tespitleri içerdiğini yazın. Fotoğraf ya da raporun tek başına değer kaybını kanıtladığını kabul etmeyin.
-
Sigorta yazışmaları
Sigorta şirketiyle veya karşı tarafla yaptığınız başvuru ve yazışmaları, varsa yanıtlarla birlikte saklayın. Her yazışmanın hangi talep veya yanıtla ilgili olduğunu belirtin. Yazışmaların bulunmaması, tek başına bir başvurunun yapılmadığını veya yapılmış olduğunu göstermez.
Her delili hangi iddiayla eşleştirmelisiniz?
Listenizde her belge için üç bilgiyi verin: belgenin adı, hangi vakıayla ilgili olduğu ve o vakıayı nasıl desteklediği. Belge bir kurumdan veya başka bir kişiden elde edilecekse, elinizdeymiş gibi yazmayın; hangi kaydın gerektiğini ve mevcut durumda neden sunamadığınızı açıkça belirtin. Kaydın nasıl isteneceği, dosyanın aşamasına ve belgenin kimde bulunduğuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Temsili örnek: Onarım faturası, belirli bir parçaya yapılan müdahaleyi gösteriyorsa listenizde “Onarım faturası — kaza sonrası yapılan onarımın kapsamını göstermek için” şeklinde açıklanabilir. Fatura, tek başına aracın değer kaybının miktarını kanıtlıyor demek değildir.
Dava dilekçesinde mahkemenin adı, taraf bilgileri, davanın konusu ve talep sonucu gibi başka içerik unsurları da düzenlenmiştir. (6100 sayılı Kanun m.119) Bu nedenle delil listesi, dilekçedeki açık ve anlaşılır talebin yerini tutmaz.
Listeyi sunmadan önce kontrol edin
- Her belgenin adını ve varsa tarihini yazdınız mı?
- Her delilin hangi somut vakıayla ilgili olduğunu açıkladınız mı?
- Belgenin neyi desteklediğini, kanıtlamadığı konulardan ayırdınız mı?
- Önceki hasarla bu kazadaki hasara ilişkin kayıtları birbirinden ayırdınız mı?
- Elinizde olmayan bir belgeyi mevcutmuş gibi göstermediniz mi?
- Belge adları, tarihleri ve açıklamalar arasında çelişki olup olmadığını kontrol ettiniz mi?
- Talep veya savunmanız ile delil listenizin birbiriyle uyumlu olduğundan emin oldunuz mu?
Eksik veya sonradan sunulacak delillerde nelere dikkat edilmeli?
Elinizde olmayan bir kaydı “yok” diye kesinleştirmek yerine, hangi kaydın gerektiğini ve onu neden henüz sunamadığınızı belirtin. Kaydın başka bir kişi veya kurumda bulunması, tek başına mahkemenin onu mutlaka temin edeceği anlamına gelmez; izlenecek usul, eldeki bilgilere göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösterilmesi kural olarak mümkün değildir. Ancak delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa mahkeme buna izin verebilir. (6100 sayılı Kanun m.145) Bu istisna, delil hazırlığını ertelemek için güvenilecek olağan bir yöntem değildir. Hangi sürenin söz konusu olduğu ve somut durumda nasıl uygulanacağı, yalnızca burada verilen madde metninden belirlenemiyor.
Uyuşmazlık değer kaybının yanında kusur, onarım gideri veya başka zarar kalemlerini de içeriyorsa her iddia için ayrı delil bağlantısı kurun. Belgenin niteliği veya dosyanın aşaması konusunda belirsizlik varsa, uzmana danışırken “Hangi vakıayı ispatlamam gerekiyor, bu kayıt hangi iddiamla ilgili ve elde edilemeyen belge için nasıl hareket etmeliyim?” sorularını yöneltin.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119, 129, 145, 194Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 13.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.