Rehber · Belge analizi
Araç değer kaybı uyuşmazlığında tanık anlatımları dosyadaki belgelerle nasıl karşılaştırılır?
Tanık anlatımını, önce tanığın olayı bizzat görüp görmediğine; sonra anlattığı yer, zaman ve hasar ayrıntılarının dosyadaki kayıtlarla örtüşüp örtüşmediğine bakarak karşılaştırın. Kaza tespit tutanağı, fotoğraflar, servis kayıtları ve ekspertiz belgeleri farklı zamanları veya konuları gösterebileceğinden, her farklılık kendiliğinden çelişki değildir. Belgenin kaynağını, tarihini ve hangi araca ait olduğunu kontrol edin; uyuşmazlıkları somut biçimde not edin.
Tanığın anlatımında önce neyi kontrol etmelisiniz?
Tanığın doğrudan gözlemlediği bilgi, kendi gördüğü veya duyduğu olaydır. Olayı sonradan başkasından öğrenmişse, bunu ne zaman ve kimden öğrendiğini ayrıca not edin. Bir tanığın kazayı görmemesi, örneğin aracın sonraki durumunu görmüş olamayacağı anlamına gelmez; her anlatım parçasını ayrı değerlendirin.
Anlatımı şu sorularla bölümlere ayırın:
- Tanık kazanın olduğu yerde miydi; olayı hangi konumdan gördü?
- Hangi araçları ve hareketleri ayırt edebildi?
- Hasarı kazadan hemen sonra mı, yoksa daha sonra mı gördü?
- Onarımın yapılışına veya aracın önceki durumuna ilişkin bilgisi doğrudan gözleme mi, başkasından duyduğuna mı dayanıyor?
- Tarih, saat ya da yer konusunda kesin mi konuşuyor, yoksa yaklaşık bir zaman mı veriyor?
Örneğin bir tanık çarpışmayı görmüş olabilir; ancak aracın onarımında hangi parçaların değiştiğini görmemiş olabilir. Kazaya ilişkin anlatımıyla onarım hakkındaki bilgisini aynı ağırlıkta ve aynı kaynaktan geliyormuş gibi ele almayın.
Anlatımı belgelerle nasıl karşılaştırabilirsiniz?
Her tanık cümlesini, o cümleyi sınayabilecek kayıtla eşleştirin. Kayıtlar aynı konuyu göstermiyorsa, aradaki farkı doğrudan çelişki olarak yazmayın.
-
Anlatılan bilgiyi ayrı iddialara bölün
“Araç arkadan darbe aldı ve sol arka kısmı hasar gördü” gibi bir anlatımı; çarpışmanın yönü, hasarın yeri ve hasarın ne zaman görüldüğü şeklinde ayırın. Böylece hangi kısmın hangi belgeyle karşılaştırılacağı netleşir.
-
Tarih, yer ve araç bağlantısını kontrol edin
Tanığın belirttiği tarih ve yeri kaza tutanağındaki bilgilerle karşılaştırın. Fotoğraf ve raporların hangi araca ve hangi olaya ait olduğunu; plaka, araç bilgisi, çekim veya düzenleme tarihi gibi dosyada bulunan tanımlayıcılarla kontrol edin. Bir kayıt başka bir araca ya da farklı bir tarihteki incelemeye ait olabilir.
-
Hasar anlatımını fotoğraf ve tutanakla eşleştirin
Tanığın sözünü, tutanakta tarif edilen çarpışma ve hasar bilgileriyle; fotoğraflarda görülebilen hasarın yeri ve görünümüyle karşılaştırın. Fotoğraf yalnızca çekildiği açıdan görünen kısmı gösterebilir. Görüntüde bir hasarın seçilememesi, tek başına o hasarın bulunmadığını kanıtlamaz.
-
Onarım anlatımını servis ve ekspertiz kayıtlarıyla karşılaştırın
Tanık onarımın kapsamı, değişen parça veya hasarın boyutu hakkında konuşuyorsa, bu bilgiyi servis belgeleri ve ekspertiz raporundaki açıklamalarla eşleştirin. Belgede yazan işlemin hangi hasarla ve hangi tarihteki incelemeyle ilgili olduğunu kontrol edin. Tanık onarımı görmemişse, bu bilgiyi nereden edindiğini ayrıca belirtin.
-
Her kaydın kaynağını ve zamanını not edin
Belgenin kim tarafından ve ne zaman oluşturulduğunu, dosyadaki hangi olayla ilişkilendirildiğini yazın. Kaza anını gösteren kayıt ile onarım sonrasındaki inceleme farklı zamanları anlatabilir. Tarih veya içerik konusunda açıklığa kavuşmayan noktaları kesin hüküm gibi sunmayın; “dosyada bulunan nüshada tarih okunmuyor” gibi gözlemlenebilir bir ifade kullanın.
-
Farklılıkları somut biçimde kaydedin
Her uyuşmazlık için tanığın ilgili sözünü, karşılaştırdığınız belgenin adını ve görülen farkı yan yana yazın. Örneğin tanık sağ arka taraftaki hasarı gördüğünü söylüyorsa, fotoğraflarda görülen bölgeyi ve fotoğrafın tarihini belirtin. Farkın olası açıklaması varsa bunu kesin sonuç değil, kontrol edilmesi gereken ihtimal olarak kaydedin.
Belgedeki her farklılık neden çelişki sayılmaz?
Belgeler ve tanık anlatımları aynı soruya cevap vermiyor olabilir. Kaza tutanağı kazaya ilişkin tespitleri, fotoğraf belirli bir açıdan görünen durumu, servis kaydı yapılan işlemleri, ekspertiz belgesi ise inceleme ve değerlendirmeyi gösterebilir. İçerikleri karşılaştırmadan önce her birinin neyi ve hangi zamanı anlattığını belirleyin.
Bir fotoğrafın olaydan sonra çekilmiş olması veya bir raporun onarımdan sonraki durumu incelemesi, tanığın kazadan hemen sonraki gözlemiyle farklılık yaratabilir. Belgenin tarihi, kaynağı veya araçla bağlantısı doğrulanamıyorsa, içeriğini kesin kabul etmek yerine bu eksikliği not edin.
Dosyada bir belgenin bulunmaması, o belgenin hiç düzenlenmediğini veya olayın gerçekleşmediğini tek başına göstermez. Elinizdeki dosya nüshasında görünmeyen bir kaydı “yok” diye kesinleştirmeyin; hangi dosya veya kayıtların incelendiğini açıkça belirtin.
Dosyayı incelerken kullanabileceğiniz kontrol listesi
- Tanığın olayı doğrudan görüp görmediğini ve hangi ayrıntıları sonradan öğrendiğini ayırdım.
- Tanığın tarih, yer, araç ve hasar anlatımını ayrı ayrı kaydettim.
- Tutanak, fotoğraf, servis kaydı ve ekspertiz belgesinin hangi olayla ve araçla ilgili olduğunu kontrol ettim.
- Belgenin tarihini, kaynağını ve olaydan ne kadar sonra oluşturulduğunu not ettim.
- Tanık anlatımını yalnızca aynı konuyu ve zamanı gösteren kayıtlarla karşılaştırdım.
- Uyuşmazlıkları, ilgili anlatım ve belgeyi göstererek somut biçimde yazdım.
- Dosyada görmediğim bir kaydın hiç düzenlenmediğini varsaymadım.
- Paylaşacağım belgelerde gereksiz kimlik ve iletişim bilgilerini gizledim.
Mahkeme kararındaki belge örneği nasıl okunmalı?
İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/177 E., 2020/223 K. sayılı ve 03.03.2020 tarihli kararına ilişkin verilen özette, kaza tespit tutanağının, hasar ve değer kaybı ekspertiz raporlarının “aslı gibidir” örneklerinin ve araca ilişkin fotoğrafların mahkeme dosyasına sunulduğu belirtiliyor. Kararın sonucu kabul olarak aktarılmıştır. Ancak bu bilgiler, tanık anlatımının hangi koşulda üstün tutulduğunu veya benzer uyuşmazlıkların nasıl sonuçlanacağını göstermez.
Başka bir dosyayı incelerken yalnızca bu belge türlerinin bulunup bulunmadığına değil, belgelerin somut olayla bağlantısına, tarihlerine ve tanığın hangi konuda bilgi verdiğine de bakın. Tanık anlatımının uyuşmazlığa etkisi dosyanın tamamına bağlıdır; bu karşılaştırma tek başına değer kaybı miktarını veya talebin sonucunu belirlemez.
Dayanak mevzuat
- İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ, 2019/177 E., 2020/223 K., 03.03.2020 KABULÜNEKaynak: Verilen karar künyesi, konusu ve özeti; kararın tam metni incelenmemiştir.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.