Ayıplı hizmet uyuşmazlığında benzer emsal kararlar nasıl araştırılır?

Ayıplı hizmet, sözleşmede belirlenen sürede başlamayan veya kararlaştırılan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımadığı için sözleşmeye aykırı olan hizmettir. Hizmet sağlayıcısının bildirdiği ya da internet portalında, reklamında veya ilanında yer verdiği özelliklerin bulunmaması da değerlendirmede önem taşıyabilir. Hizmetin yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan ya da ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler de kanundaki ölçütler arasındadır (6502 sayılı Kanun m.13).

Örneğin, bir eğitim hizmeti için belirli sayıda canlı ders vaat edilmiş ancak derslerin bir kısmı hiç yapılmamışsa, araştırmada yalnızca “eğitim hizmeti” ifadesine bakmak yetmez. Sözleşmede veya tanıtımda ne vaat edildiği, hangi derslerin sunulmadığı ve tüketicinin bunu hangi kayıtlarla gösterebildiği de önemlidir. Temsili örnek: Bir tadilat hizmetinde kararlaştırılan malzeme yerine başka bir malzeme kullanıldığı ileri sürülüyorsa, kararlarla karşılaştırırken sözleşme ve malzeme seçimine ilişkin yazışmalar incelenebilir.

Önce hizmet türünü, ardından ayıp iddiasını ve talep türünü birlikte arayın. Başlangıç araması olarak “6502 sayılı Kanun m.13 ayıplı hizmet [hizmet türü] tüketici mahkemesi” ifadesini kullanabilirsiniz. Sonuçlar azsa veya çok genişse, hizmet türünü ve iddiayı farklı sözcüklerle deneyin: örneğin “eksik ifa”, “vaat edilen özellik”, “hizmetin yeniden görülmesi” ya da “bedel indirimi”. Arama terimlerini çeşitlendirmek, farklı ifadelerle kurulmuş uyuşmazlıkları bulmaya yardımcı olabilir; tek başına hukuki benzerlik göstermez.

Arama sonuçlarında mümkünse kararın yalnızca başlığını veya kısa özetini değil, erişilebilen karar metnini inceleyin. Metnin tamamına ulaşamıyorsanız, görünmeyen olay ayrıntılarını varsaymayın. Kararın hangi sözleşme ve deliller üzerinden verildiği belli değilse benzerlik değerlendirmesi de sınırlı kalır.

Benzer kararlar, mahkemenin hangi olguları ve talepleri değerlendirmiş olabileceğini görmenize yardımcı olabilir; ancak hizmet adının aynı olması kararların aynı sonuca varacağı anlamına gelmez. Sözleşmenin içeriği, vaat edilen özellikler, ayıp iddiası, sunulan deliller ve tüketicinin talebi farklıysa karşılaştırmanın gücü de azalır.

Ayıplı hizmet hâlinde seçimlik haklardan birini kullanarak sağlayıcıya başvurmak mümkündür. Ancak ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi sağlayıcı açısından orantısız güçlük doğuruyorsa bu iki hak kullanılamaz. Orantısızlık değerlendirilirken hizmetin ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer haklara başvurmanın tüketici açısından sorun yaratıp yaratmayacağı dikkate alınır. Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi talebi, hizmetin niteliği ve tüketicinin yararlanma amacı gözetilerek makul sürede ve tüketici için ciddi sorun doğurmayacak biçimde yerine getirilmelidir; bu süre talebin sağlayıcıya yöneltilmesinden itibaren her hâlükârda otuz iş gününü aşamaz. Talep bu sürede yerine getirilmezse tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir (6502 sayılı Kanun m.15).

Karar araştırmanızı kendi dosyanızın kısa bir özetiyle birlikte yürütün: Ne vaat edildi, ne eksik veya farklı sunuldu, bunu hangi kayıtlar gösteriyor ve hangi hakkı talep ediyorsunuz? Bu soruların yanıtları, bulduğunuz kararların gerçekten karşılaştırılabilir olup olmadığını anlamaya yardım eder.