Ayıplı Ürün Uyuşmazlığında Dava Öncesi Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Ayıplı mal, tüketiciye teslim edildiğinde kararlaştırılan örneğe veya modele uymayan ya da maldan objektif olarak beklenen özellikleri taşımayan üründür. Ürünün tanıtımında, etiketinde veya kullanım kılavuzunda belirtilen özelliklerin bulunmaması; kullanım amacını karşılamayan ya da beklenen faydayı azaltan eksiklikler de bu kapsamda değerlendirilebilir. Ürünün kararlaştırılan zamanda teslim edilmemesi veya satıcı tarafından ya da onun sorumluluğu altında gereği gibi monte edilmemesi de sözleşmeye aykırı ifa sayılır. Tüketicinin montaj yapmasının öngörüldüğü hâllerde, talimattaki yanlışlık veya eksiklik nedeniyle montaj hatalı yapılmışsa yine sözleşmeye aykırı ifa söz konusu olur (6502 sayılı Kanun m.8).

Bu nedenle yalnızca “ürün bozuk” demek yerine, hangi özelliğin eksik veya hatalı olduğunu ve bunun ne zaman fark edildiğini kaydedin. Örneğin, ilanında belirtilen bir özelliğin üründe bulunmadığını düşünüyorsanız ilan görüntüsünü ve ürünün mevcut durumunu gösteren fotoğrafı saklayın. Bu kayıtlar iddiayı somutlaştırır; ancak ayıbın nedenini veya teslim sırasında var olup olmadığını tek başına kesinleştirmeyebilir.

Ürünün kim tarafından, ne zaman ve hangi amaçla alındığını da not edin.

Bir sayfalık zaman çizelgesi hazırlayın: satın alma ve teslim tarihini, sorunun ilk fark edildiği tarihi, servise verildiyse bu tarihi ve satıcıya yaptığınız her başvuruyu yazın. Her olayın yanına dayanak belgenin adını ekleyin. Böylece hangi bilginin belgelendiği, hangisinin yalnızca hatırlamaya dayandığı daha kolay anlaşılır.

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim sırasında var olduğu kabul edilir; bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir. Ancak bu karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Ayrıca tüketicinin sözleşme kurulurken ayıptan haberdar olduğu veya haberdar olmasının beklendiği hâllerde sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz (6502 sayılı Kanun m.10). Bu nedenle teslim, sorunun fark edilme ve satıcıya bildirme tarihlerini gösteren kayıtları ayrı ayrı saklayın.

Talebinizi de açıkça belirleyin. Kanun; satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, aşırı masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değiştirme haklarını düzenler. Ücretsiz onarım veya değiştirme satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici sözleşmeden dönme ya da bedel indirimi haklarından birini kullanabilir. Hangi hakkı seçtiğinizi ve bunu karşı tarafa ne zaman bildirdiğinizi yazılı kayda bağlayın. Seçilen hak, ürünün durumu ve diğer koşullar değerlendirilmeden sonucun ne olacağı söylenemez (6502 sayılı Kanun m.11).

Ayıplı maldan sorumlulukta genel zamanaşımı, kanunlarda veya sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmemişse, teslim tarihinden itibaren iki yıldır. Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu, taşınır mallarda bir yıldan; konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (6502 sayılı Kanun m.12). Bu süreler ve istisnalar, hangi malın alındığına ve olayın özelliklerine göre kontrol edilmelidir.

Dava açılması hâlinde dilekçede mahkemenin adı, taraf bilgileri, davanın konusu, vakıaların özeti, her vakıanın hangi delille ispatlanacağı, hukuki sebepler ve açık talep sonucu gibi bilgiler bulunmalıdır (6100 sayılı Kanun m.119). Dilekçede gösterilen ve elinizde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte, davalı sayısından bir fazla örneğinin veya yalnızca örneklerinin dilekçeye eklenmesi gerekir. Başka yerlerden getirtilmesini istediğiniz belge ve dosyalar için de bunların bulunmasını sağlayacak açıklamaları dilekçede belirtmelisiniz (6100 sayılı Kanun m.121). Bu nedenle belgeleri baştan tarih ve konu başlıklarıyla düzenlemek, hangi kaydın hangi olayı desteklediğini göstermeyi kolaylaştırır.

Dava yolunun uygun olup olmadığı ve dava öncesinde başka bir başvuru yoluna başvurulmasının gerekip gerekmediği, uyuşmazlığın niteliğine ve güncel başvuru koşullarına göre ayrıca kontrol edilmelidir. Bu rehber, hangi yolun sizin dosyanız için açık olduğunu belirlemez; parasal sınır veya başvuru süresi hakkında kaynaklarda doğrulanmış bilgi bulunmadığından burada kesin bir sınır ya da süre verilmemiştir.

Ayıbın teknik nedeninin tartışmalı olduğu, ürüne müdahale edildiği veya teslim anındaki durumun belirlenmesi gerektiği hâllerde teknik inceleme gerekebilir. Başvuru yolunu belirlerken satışın tüketici işlemi sayılıp sayılmadığı, seçilen talep ve dosyadaki kayıtların durumu konusunda hukuki değerlendirme alınması da yararlı olabilir.