Ayıplı Ürün Uyuşmazlığında Eksik Belgeler Nasıl Tespit Edilir?

Ayıplı mal, teslim edildiği sırada kararlaştırılan örnek veya modele uymayan ya da maldan objektif olarak beklenen özellikleri taşımayan üründür. Ambalajda, etikette, kullanım kılavuzunda, internet sayfasında veya reklamlarda belirtilen özelliklerin bulunmaması da ayıp değerlendirmesinde önem taşıyabilir (6502 sayılı Kanun m.8).

Üründe gördüğünüz sorunu genel ifadeler yerine somutlaştırın: Ürün hangi özelliği taşımıyor, sorun ne zaman fark edildi, nasıl ortaya çıktı? Örneğin, siparişte belirtilen bir özelliğin üründe bulunmadığını düşünüyorsanız ürün sayfası veya sipariş açıklamasının kaydını; ürün çalışmayı durdurduysa bunu ve fark ettiğiniz tarihi gösteren kayıtları saklayın. Bunlar iddianızı açıklamaya yardımcı olabilir; ancak tek başına sorunun nedenini veya teslim anında mevcut olduğunu her durumda göstermez.

Satıcı tarafından bildirilen özelliklerle veya ürünün olağan kullanım amacıyla ilgili bir eksiklik olduğunu düşünüyorsanız, ürünün tanıtımını ve yaşadığınız sorunu karşılaştırın. Ürünün teslim edilmediğini ya da satıcının sorumluluğundaki montajın gereği gibi yapılmadığını ileri sürüyorsanız, bu durumları da ayıplı ifa değerlendirmesiyle ilgili olgular olarak ayrı ayrı kaydedin (6502 sayılı Kanun m.8).

Fatura veya fiş satın alma ilişkisini göstermeye yardımcı olur; ancak verilen hükümler, bu belgenin bulunmamasının tek başına uyuşmazlığın sonucunu belirlediğini söylemez. Sipariş geçmişi, ödeme kaydı, teslimat bilgisi ve satıcıyla yazışmalar gibi elinizdeki diğer kayıtları birlikte kontrol edin. Bir kaydın eksik olması, başka bir kaydın aynı bilgiyi gösterip göstermediğine bakmayı gerektirir.

Garanti belgesi ürünle ilgili kayıtlar arasında bulunabilir; ancak burada aktarılan kanun hükümleri, garanti belgesinin tek başına ayıbı veya satın alma tarihini kanıtladığına ilişkin bir kural içermiyor. Bu nedenle belgeyi diğer kayıtların yerine geçiyor gibi değerlendirmeyin. Ürünün tanıtımı, kullanım kılavuzu, servis kaydı ve satıcıya yapılan bildirimler farklı olguları açıklayabilir.

Fotoğraf ve videolar ürünün belirli bir andaki görünümünü veya sorunu gösterebilir. Fakat her durumda ayıbın teslim anında mevcut olduğunu ya da ürünün neden bu duruma geldiğini tek başına ortaya koymayabilir. Görseli teslim tarihi, sorunun ilk fark edildiği tarih, ürünün kullanım bilgileri ve varsa servis kayıtlarıyla birlikte değerlendirin.

Eksik belgeyi not edin, fakat dosyada bulunmayan bir kaydı kesin olarak hiç düzenlenmemiş saymayın. E-posta eklerini, telefon mesajlarını, alışveriş hesabını, banka hareketlerini ve kargo bildirimlerini kontrol edin. Satıcıya yazılı olarak hangi kayıtları aradığınızı sorup elinizde olmayan sipariş veya teslimat bilgilerini talep edebilirsiniz.

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir; bu durumda malın ayıplı olmadığını ispatlama yükü satıcıya aittir. Ancak bu karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz (6502 sayılı Kanun m.10).

Bu nedenle teslimat kaydını, sorunu ilk fark ettiğiniz tarihi ve ayıbın ne olduğunu birlikte kontrol edin. Altı aylık sürenin başlangıcını belirlerken sipariş veya fatura tarihini değil, kanun hükmündeki teslim tarihini esas alın. Sorunun hangi tarihte ortaya çıktığını gösteren kayıtlar yoksa mevcut mesajları, servis başvurusunu veya tarihli görselleri arayın.

Altı ay içinde ortaya çıkmış olması her uyuşmazlıkta aynı değerlendirmeyi garanti etmez. Ürünün ve ayıbın niteliği karinenin uygulanmasını etkileyebilir; ayrıca sözleşme kurulurken tüketicinin bildiği veya kendisinden bilmesinin beklendiği ayıplar bakımından sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz (6502 sayılı Kanun m.10).

Kayıtlarınızı konu başlıklarına göre düzenleyin: satın alma, teslim, ürünün özelliği ve ayıp, satıcıya bildirim. Her belgenin yanına hangi bilgiyi gösterdiğini yazın. Böylece örneğin teslim tarihini kanıtlayan kayıtla ürünün ayıbını gösteren görseli birbirine karıştırmaz, eksik kalan olguları daha kolay fark edersiniz.

Talebinizi, elde etmek istediğiniz sonuca göre belirleyin. 6502 sayılı Kanun m.11; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ve imkân varsa ayıpsız misliyle değiştirme haklarını düzenler. Hangi talebin uygun olduğu, ürünün durumu ve somut olayın özelliklerine bağlı olabilir; seçim yaptıktan sonra başvurunuzu ve karşı tarafın yanıtını kayıtlı tutun.

Sorunun kaynağı teknik inceleme gerektiriyorsa, ürünün kullanım ve servis geçmişi belirsizse ya da teslim tarihi ve ayıbın ortaya çıktığı zaman konusunda çelişkili kayıtlar varsa, başvuru hazırlamadan önce bir uzmana bu noktaları sorun. İnceleme sırasında hangi belgelerin hangi olguyu gösterdiğini ve değerlendirmeyi değiştirebilecek eksik bilgileri özellikle belirtin.