Ayıplı Ürün Uyuşmazlığında Uzman Raporu Nasıl Değerlendirilir?

“Uzman raporu” ifadesi, farklı yollarla hazırlanmış teknik değerlendirmeler için kullanılabilir. Raporun mahkeme veya başka bir merci tarafından görevlendirilen bilirkişi tarafından mı hazırlandığını, yoksa taraflardan birinin kendi başına aldığı teknik görüş mü olduğunu dosyadaki üst yazıdan, görevlendirme kaydından ve raporun sunuluş biçiminden kontrol edin.

Bu ayrım, raporun nasıl alındığını ve dosyadaki yerini anlamaya yardımcı olur; tek başına raporun doğru ya da yanlış olduğunu göstermez. Raporun başlığının “bilirkişi raporu” olması da incelemenin kapsamını ve dayanaklarını ayrıca kontrol etme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Rapordaki tespitleri, raporun nasıl hazırlandığını gösteren bilgilerle birlikte okuyun. Şu noktalar özellikle önemlidir:

• İncelenen ürün: Ürün doğru tanımlanmış mı? Model, seri numarası, parça veya ayırt edici özellikler dosyadaki ürünle eşleşiyor mu?
• İncelemenin kapsamı: Ürünün tamamı mı, belirli bir parçası mı incelenmiş? Rapor hangi soruları yanıtlamak üzere hazırlanmış?
• Yöntem ve dayanaklar: Ürün üzerinde hangi inceleme veya testlerin yapıldığı, hangi belgelerin ve kayıtların kullanıldığı açıklanmış mı?
• Ürünün inceleme sırasındaki durumu: Ürün kullanılmış, tamir edilmiş, parçası değiştirilmiş veya başka bir müdahaleye uğramış mı? Rapor bu durumu dikkate alıyor mu?
• Tarih ve koşullar: İncelemenin ne zaman ve hangi koşullarda yapıldığı anlaşılabiliyor mu?

Raporun eklerini, ürün teslim ve servis kayıtlarını, varsa fotoğraf ve yazışmaları aynı sırada karşılaştırın. Raporun açıklamadığı bir yöntemi veya yapılmadığı belirtilmeyen bir testi yapılmış kabul etmeyin.

Raporun sonuç bölümünü, oraya götüren tespitlerden ayrı düşünmeyin. Örneğin raporda ürünün belirli bir parçasında arıza görüldüğü yazıyorsa, bu arızanın uyuşmazlıkta ileri sürülen sorunla nasıl ilişkilendirildiğini ve raporun bu bağlantıyı hangi incelemeye dayandırdığını arayın.

Şu işaretler, raporda açıklama gerektiren bir nokta olabileceğini gösterir:

• Sonuç bölümünde yer alan bir ifade, inceleme bulgularında karşılık bulmuyor.
• Ürünün yalnızca bir kısmı incelenmişken rapor, incelenmeyen kısımlar hakkında da kesin bir değerlendirme yapıyor.
• Raporda kullanılan belge veya ölçüm belirtilmiyor ya da bulguların nasıl elde edildiği anlaşılamıyor.
• Rapor, ürünün tamir veya parça değişikliği geçmişini kaydediyor ancak bunun tespitlere etkisini açıklamıyor.
• Dosyadaki servis kaydı, fotoğraf veya başka bir teknik değerlendirme rapordaki tespitle uyuşmuyor; farklılığın nedeni ele alınmıyor.

Bunlar raporun kesinlikle hatalı olduğunu göstermez. Ancak hangi tespitin eksik, çelişkili veya açıklanmamış olduğunu somutlaştırmak için kullanılabilir.

Teknik rapor, ürünün incelendiği zamandaki durumu veya belirli bir teknik sorunun varlığını değerlendirebilir. Raporu değerlendirirken tarafların iddialarını ve dosyadaki diğer belgeleri de göz önünde bulundurun. Bu nedenle “raporda arıza tespit edildi” ifadesi, tek başına ileri sürülen her iddianın kanıtlandığı veya talep edilen sonucun kesinleştiği anlamına gelmez.

Temsili örnek: Bir rapor, cihazın incelendiği sırada çalışmadığını tespit edebilir. Bununla birlikte raporun, arızanın ne zaman ve hangi nedenle oluştuğunu açıklayıp açıklamadığı; bu tespitin tarafların iddiaları ve servis kayıtlarıyla örtüşüp örtüşmediği ayrıca kontrol edilmelidir.

Paylaşılan karar özetlerinde, eksik inceleme veya yetersiz bilirkişi raporuna dayalı bazı kararların bozulduğu; ayıplı mallar bakımından yerinde inceleme ve bilirkişi raporu alınması talebi bulunan bir dosyada ise kararın kaldırıldığı bilgisi yer alıyor. Bu örnekler, incelemenin kapsamı ve raporun yeterliliğinin uyuşmazlıkta önem taşıyabileceğini gösterir; sizin dosyanızda da aynı sonucun çıkacağını göstermez.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 2020/1229 E., 2022/1258 K. sayılı karar özeti, ayıplı malların yerinde incelenmesi ve uzman bilirkişi heyetinden rapor alınması talebini konu ediyor; sonuç “kaldırılmasına” olarak verilmiş. Ancak sağlanan künye ve kısa parça, kararın tüm gerekçesini veya başka dosyalara nasıl uygulanacağını belirlemeye yeterli değildir.

Diğer Yargıtay karar özetlerinde de “eksik inceleme” ve “yetersiz bilirkişi raporu” başlıkları altında bozma sonucu bildirilmiştir. Kararların tam metinleri ve bazı künyeleri paylaşılmadığı için, bu özetlerden daha ayrıntılı bir kural veya her rapora uygulanacak ölçüt çıkarmak mümkün değildir. Dosyanızdaki ürün, inceleme yöntemi, rapora yöneltilen sorular ve diğer deliller farklıysa değerlendirme de farklı olabilir.