Rehber · Belge analizi

Ayıplı ürün uyuşmazlığında yapay zekâ incelemesi için hangi belgeler hazırlanmalı?

Yapay zekâdan bir ayıplı ürün dosyasını düzenli biçimde incelemesini istemeden önce satış belgesini, ürünün nasıl tanıtıldığını gösteren ilanı, varsa garanti ve servis kayıtlarını, satıcıyla yazışmaları ve ürünün durumunu gösteren görselleri bir araya getirin. Belgeleri tarih sırasına koyun, anlaşılır adlarla kaydedin ve gereksiz kişisel bilgileri inceleme kopyalarından çıkarın. Orijinal dosyaları değiştirmeden saklayın; yapay zekânın tespitlerini belgelerle karşılaştırın. Bu inceleme, ürünün kusurunu veya uyuşmazlığın sonucunu tek başına kanıtlamaz.

Bir kişinin masa üzerinde ürün belgelerini ve bir elektronik cihazı düzenlemesi
Fotoğraf: kaboompics.com / Pexels

Hangi belgeleri toplamalısınız?

Her dosyada aynı belgeler bulunmayabilir. Ürünün hangi özelliklerle tanıtıldığı veya sorunun ne zaman ortaya çıktığı, hangi kayıtların yararlı olacağını belirler. Elinizde bulunmayan bir belgeyi varmış gibi göstermeyin; eksik olanı ayrıca not edin.

  • Satış belgesi: Fatura, fiş, sipariş onayı veya alışveriş kaydınız varsa ekleyin. Ürünü, satıcıyı ve satın alma zamanını anlamaya yardımcı olabilecek bilgileri kontrol edin.
  • Ürün ilanı ve açıklaması: Ürün belirli bir özellik, model veya kullanım biçimi vaat edilerek satıldıysa ilanın ya da açıklamanın ekran görüntüsünü alın. Görüntüde sayfa adresi ve tarih görünüyorsa bunları koruyun; mümkünse kaynağın bağlantısını da ayrı bir notta saklayın.
  • Garanti ve ürün belgeleri: Garanti belgesi, kullanım kılavuzu ve ürünle birlikte verilen açıklamalar olayla ilgiliyse eklenebilir.
  • Servis kayıtları: Servise başvurduysanız teslim formu, inceleme sonucu, yapılan işlem ve size verilen diğer kayıtları ekleyin. Sorun servis incelemesinde ortaya çıktıysa bu kayıtlar özellikle yararlı olabilir.
  • Yazışmalar: Satıcı, üretici veya servisle yaptığınız e-posta, mesaj ve başvuruların tarihleri görünen kopyalarını hazırlayın. Konuşmanın yalnızca seçilmiş cümlelerini değil, anlamı değiştirebilecek yakın bağlamı da koruyun.
  • Fotoğraf ve videolar: Ürünün durumunu, sorunun nasıl göründüğünü veya ne zaman fark edildiğini anlatan görüntüleri ekleyin. Görüntülerin ne zaman ve hangi koşulda çekildiğini biliyorsanız bunu kısa bir notla belirtin.

Temsili örnek: Ürünün vaat edilen bir özelliği taşımadığı düşünülüyorsa ilan ve ürün açıklaması; arıza servis incelemesinden sonra fark edildiyse servis kayıtları incelemede öne çıkabilir. Bu belgeler tek başına kusurun nedenini veya herhangi bir başvurunun sonucunu göstermez.

Belgeleri nasıl sıralayıp adlandırmalısınız?

Tarih ve içeriklerine göre adlandırılmış dijital ürün dosyaları
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

İncelemeyi kolaylaştırmak için önce değiştirilmeyen bir arşiv kopyası oluşturun. Yapay zekâ aracına vereceğiniz dosyaları bu arşivden ayrı bir kopya olarak hazırlayın.

  1. Olay notuyla başlayın

    Ürünü ne zaman aldığınızı, sorunu ne zaman fark ettiğinizi, hangi adımları attığınızı ve hangi belgelerin eksik olduğunu kısa ve tarafsız biçimde yazın. Emin olmadığınız tarih veya ayrıntıları kesinmiş gibi göstermeyin.

  2. Tarih sırasını kurun

    Belgeleri olayın akışına göre dizin: satın alma, sorunun fark edilmesi, satıcıya veya servise başvurma ve sonrasındaki yanıtlar. Tarihi bilinmeyen dosyaları “tarih bilinmiyor” diye işaretleyin.

  3. Dosya adlarını açıklayıcı seçin

    Örneğin “2026-04-12_satis-belgesi.pdf”, “2026-04-15_urun-ilani.png” ve “2026-04-22_servis-kaydi.pdf” gibi adlar kullanın. Tarih bilinmiyorsa tahmin yürütmek yerine dosya adında bunu belirtin.

  4. Okunabilirliği kontrol edin

    Taranmış belgelerin tamamının kadraja girdiğini, yazıların okunabildiğini ve sayfaların doğru sırada olduğunu kontrol edin. Bulanık, kesilmiş veya eksik belgeyi yapay zekânın doğru okuyacağını varsaymayın; mümkünse daha net bir kopya hazırlayın.

  5. Orijinalleri koruyun

    Fotoğraf, video ve yazışmaların içeriğini değiştirmeyin; kırpılmış veya açıklama eklenmiş inceleme kopyaları hazırlarsanız orijinal dosyayı da ayrı saklayın. Görüntünün bağlamını etkileyebilecek düzenlemeler yapmayın.

Kişisel bilgileri yüklemeden önce nasıl azaltabilirsiniz?

Bir belgede paylaşılması gerekmeyen kişisel bilgilerin gizlenmesi
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

İnceleme için gerekli olmayan kimlik numarası, açık adres, telefon numarası, imza, kart veya hesap bilgisi ve üçüncü kişilere ait bilgiler kopyalarda görünüyorsa bunları gizlemeyi değerlendirin. Bir bilginin belgeyi anlamak için gerekli olup olmadığından emin değilseniz, belgeyi yüklemeden önce bu noktayı ayrıca değerlendirin.

Gizleme işleminin yalnızca görüntüyü kapatmakla kalmadığını kontrol edin. Bazı dosyalarda üstü örtülmüş yazı kopyalanabilir veya dosyanın başka katmanlarında kalabilir. Paylaşım kopyasını açıp gizlenen alanların gerçekten okunamadığını sınayın; değişmemiş orijinali güvenli biçimde saklayın.

Yükleme yapmadan önce kullandığınız aracın verileri nasıl işlediğini, saklayıp saklamadığını ve yüklenen içeriğin hangi amaçlarla kullanılabileceğini sağlayıcının açıklamalarından kontrol edin. Bu koşullar araçtan araca değişebilir. Dosyalar çok hassas bilgiler içeriyorsa yüklemenin gerekliliğini ve daha az bilgi içeren bir kopyayla inceleme yapılıp yapılamayacağını düşünün.

Yapay zekâdan nasıl bir inceleme istemelisiniz?

Bir bilgisayar ekranında belgeleri özetlemeye yönelik bir inceleme isteği
Fotoğraf: Andrea Piacquadio / Pexels

İstek metninde yapay zekâdan ne yapmasını istediğinizi ve neyi doğrulayamayacağını açıkça belirtin. Böylece inceleme, kesin sonuç bildirmek yerine dosyadaki kayıtları düzenlemeye odaklanır.

  1. Görevi daraltın

    Örneğin belgeleri tarih sırasına koymasını, her belgenin ne içerdiğini özetlemesini ve kayıtlar arasındaki tarih veya anlatım farklılıklarını göstermesini isteyin.

  2. Belgeye dayalı yanıt talep edin

    Her tespitin hangi dosyaya ve mümkünse hangi sayfa ya da bölüme dayandığını belirtmesini isteyin. Belgeyle doğrulanmayan çıkarımları ayrı göstermesini, boşlukları tahminle doldurmamasını söyleyin.

  3. Eksikleri ve belirsizlikleri sorun

    “Hangi tarihler veya belgeler eksik?”, “Hangi ifadeler birbiriyle uyuşmuyor?” ve “Hangi sayfalar okunaksız?” gibi sorular yöneltin. Cevapta dosyada bulunmayan bilgilerin açıkça işaretlenmesini isteyin.

  4. Sonuç tespiti istemeyin

    Yapay zekâdan ürünün kesinlikle kusurlu olduğunu, kusurun nedenini veya uyuşmazlığın sonucunu kesin biçimde belirlemesini istemeyin. Bu konular belgelerin özetinden ibaret olmayabilir; teknik inceleme veya hukuki değerlendirme gerektirebilir.

Yüklemeden önce son kontrol

  • Dosyalar olay sırasına göre dizildi ve anlaşılır biçimde adlandırıldı.
  • Belge, fotoğraf ve videoların okunaklı ve eksiksiz olup olmadığı kontrol edildi.
  • Tarihinden emin olmadığım kayıtları tahminle tarihlendirmedim.
  • İnceleme kopyalarında gereksiz kişisel bilgiler ve üçüncü kişilere ait bilgiler azaltıldı.
  • Gizlenen bilgilerin dosyada hâlâ seçilebilir olup olmadığını kontrol ettim.
  • Fotoğraf, video ve yazışmaların orijinallerini değiştirmeden sakladım.
  • Kullandığım aracın yüklenen verilerle ilgili açıklamalarını kontrol ettim.
  • Yapay zekâdan kesin kusur, kesin neden veya kesin uyuşmazlık sonucu istemedim.
  • Çıktıdaki her önemli tespiti ilgili özgün belgeyle karşılaştırmaya hazırım.

Yapay zekâ çıktısını nasıl doğrulamalısınız?

Bir kişinin yapay zekâ özetini özgün ürün belgeleriyle karşılaştırması
Fotoğraf: Kindel Media / Pexels

Yapay zekâ bir belgeyi yanlış okuyabilir, tarihleri karıştırabilir veya eksik kayıttan kesin bir çıkarım yapabilir. Özellikle taranmış, bulanık, kesilmiş ya da el yazısı içeren belgelerde kritik bilgileri özgün dosyadan kontrol edin.

Çıktıdaki her önemli tespit için şu karşılaştırmayı yapın: Belge gerçekten bunu söylüyor mu? Tarih doğru okunmuş mu? Özet, önceki veya sonraki yazışmanın anlamını değiştiriyor mu? Belge ile yapay zekânın yorumu birbirine karışmış mı? Yanıtı belgeyle doğrulanamayan noktaları “doğrulanmadı” diye ayırın.

Ürün arızasının nedenini belirlemek için teknik inceleme, bir belgenin gerçekliğini değerlendirmek için ayrıca inceleme veya uyuşmazlık hakkında hukuki görüş gerekiyorsa yapay zekâ özeti bunların yerine geçmez. Bu rehber, hakların kesin tespiti veya başvuru yolu seçimi için hukuki değerlendirme sunmaz.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.

Etiketler