Rehber · Bilirkişi raporları
Bilirkişi ek raporu için uzman görüşmesi öncesi hazırlanacak sorular
Bilirkişi ek raporunu görüşmeye hazırlarken önce raporun hangi sorulara yanıt verdiğini, hangi belgeleri ve yöntemleri kullandığını, neleri açıklamadığını belirleyin. Sorularınızı rapordaki somut bir bölüm veya eksik bilgiyle ilişkilendirin; uzmandan belirli bir sonucu desteklemesini değil, teknik açıklama yapmasını isteyin. Görüşmenin mahkemenin atadığı bilirkişiyle mi yoksa sizin başvurduğunuz uzmanla mı yapılacağını netleştirin. Uzmanla görüşmek, mahkemeye sunulacak usul işlemlerinin yerine geçmez.
Önce kiminle görüşeceğinizi netleştirin
“Bilirkişi ek raporu” mahkemenin görevlendirdiği bilirkişinin önceki rapordaki eksik veya belirsiz noktaları açıklamak ya da tamamlamak için hazırladığı rapordur. Buna karşılık uzman görüşü, tarafın dava konusu olay hakkında kendi seçtiği uzmandan aldığı bilimsel mütalaadır. Bu iki çalışma aynı usulî işlevi görmez.
Mahkemenin atadığı bilirkişiyle görüşme ayarlamadan önce kiminle, hangi sıfatla ve hangi kapsamda görüşeceğinizi dosyanızdan veya dosyanızla ilgilenen uzmandan netleştirin. Verilen kanun hükümleri, bilirkişiyle tarafın görüşme yapma usulünü açıklamıyor. Bu nedenle görüşmenin uygun olup olmadığını, konuşulanların kayda alınıp alınmayacağını ve mahkemeye nasıl sunulabileceğini genel bir kural gibi kabul etmeyin; somut dosyada doğrulayın.
Tarafın aldığı uzman görüşü ise dava konusu olayla ilgili bilimsel mütalaadır. Hâkim, talep üzerine veya kendiliğinden uzman kişiyi duruşmaya çağırıp dinleyebilir; hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman, geçerli bir özrü olmadan çağrıldığı duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor değerlendirmeye alınmaz. Tarafın uzman görüşü alması, tek başına ayrıca süre verilmesini sağlamaz (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.293).
Ek raporun hangi sorulara yanıt verdiğini bulun
Ek raporu, önceki rapor ve mahkemenin bilirkişiden açıklamasını istediği hususlarla birlikte okuyun. Her sorunun karşısına rapordaki yanıtı ve yanıtın bulunduğu sayfa ya da bölümü yazın. Böylece “raporu anlamadım” demek yerine hangi sorunun yanıtsız kaldığını gösterebilirsiniz.
Raporun görevlendirme konusunu, incelenen maddi vakıaları, gerekçeyi ve ulaşılan sonucu içerip içermediğini kontrol edin. Bilirkişi kurulunda görüş ayrılığı varsa bunun raporda açıklanıp açıklanmadığına da bakın; bunlar raporda bulunması gereken unsurlardır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.279).
Sorularınızı teknik inceleme sınırında tutun. Örneğin “Bu hesap hangi veriler kullanılarak yapıldı?” veya “Şu belge değerlendirmeye alındı mı?” diye sorabilirsiniz. “Mahkeme hukuken hangi kararı vermeli?” gibi sorular ise bilirkişiden mahkemenin yapması gereken hukuki değerlendirmeyi istemiş olur. Bilirkişi, uzmanlık gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz ve hukuki nitelendirme ya da değerlendirmede bulunamaz (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.279). Bilirkişiye ancak çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren konularda başvurulur; genel bilgiyle veya hâkimin hukuki bilgisiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266).
Görüşme için soru listesi hazırlayın
Sorularınızı kısa ve denetlenebilir tutun. Her soru, rapordaki bir ifade, kullanılan belge veya açıklanmayan teknik tercih üzerinden kurulursa uzmanın neyi açıklaması gerektiği anlaşılır.
-
Yanıtlanmamış noktalar
“Mahkemenin açıklanmasını istediği şu hususa ek raporda hangi bölüm yanıt veriyor?” veya “Bu soruya yanıt verilmediyse, bunun nedeni nedir?” diye sorun. Yanıtın raporda bulunmadığını düşünüyorsanız ilgili soruyu ve raporda aradığınız yeri not edin.
-
Kullanılan belgeler ve veriler
“İncelemede hangi belgeler ve veriler kullanıldı?”, “Dosyaya sunulan şu belge değerlendirmeye alındı mı?” ve “Belge kullanılmadıysa teknik gerekçesi nedir?” sorularını yöneltin. Belgenin dosyada bulunduğunu gösterecek şekilde adını, tarihini ve varsa sayfa numarasını yazın.
-
Yöntem ve varsayımlar
“Sonuca ulaşırken hangi yöntem uygulandı?”, “Hangi varsayımlar kabul edildi?” ve “Bu varsayım değişirse sonuçta teknik açıdan ne değişir?” diye sorun. Amaç belirli bir sonuca yönlendirmek değil, sonucun nasıl elde edildiğini anlamaktır.
-
Önceki raporla farklılıklar
Önceki raporla ek rapor arasında farklı sonuç veya açıklama varsa iki ifadeyi de sayfa ya da bölüm numarasıyla gösterin. “Bu farklılığın nedeni nedir?” ve “Ek raporda önceki değerlendirmeden ayrılmaya yol açan yeni belge, veri veya yöntem hangisidir?” diye sorun. Farklılığın nedenini kaynaklarda olmayan bir varsayımla açıklamayın.
-
Belirsiz ifadeler
Anlamını çıkaramadığınız teknik terimi veya cümleyi aynen alıntılayıp “Bu ifadeyi hangi ölçüm veya bulguya dayanarak kullandınız?” diye sorun. Gerekirse aynı açıklamanın raporda daha açık biçimde yer almasının teknik olarak mümkün olup olmadığını öğrenin.
Görüşmeye giderken yanınızda bulundurun
- Ek raporun ve önceki bilirkişi raporunun birer kopyasını alın.
- Mahkemenin bilirkişiye yönelttiği soruları veya raporun tamamlanması istenen hususları dosyadan kontrol edin.
- Kullandığınız belge listesini hazırlayın; her belgenin rapordaki karşılığını veya değerlendirilmediğini düşündüğünüz yeri not edin.
- Soruların yanına ilgili rapor sayfasını, başlığını veya cümlesini yazın.
- Yanıtı bilmediğiniz konuları tahminle doldurmayın; uzman görüşü gerektiren teknik soruları ayrı, hukuki değerlendirme gerektiren soruları ayrı tutun.
- Görüşmeden önce görüşmenin kiminle ve hangi sıfatla yapılacağını, açıklamaların nasıl kayda alınacağını ve mahkemeye sunulup sunulamayacağını dosyanızın koşullarına göre doğrulayın.
Görüşme, mahkemeye yapılacak talebin yerine geçmez
Mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi raporundaki eksikliğin tamamlanmasını, belirsizliğin açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını istemek, mahkemeye yöneltilen bir usul talebidir. Görüşmede aldığınız açıklama bu talebin yerine geçmez. Mahkeme, eksik veya belirsizliği ek raporla açıklattırabilir, bilirkişiyi sözlü dinleyebilir ya da gerekli görürse yeni bilirkişiyle yeniden inceleme yaptırabilir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.281).
Raporun tarafınıza tebliğ edildiği tarih, işlem yapılıp yapılmadığını kontrol ederken önemlidir. Taraflar, raporun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksiklerin tamamlattırılmasını, belirsizliklerin açıklattırılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilir. Talebi bu sürede hazırlamak çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik çalışma gerekiyorsa, taraf aynı süre içinde mahkemeye başvurabilir; mahkeme bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmeyecek ek süre verebilir. Ek süre, ilk sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlar ve kendiliğinden oluşmaz. Tebliğ tarihini ve dosyanızdaki işlem aşamasını kontrol edin (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.281).
Bilirkişi görüşü mahkeme kararının kendisi değildir. Hâkim, raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.282). Bu nedenle görüşmede açıklanan bir noktanın mahkemece nasıl değerlendirileceğini veya raporun değişeceğini kesin kabul etmeyin.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266, 279, 281, 282, 293Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 20.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.