Bilirkişi ek raporu nasıl okunur ve hangi noktalar kontrol edilir?

Bilirkişi, hâkimin yerine karar veren kişi değil; dosyadaki teknik veya özel bilgi gerektiren konularda değerlendirme yapan uzmandır. Bilirkişi raporu, bu değerlendirmeyi ve hangi bilgi ya da belgelere dayanıldığını gösterir. Ek rapor ise ilk raporla ilgili bir eksikliği, belirsizliği veya soruyu tamamlayabilir. Hangi işlevi gördüğünü anlamak için raporun girişinde belirtilen inceleme konusunu ve mahkemenin bilirkişiden neyi değerlendirmesini istediğini kontrol edin.

Ek rapor, ilk raporu her durumda baştan sona yenileyen bir inceleme değildir. Bazen belirli bir hesap kalemini açıklayabilir, yeni sunulan bir belgeyi değerlendirebilir veya tarafların işaret ettiği bir noktaya cevap verebilir. Raporun başlığı tek başına kapsamını göstermez; hangi belgelerin incelendiği ve hangi soruların yanıtlandığı önemlidir.

Bilirkişi değerlendirmesi mahkeme kararıyla aynı şey değildir. Raporda bir tutarın hesaplanmış olması, bu tutarın kesinleştiğini veya tahsil edilebileceğini tek başına göstermez. Sonucu mahkeme, dosyanın bütünü içindeki bilgi ve değerlendirmelerle birlikte ele alır.

İki raporu yalnızca sonuç bölümünden karşılaştırmayın. Ek raporun ilk rapordaki hangi sorunu ele aldığını ve bu incelemenin sonucu nasıl etkilediğini anlamak için aşağıdaki sırayı izleyebilirsiniz:

1. İnceleme konusunu bulun. İlk raporda bilirkişiye yöneltilen konuyu, ek raporda ele alınan sorularla karşılaştırın. Ek rapor belirli bir konuya yanıt veriyorsa, bu yanıtın ilk rapordaki hangi tespit veya hesapla ilgili olduğunu not edin.
2. Kullanılan belgeleri karşılaştırın. İlk raporda ve ek raporda dikkate alınan belge, kayıt ve verileri ayrı ayrı listeleyin. Sonradan sunulan bir belge varsa, ek raporun bu belgeyi gerçekten değerlendirip değerlendirmediğine bakın.
3. Yöntem ve kabulleri inceleyin. Hesaplamalarda hangi tarih, miktar, ölçüm, oran veya varsayımın kullanıldığı raporda açıklanmış mı? Değişen bir kabul varsa bunun nedeni belirtilmiş mi?
4. Sonuçları eşleştirin. İlk rapordaki tespit ile ek rapordaki tespit farklıysa, değişikliğin hangi yeni bilgiye veya açıklamaya dayandığını arayın.
5. Yanıtsız noktaları ayırın. Ek rapor bir itiraza veya soruya hiç değinmiyorsa ya da cevabı anlaşılır değilse, konuyu sayfa ve paragraf bilgisiyle not edin.

Temsili örnek: Bir hesap raporunda iki fatura kaleminden yalnızca biri incelenmişse, ek raporda diğer kalemin de değerlendirilip değerlendirilmediğini ve tutarların hangi kayıtlarla karşılaştırıldığını kontrol edebilirsiniz. Bu örnek, belirli bir dosyanın sonucuna ilişkin değildir.

Bu ifadeler aynı ihtiyacı anlatmayabilir. İlk raporda belirli bir konu incelenmiş ancak bir soru yanıtsız kalmış, bir hesap açıklanmamış veya bir belge değerlendirilmemişse, ek açıklama ya da ek inceleme talebi gündeme gelebilir. İlk raporun kapsamı veya yöntemiyle ilgili daha geniş bir sorun bulunduğunu düşünüyorsanız, yeni bir inceleme ihtiyacını ayrıca değerlendirmek gerekebilir.

Bununla birlikte, hangi talebin uygun olduğu yalnızca raporun adından anlaşılamaz. Eksikliğin raporun belirli bir bölümünde mi kaldığı, kullanılan yöntemin neden yetersiz görüldüğü, hangi belgelerin göz ardı edildiği ve sorunun ek açıklamayla giderilip giderilemeyeceği önem taşır. Yeni bir inceleme yapılmasının gerekip gerekmediği ve bu konuda hangi usulün uygulanacağı, dosyanın türüne ve ilgili yargılama kurallarına göre ayrıca doğrulanmalıdır.

Talebinizi hazırlarken “rapor hatalı” demekle yetinmeyin. Hangi tespitin hangi belgeyle uyuşmadığını, hangi sorunun yanıtsız kaldığını ve bunun sonuca neden etkili olabileceğini somutlaştırın. Mahkemenin talebi kabul edeceğine veya belirli bir işlem yapacağına dair garanti verilemez.