Rehber · Bilirkişi raporu
Bilirkişi ek raporundaki hukuki terimler nasıl anlaşılır?
Bilirkişi ek raporunu anlamak için önce mahkemenin bilirkişiye hangi soruları yönelttiğini, ardından raporun bu soruların hangilerini yanıtladığını kontrol edin. Ek rapor önceki raporun sonucunu değiştirebilir, açıklayabilir veya aynı sonucu koruyabilir; yalnızca adına bakarak hangisinin olduğunu anlayamazsınız. Bilmediğiniz teknik terimleri, kullanıldıkları cümle ve dayandıkları belgeyle birlikte değerlendirin. Rapordaki eksik ya da belirsiz noktalar için mahkemeden açıklama, tamamlama veya yeni bilirkişi incelemesi istenebilir; bunun için rapora ilişkin süreyi ve tebliğ kaydını da kontrol etmek gerekir.
Ek rapor neyi açıklar?
Bilirkişi, çözümü uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeye görüş sunar. Dosyanızda “ek rapor” denilen belge, önceki rapora ilişkin bir konuyu açıklaması ya da tamamlaması için bilirkişiden istenen rapor olabilir. Kapsamı, mahkemenin bilirkişiye yönelttiği sorulara ve önceki raporda belirlenen eksiklere bağlıdır; bu nedenle her ek raporun aynı işi yaptığını varsaymayın.
Raporun içeriğinde tarafların adları, bilirkişiye verilen görev, incelenen maddi vakıalar, gerekçe ve sonuç bulunmalıdır. Birden fazla bilirkişi varsa görüş ayrılığının nedeni de raporda yer almalıdır. Mahkeme sözlü açıklama isterse, açıklamalar tutanağa geçirilir ve bilirkişinin imzası alınır. (6100 sayılı Kanun m.279)
Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamalarında uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkimin yapması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz. Bu nedenle rapordaki teknik bulguları, uyuşmazlığın hukuken nasıl sonuçlanacağıyla aynı şey saymayın. (6100 sayılı Kanun m.279)
Ek rapor önceki rapordan ne yönde ayrılıyor?
Raporun sonucuna doğrudan geçmek yerine, önce bilirkişiye verilen görevi bulun. Mahkemenin ara kararındaki sorularla ek raporun açıklama ve sonuç bölümlerini yan yana okuyun.
-
Mahkemenin sorularını belirleyin
Bilirkişiden hangi eksikliği gidermesinin veya hangi belirsizliği açıklamasının istendiğini ara karardan kontrol edin. Raporda bu soruların her birine yanıt bulunup bulunmadığını işaretleyin.
-
İlk raporla karşılaştırın
İlk raporun dayandığı belgeleri, tespitlerini ve vardığı sonucu ek rapordakilerle karşılaştırın. Ek rapor yeni bir belgeye veya farklı bir incelemeye dayanıyorsa bunun ne olduğunu ve sonuca etkisini not edin.
-
Sonucun aynı olmasına tek başına güvenmeyin
Ek rapor önceki raporla aynı sonuca ulaşmış olabilir. Ancak sonucun değişmemesi, mahkemenin sorduğu her hususun yanıtlandığını veya rapordaki belirsizliklerin giderildiğini tek başına göstermez.
-
Dayanakları dosyadan doğrulayın
Raporda atıf yapılan belge, ölçüm, kayıt veya incelemenin dosyada bulunup bulunmadığını kontrol edin. Dosyada görünmeyen bir belgeyi kesin olarak “yok” saymak yerine, dosya içeriğinde bulamadığınızı ve hangi belgenin kastedildiğinin açıklanmasını istediğinizi belirtin.
Teknik ve hukuki ifadeleri nasıl okumalı?
Teknik bir terimin anlamı, kullanıldığı uzmanlık alanına ve cümledeki bağlama göre değişebilir. Bir kelimenin gündelik dildeki anlamı rapordaki kullanımını açıklamaya yetmeyebilir. Terimin geçtiği cümleyi, raporun hangi tespit bölümünde yer aldığını ve hangi belge ya da incelemeyle desteklendiğini birlikte okuyun.
Anlamadığınız ifadeyi not ederken şu soruları sorun: Bilirkişi neyi ölçmüş veya incelemiş? Bu tespit hangi belgeye ya da veriye dayanıyor? Tespitten hangi sonuca ulaşmış? Bu soruların yanıtı raporda yoksa, genel bir “raporu anlamadım” ifadesi yerine hangi terimin veya bağlantının açıklanmasını istediğinizi somutlaştırın.
Raporda “kusur”, “geçersizlik” veya “haklılık” gibi hukuki sonuç izlenimi veren bir ifade kullanılmışsa, bunun teknik bir tespit mi yoksa hukuki değerlendirme mi olduğunu inceleyin. Bilirkişinin görevi, uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren konularda görüş sunmaktır; hâkimin yapması gereken hukuki değerlendirmeyi bilirkişi yapamaz. (6100 sayılı Kanun m.279) Hâkim, bilirkişi görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. (6100 sayılı Kanun m.282)
İtiraz edeceğiniz noktaları nasıl somutlaştırabilirsiniz?
- Mahkemenin bilirkişiye yönelttiği soruları ve ek raporda bunlara verilen yanıtları tek tek karşılaştırın.
- Eksik olduğunu düşündüğünüz kısmı gösterin; hangi sorunun yanıtlanmadığını veya hangi incelemenin tamamlanmadığını belirtin.
- Belirsiz ifadeyi aynen veya bölümünü belirterek işaretleyin; hangi açıklamanın gerektiğini açıkça yazın.
- Raporun dayandığı belge veya veriyi dosyadaki karşılığıyla karşılaştırın; uyuşmazlık varsa hangi noktanın neden uyuşmadığını gösterin.
- İlk rapor ile ek rapor arasında farklılık varsa, değişen tespiti ve bunun dayanağını belirtin. Sonuç aynıysa, yanıtlanmadan kaldığını düşündüğünüz soruyu ayrıca açıklayın.
- Talebinizi, ihtiyaca göre eksikliğin tamamlanması, belirsizliğin açıklanması veya yeni bilirkişi atanması seçeneklerinden hangisini istediğinizi belirterek kurun.
Ek rapora başvuru süresini nasıl kontrol etmelisiniz?
Bilirkişi raporundaki eksik veya belirsiz noktalar için talep, raporun tarafınıza tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde mahkemeye sunulur. Bu süre içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerekiyorsa, yine süre dolmadan mahkemeye başvurularak bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmeyen ek süre istenebilir. Başvuru üzerine ek süre verilip verilmeyeceğini mahkeme belirler. Tebliğ kaydını dosyadan kontrol edin; gün hesabının somut dosyanızdaki uygulamasını ayrıca doğrulayın. (6100 sayılı Kanun m.281)
| İşlem | Genel süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Bilirkişi raporundaki eksik veya belirsiz noktalar için tamamlama, açıklama ya da yeni bilirkişi atanması talebi | Raporun tebliği tarihinden itibaren iki hafta | 6100 sayılı Kanun m.281 |
| Talebi hazırlamak için ek süre isteme | İlk iki haftalık süre içinde başvurulması gerekir. Mahkeme, bir defaya mahsus olmak üzere sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlayacak ve iki haftayı geçmeyecek ek süre verebilir. | 6100 sayılı Kanun m.281 |
Süreler genellikle tebliğ tarihinden başlar ve dosyanın özelliğine göre değişebilir. Kendi son gününüzü bu tablodan hesaplamayın; belgedeki tebliğ tarihini ve istisnaları bir hukuk uzmanıyla doğrulayın.
Mahkemeden hangi incelemeleri isteyebilirsiniz?
Bilirkişi raporunda eksik gördüğünüz noktaların tamamlanmasını, belirsiz hususların açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirsiniz. Talebinizi, raporun tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde sunmanız gerekir. Süre içinde talebi hazırlamak çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerekiyorsa, aynı süre içinde başvurarak bir defaya mahsus ek süre verilmesini isteyebilirsiniz; mahkeme bu konuda karar verir. (6100 sayılı Kanun m.281)
Mahkeme, eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için bilirkişiden ek rapor alabilir ya da duruşmada sözlü açıklama yapmasını isteyebilir. Gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli görürse yeni bir bilirkişiyle yeniden inceleme de yaptırabilir. Bunlar mahkemenin karar verebileceği inceleme yollarıdır; talepte bulunmak, talebin kabul edileceği anlamına gelmez. (6100 sayılı Kanun m.281)
Başvurunuzu hazırlarken tebliğ kaydını, mahkemenin bilirkişiye verdiği görevi, ilk raporu, ek raporu ve raporda anılan dayanak belgeleri bir araya getirin. İtirazınız bir hesaplama, ölçüm veya başka bir uzmanlık konusu hakkındaysa, anlaşmazlığın hangi veri ya da yöntemle ilgili olduğunu belirtin. Teknik konunun değerlendirilmesi için ayrıca uzman desteği gerekip gerekmediğini bu belgeler üzerinden belirleyin.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.279, 281, 282Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 19.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.