Rehber · Belge analizi

Bilirkişi ek raporunu yapay zekâ ile incelerken hangi bilgiler korunmalı?

Yapay zekâyla inceleme yaparken ek raporun tam ve okunaklı kopyasını, önceki raporu, raporda dayanak gösterilen belgeleri, tarafların itirazlarını ve ilgili dosya kayıtlarını birlikte saklayın. Belgelerin tarihini, kaynağını ve sürümünü; kullandığınız araca verdiğiniz talimatları ve aldığınız çıktıyı da kaydedin. Hassas bilgileri paylaşmadan önce aracın veri kullanımı ve saklama koşullarını, ayarlarını ve belgenin içeriğini kontrol edin. Yapay zekâ çıktısını doğrulanmış bir rapor, mahkeme kararı veya hukuki görüş olarak değil, asıl belgelerle karşılaştırılması gereken bir inceleme yardımı olarak değerlendirin.

Bir kişinin ekrandaki rapor belgelerini incelerken not alması
Fotoğraf: Yan Krukau / Pexels

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

İnceleme için hangi belgeleri birlikte saklamalısınız?

Ek rapor, önceki bilirkişi raporuna veya dosyadaki başka belgelere dayanabilir. Bu nedenle yalnızca ek raporu yüklemek, değerlendirmeyi anlamak veya kontrol etmek için gereken bağlamı eksik bırakabilir.

Mümkünse şu belgeleri bir arada tutun:

  • Ek raporun tam ve okunaklı kopyası: Sayfa sırasını, ekleri, tabloları ve dipnotları kontrol edin. Tarama görüntüsünün okunaklı olması, özellikle sayısal veriler ve belge göndermeleri bakımından önemlidir.
  • Önceki bilirkişi raporu ve raporda anılan belgeler: Ek raporun hangi önceki tespitleri ele aldığını ve hangi belgelere dayandığını karşılaştırmaya yardımcı olur.
  • Tarafların rapora ilişkin itiraz veya açıklamaları: Ek raporun hangi sorulara ya da itirazlara yanıt vermesinin beklendiğini gösterir.
  • İlgili dosya kayıtları: Örneğin inceleme konusu hesabı, tarihi veya ölçümü anlamaya yarayan belgeler. Her dosya kaydını eklemek yerine raporla bağlantısını not edin.

Belgelerin tamamı elinizde değilse, dosyada görünmeyen bir belgenin kesin olarak “yok” olduğunu varsaymayın. Eksik olanı, hangi yerde aradığınızı ve inceleme için neden önemli olabileceğini ayrıca kaydedin.

Belgelerin kaynağını ve değişikliklerini nasıl izlersiniz?

Tarih ve sürüm bilgisi yazılmış rapor kopyaları
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

Asıl dosyayı değiştirmeden saklayın; inceleme için hazırladığınız kopyaları ayrı tutun. Böylece bir bilginin hangi belgeden geldiğini ve kopyada ne değiştirildiğini sonradan kontrol edebilirsiniz.

  1. Asıl kopyayı ayrı saklayın

    Elinizdeki belgeyi olduğu gibi koruyun. Dosya adını, teslim veya edinme tarihini ve biliniyorsa kaynağını not edin. Asıl kopyanın üzerine inceleme için hazırladığınız dosyayı aynı dosya adıyla kaydetmeyin.

  2. Sürüm ve sayfa bilgilerini kaydedin

    Belgenin hangi sürümünü kullandığınızı, sayfa sayısını ve inceleme kopyasının hazırlandığı tarihi yazın. Aynı belgenin farklı tarihli kopyaları varsa bunları ayrı adlandırın; hangisinin hangi nedenle kullanıldığını belirtin.

  3. Maskeleme ve diğer değişiklikleri belgeleyin

    Kişisel veya gizli bilgileri kapattığınız bir kopya hazırlarsanız, asıl belgeyi ayrıca koruyun. Hangi kopyada hangi alanların değiştirildiğini ve bunun nedenini kaydedin. Maskelemenin bir ismi, tarihi, tutarı veya rapordaki değerlendirmeyi anlamayı etkileyip etkilemeyeceğini kontrol edin.

  4. İşlem notu tutun

    Belgelerin hangi sırayla hazırlandığını ve hangi dosyaların incelemeye dahil edildiğini kısa bir notla yazın. Bu not, daha sonra çıktıyı doğru belge sürümüyle karşılaştırmanıza yardımcı olur.

Hassas bilgileri paylaşmadan önce neyi kontrol etmelisiniz?

Bir belgedeki hassas alanları ekranda kontrol eden kişi
Fotoğraf: Kampus Production / Pexels

Belge yüklemenin gizlilik ve veri güvenliği bakımından sonuçları, kullanılan aracın koşullarına, ayarlarına ve belgenin içeriğine bağlı olabilir. Bu nedenle belgeyi yüklemeden önce aracın hangi bilgileri sakladığını, verileri hangi amaçlarla kullanabildiğini ve paylaşım ayarlarını aracın güncel açıklamalarından kontrol edin. Bu özellikler araçtan araca değişebileceğinden bir aracın koşullarını diğerine genellemeyin.

Belgede kişiyi veya dosyayı tanımlayabilecek bilgiler varsa, bunları paylaşmanın gerçekten gerekli olup olmadığını değerlendirin. Gereksiz alanları maskelemek riski azaltmaya yardımcı olabilir; ancak maskeleme, belgeyi veya rapordaki değerlendirmeyi anlamayı etkileyebilir. Bu nedenle asıl belgeyi koruyun, maskelenmiş kopyayı ayrı kaydedin ve yapılan değişikliği not edin. Belgedeki bir bilginin inceleme için gerekli olup olmadığından emin değilseniz, o bilgiyi gelişigüzel silmek yerine uzman görüşü alın.

Yapay zekâ talimatlarını ve çıktısını nasıl kaydedersiniz?

Yapay zekâ talimatı ve çıktısının tarih bilgisiyle kaydedilmesi
Fotoğraf: Jonnathan Gonzalez / Pexels

Çıktının hangi belgeler ve hangi talimatlarla üretildiği belli değilse, daha sonra aynı sonucu kontrol etmek veya bir hata kaynağını bulmak zorlaşır. İnceleme sürecini dosya bazında kaydedin.

  1. Kullanılan belgeleri listeleyin

    İncelemeye verdiğiniz her dosyanın adını, sürümünü ve tarihini kaydedin. Bir belgeyi vermediyseniz, özellikle raporun dayanakları arasında yer almasına rağmen dışarıda bıraktıysanız bunu da not edin.

  2. Talimatın tam metnini saklayın

    Yapay zekâ aracına yazdığınız soruyu veya talimatı, varsa seçtiğiniz ayarlarla birlikte kaydedin. Sonradan değiştirdiğiniz talimatları önceki metnin üzerine yazmak yerine ayrı sürümler olarak tutun.

  3. Çıktıyı tarih ve araç bilgisiyle arşivleyin

    Alınan cevabı, alındığı tarihi ve kullandığınız aracın adını saklayın. Araç veya ayarlar değiştiyse bunu da işlem notuna ekleyin. Böylece çıktının hangi inceleme koşullarında üretildiği anlaşılır.

  4. Önemli iddiaları asıl belgeyle karşılaştırın

    Çıktıdaki alıntıları, sayfa göndermelerini, hesaplamaları ve raporun hangi belgeye dayandığına ilişkin ifadeleri asıl dosyadan kontrol edin. Bir bilgi kaynak belgede bulunmuyorsa, bunu doğrulanmış bilgi olarak kabul etmeyin.

Yapay zekâ çıktısını nasıl değerlendirmelisiniz?

Bir kişinin yapay zekâ çıktısını rapordaki kaynakla karşılaştırması
Fotoğraf: RDNE Stock project / Pexels

Yapay zekâ çıktısı, ek raporun veya dayanak belgelerin yerine geçmez. Bilgileri yanlış aktarabilir, bir belgeyi gözden kaçırabilir ya da belgede bulunmayan bir bağlantı kurabilir. Bu nedenle çıktıyı tek başına doğrulanmış kabul etmeyin.

Örneğin araç, rapordaki bir hesaplamayı yeniden yapıp farklı bir sonuç verirse kullanılan sayıların ve işlemlerin kaynak belgelerdekilerle aynı olup olmadığını kontrol edin. Bir itiraza yanıt verildiğini söylüyorsa, yanıtın gerçekten ek raporda bulunup bulunmadığını ve doğru bölüme dayanıp dayanmadığını inceleyin.

Yapay zekâdan gelen notları kendi doğrulama notlarınızdan ayrı tutun. Raporun teknik dayanağı, belgeler arasındaki uyuşmazlık veya incelemenin hukuki sonucu konusunda karar vermeniz gerekiyorsa bu konuları ilgili dosyayı görebilecek uzmanla değerlendirin. Bu rehber, ek rapora karşı izlenecek usulü veya süreleri açıklamaz.

Yüklemeden önce kontrol listesi

  • Ek raporun tüm sayfaları, tabloları ve ekleri okunaklı mı?
  • Önceki rapor, raporda anılan belgeler ve ilgili itirazlar hazır mı?
  • İncelemeye verilen her dosyanın tarihi, kaynağı ve sürümü kaydedildi mi?
  • Asıl belge ile maskeleme yapılmış veya başka şekilde değiştirilmiş kopya ayrı mı saklanıyor?
  • Maskelemenin belgeyi ya da rapordaki değerlendirmeyi anlamayı etkileyip etkilemediği kontrol edildi mi?
  • Kullanılan aracın güncel veri saklama, kullanım ve paylaşım koşulları ile ayarları kontrol edildi mi?
  • Araca verilen talimat, kullanılan dosyalar ve alınan çıktı tarih bilgisiyle kaydedildi mi?
  • Çıktıdaki alıntılar, sayfa göndermeleri ve hesaplamalar asıl dosyayla karşılaştırıldı mı?

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar belgenizi yükleyin veya UYAP’tan aktarın. Belgenin ne söylediği, belgedeki ilgili bölüm gösterilerek sade dille açıklansın.

Belge analizini inceleyin

Etiketler