Rehber · Belge analizi
Bilirkişi raporu için uzman görüşmesi öncesi hangi sorular hazırlanmalı?
Bilirkişi raporuyla ilgili uzman görüşmesine giderken raporun tamamını, dayanak gösterilen belgeleri ve raporla çelişebileceğini düşündüğünüz kayıtları birlikte hazırlayın. Sorularınızı raporun hangi veriye dayandığı, hangi yöntemin kullanıldığı, nelerin incelenmediği ve tespitlerin dosyanızdaki diğer bilgilerle uyuşup uyuşmadığı çevresinde kurabilirsiniz. Görüşeceğiniz kişinin raporu hazırlayan bilirkişi mi, yoksa sizin ayrıca görüş aldığınız bir uzman mı olduğunu da baştan netleştirin.
Görüşmeye hangi belgeleri götürmelisiniz?
Uzmanın raporu dosyanızdaki bilgilerle karşılaştırabilmesi için yalnızca raporu değil, raporda anılan veya rapordaki bir tespitle ilgili olan belgeleri de hazırlayın. Belgeleri tarih sırasına koymak ve her birinin hangi tespitle ilgili olduğunu kısaca not etmek, görüşme sırasında aradığınız bilgiyi bulmayı kolaylaştırır.
Mümkünse şu malzemeleri bir araya getirin:
- İnceleyeceğiniz bilirkişi raporunun tam kopyası; ekleri varsa ekleriyle birlikte.
- Raporda açıkça anılan belgeler ve raporun hangi veri ya da kayıtlara dayandığını gösteren dosya belgeleri.
- Raporla çeliştiğini düşündüğünüz belge, yazışma, fotoğraf, ölçüm, hesap dökümü veya başka kayıtlar.
- Kendi hazırladığınız kısa bir kronoloji ve rapora ilişkin soru listesi.
- Görüşmenin kapsamını belirleyen yazışmalar veya daha önce alınmış uzman görüşleri varsa bunlar.
Dosyadaki her belgeyi raporun incelemediği sonucuna yalnızca raporda adının geçmemesinden varmayın. Belgenin dosyada olup olmadığını ve raporun ekleri ya da dayanak listesinde bulunup bulunmadığını ayrıca kontrol edin. Raporun dosyanın tamamını kapsayıp kapsamadığı, yalnızca rapordan anlaşılamıyorsa dosya içeriğiyle karşılaştırılmalıdır.
Raporda hangi noktaları kontrol etmelisiniz?
Raporu baştan sona okurken her tespitin hangi bilgiye dayandığını ve bu bilginin dosyadaki kayıtlarla örtüşüp örtüşmediğini not edin. Teknik terimleri anlamadığınızda terimin açıklamasını ve sonuca etkisini ayrı ayrı sorun.
-
Dayanak verileri belirleyin
Rapordaki önemli tespitlerin yanında, bunların hangi belgeye, ölçüme, kayda veya varsayıma dayandığını yazın. Dayanak açıkça belirtilmemişse “Bu tespit hangi veriye dayanıyor?” diye sorun.
-
Yöntemi ve varsayımları sorun
Uzmandan hangi inceleme yöntemini kullandığını, bu yöntemin neden seçildiğini ve sonuca ulaşırken hangi kabullerde bulunduğunu sade biçimde açıklamasını isteyin. Bir hesap varsa kullanılan verileri ve hesabın nasıl kurulduğunu sorun.
-
İnceleme kapsamını netleştirin
Hangi belge veya konuların incelendiğini, hangilerinin inceleme dışında kaldığını sorun. İncelenmeyen bir unsurun değerlendirmeyi etkileyip etkileyemeyeceğini ayrıca öğrenin.
-
Çelişkileri somutlaştırın
Rapordaki tespitle uyuşmadığını düşündüğünüz kaydı gösterin. İki bilgi arasındaki farkın teknik açıdan önemli olup olmadığını ve sonuca etkisini sorun; yalnızca “Rapor hatalı mı?” diye sormakla yetinmeyin.
-
Kesinlik sınırını öğrenin
Uzmanın hangi sonuçlara mevcut belgelerle ulaşabildiğini, hangi noktaların belirsiz kaldığını ve ek bilgi olmadan nelerin söylenemeyeceğini sorun. Bir kanaatin hangi sınırlamalara bağlı olduğunu not edin.
Uzman görüşmesinde hangi soruları sormalısınız?
Soruları raporun konusu ve görüşeceğiniz kişinin uzmanlık alanına göre uyarlayın. Teknik hesaplama, tıbbi değerlendirme ve belge incelemesi aynı tür sorularla değerlendirilemez; aşağıdaki sorular başlangıç noktasıdır:
- “Bu tespit raporda hangi belgeye veya veriye dayanıyor?”
- “Kullanılan yöntem nedir ve neden bu yöntem tercih edilmiş?”
- “Hangi varsayımlar yapılmış; varsayımlardan biri değişirse sonuç etkilenir mi?”
- “Dosyada bulunan şu kayıt rapordaki tespitle neden farklı görünüyor?”
- “Hangi belgeler veya inceleme konuları kapsam dışında kalmış?”
- “Eksik olduğu düşünülen bilgi tamamlanırsa hangi değerlendirme yeniden yapılabilir?”
- “Bu sonucun kesinlik sınırı nedir; hangi noktalar mevcut malzemeyle değerlendirilemiyor?”
- “Teknik görüşünüz hangi belgelere dayanıyor ve hangi konularda görüş bildirmek uzmanlık alanınızın dışında kalıyor?”
Her yanıt için uzmandan dayanak belgeyi veya raporun ilgili bölümünü göstermesini isteyin. Görüşme sonunda, tespitleri, belirsiz kalan noktaları ve varsa incelenmesi gereken ek belgeleri yazılı not hâline getirin. Uzmanın teknik değerlendirmesi ile dosyada izlenecek hukuki yol farklı konulardır; görüşmenin kiminle ve hangi amaçla yapılacağını baştan belirlemek bu ayrımı korumaya yardımcı olur.
Görüşme öncesi son kontrol
- Raporun tamamını ve varsa eklerini hazırladım.
- Raporda anılan belgeleri ve ilgili dosya kayıtlarını bir araya getirdim.
- Rapora aykırı olduğunu düşündüğüm her kayıt için rapordaki ilgili tespiti not ettim.
- Sorularımı dayanak, yöntem, kapsam, çelişki ve belirsizlik başlıklarında düzenledim.
- Görüşeceğim kişinin raporu hazırlayan bilirkişi mi, ayrıca görüş aldığım bir uzman mı olduğunu netleştirdim.
- Raporun tebliğ tarihini ve dosyanın bulunduğu aşamayı not ettim; süre veya itiraz usulü için uygulanacak kuralları ayrıca doğrulamam gerektiğini biliyorum.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.