Rehber · Belge analizi
Bilirkişi raporu nasıl incelenir?
Bilirkişi raporunu incelerken önce mahkemenin hangi soruların yanıtlanmasını istediğini, ardından raporun hangi belge ve yöntemlere dayanarak sonuç çıkardığını kontrol edin. Tespitleri dosyanızdaki bilgi ve belgelerle karşılaştırıp her uyuşmazlık için somut bir soru veya eksik dayanak belirleyin. Raporun bildirilme biçimini ve dosyadaki kayıtları kontrol ederek, varsa yapılması gereken işlem ve süreyi avukatınızla ya da ilgili uzmanla doğrulayın.
Önce raporun hangi soruya cevap verdiğini bulun
Raporu yalnızca sonuç bölümünden okumak, hangi bilgi ve yöntemle sonuca ulaşıldığını gözden kaçırabilir. Önce raporu hazırlayan kişinin uzmanlık alanını, mahkemenin yönelttiği soruları ve raporda bu sorulara verilen yanıtları bulun.
Rapordaki teknik tespitleri, mahkemenin uyuşmazlık konusu yaptığı hususlarla birlikte okuyun. Raporda geçen her ifade dosyanızdaki her iddiayı yanıtlıyor olmayabilir.
Bir kâğıt üzerinde üç sütun açarak şu bilgileri ayırabilirsiniz: “Mahkemenin sorusu”, “Rapordaki yanıt” ve “Dosyamda kontrol edeceğim bilgi”. Böylece raporun yanıtlamadığı bir soruyu, hatalı olduğunu düşündüğünüz bir tespitle karıştırmazsınız.
Tespitleri dosyadaki belgelerle karşılaştırın
Her tespiti ayrı ayrı ele alın. Katılmadığınız noktayı genel bir ifadeyle bırakmak yerine, rapordaki ilgili bölümle dosyanızdaki karşılaştırılabilir belgeyi yan yana getirin.
-
Tespitin kaynağını bulun
Rapordaki her önemli bilgi için hangi belgeye, kayda, ölçüme veya veriye dayanıldığını not edin. Kaynak gösterilmemişse, bu bilginin raporda nereden alındığını ve dosyadaki hangi kayıtla kontrol edilebileceğini sorun.
-
Dosyanızdaki karşılığını kontrol edin
Raporun dayandığı belgeyi elinizdeki dosya örnekleriyle karşılaştırın. Tarih, miktar, ölçü, taraf bilgisi veya belgenin kapsadığı dönem gibi ayrıntılarda farklılık varsa, iki bilgiyi ve farkın nerede olduğunu kaydedin.
-
Hesap adımlarını izleyin
Bir tutar veya teknik sonuç verilmişse, hangi girdilerin kullanıldığını ve hesabın hangi adımlarla yapıldığını belirleyin. Ara değerler ya da yöntem açıklanmamışsa, sadece sonuç rakamını değil, eksik kalan hesap adımını da belirtin.
-
Eksik incelemeyi somutlaştırın
Dikkate alınmadığını düşündüğünüz bir belge veya veriyi adı, tarihi ve dosyadaki yeriyle yazın. Bunun hangi tespiti etkileyebileceğini açıklayın. Belgenin sonucu değiştirip değiştirmeyeceği, uzmanlık konusu ve dosyanın bütünü incelenmeden kesinleştirilemez.
-
Her konu için net soru hazırlayın
Örneğin, “Bu belgede yer alan hangi veri hesaba alındı?” veya “Bu sonuca ulaşırken kullanılan ölçüm yöntemi ve ara hesaplar nedir?” diye sorun. Sorunuzun yanına dayanak belgeyi ve rapordaki ilgili kısmı ekleyin.
İtiraz veya açıklama hazırlarken neleri yazın?
Hazırladığınız notları, dosyada izlenecek yolu belirleyecek avukata veya ilgili uzmana iletin. Uygun işlem, başvuru biçimi ve süresi dosyanın türüne ve raporun nasıl bildirildiğine bağlı olabileceğinden, genel bir örneği kendi dosyanıza doğrudan uygulamayın.
Her konu için aşağıdaki bilgileri bir araya getirmek, anlaşmazlığın nerede olduğunu görünür kılar:
- Raporun yeri: Sayfa, bölüm veya ilgili tespit.
- Sorun: Hatalı, eksik ya da açıklanmamış olduğunu düşündüğünüz nokta.
- Dayanak: Karşılaştırdığınız belgenin adı, tarihi ve dosyadaki yeri.
- Beklenen açıklama: Hangi bilgi, yöntem veya hesap adımının açıklanmasını istediğiniz.
Temsili örnek: Rapor bir hesapta belirli bir tarih aralığını esas almış, dosyadaki bir belge ise başka bir dönemi gösteriyor olsun. Notunuzda rapordaki tarih aralığını, belgedeki tarihi ve bu farkın hangi hesap kalemini etkileyebileceğini ayrı ayrı belirtin. Farkın sonucu gerçekten değiştirip değiştirmediği ayrıca incelenmelidir.
Süreyi ve raporun etkisini nasıl değerlendirmelisiniz?
Raporu ne zaman ve hangi yolla aldığınızı, tebligat veya dosya kayıtlarından kontrol edin. Bir işlem için süre söz konusu olup olmadığı ve sürenin nasıl hesaplanacağı, dosyanın türüne ve raporun hangi usulle bildirildiğine göre değişebilir. Bu nedenle kişisel takvim hatırlatmasını resmî süre gibi kabul etmeyin; başlangıç tarihini ve izlenecek yolu dosyanızı bilen avukatla veya mahkeme kayıtları üzerinden doğrulayın.
Rapor, dosyadaki değerlendirmelerden biridir; tek başına mahkeme kararının sonucu veya tahsil edilecek bir tutar anlamına gelmez. Dosyanızda ne ölçüde etkili olacağı, raporun hangi konuları ele aldığına, dayanaklarına ve dosyadaki diğer bilgilere bağlıdır. Rapora ilişkin bir uyuşmazlığın nasıl değerlendirileceğini, yalnızca raporun bir bölümüne bakarak kesin söylemek mümkün değildir.
Görüşmeye veya dosya incelemesine giderken kontrol edin
- Raporun tamamını ve varsa eklerini temin ettim mi?
- Mahkemenin bilirkişiye yönelttiği soruları ve rapordaki yanıtları ayırdım mı?
- Katılmadığım her tespit için rapordaki yeri ve somut gerekçeyi yazdım mı?
- Karşılaştıracağım belgelerin adını, tarihini ve dosyadaki yerini belirttim mi?
- Hesap veya ölçümle ilgili uyuşmazlıkta eksik girdiyi, yöntemi ya da ara adımı gösterebiliyor muyum?
- Raporda yanıtlanmadığını düşündüğüm soruyu açıkça yazdım mı?
- Raporun bana hangi tarihte ve hangi yolla bildirildiğini dosya kayıtlarından kontrol ettim mi?
- İzlenecek işlem ve varsa süreyi, dosyanın türüne göre doğrulaması için avukatıma veya ilgili uzmana sordum mu?
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.