Rehber · Belge analizi
Bilirkişi raporunda imza ve belge incelemesi nasıl kontrol edilir?
Bilirkişi raporunu kontrol ederken önce hangi belgenin ve hangi imzanın incelendiğini, incelemenin belgenin aslına mı yoksa kopyasına mı dayandığını ve hangi karşılaştırma belgelerinin kullanıldığını bulun. Ardından bu bilgileri elinizdeki belge ve dosyada görebildiğiniz kayıtlarla karşılaştırın. Eksik veya çelişkili görünen noktaları, imzanın gerçekliği hakkında kendiniz kesin hüküm vermek yerine, rapordan ilgili bölümü göstererek dosyanızla ilgilenen uzmana sorun.
Önce raporun hangi soruyu yanıtladığını bulun
Bilirkişi raporu, belirli bir konuda uzmanlık gerektiren incelemenin dosyaya sunulan açıklamasıdır. İmza veya belge incelemesi içeren bir rapor, her zaman belgenin bütün özelliklerini değerlendirmiş olmayabilir. Örneğin rapor yalnızca belirli bir imzanın kime ait olduğu sorusunu ele alırken belgenin başka teknik özelliklerini incelememiş olabilir.
Raporun başlangıç ve sonuç bölümlerinde şu bilgileri arayın:
- İncelenen belge veya belgeler hangileri?
- İnceleme hangi imza, yazı ya da belge özelliği hakkında yapılmış?
- Rapor, yanıtlaması istenen soruyu açıkça belirtiyor mu?
- Sonuç, inceleme konusu soruyla mı sınırlı, yoksa daha geniş bir değerlendirme mi içeriyor?
Raporun kapsamı konusunda emin değilseniz sonuç cümlesini tek başına değerlendirmeyin; inceleme konusu ve açıklamalarla birlikte okuyun.
İncelenen belgeyi ve aslının kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin
Raporun hangi belgeye dayandığını, dosyanızdaki belgeyle karıştırılmayacak şekilde belirleyin. Belge adı, tarihi, sayfa sayısı, imza yeri veya raporda yer verilen başka ayırt edici bilgiler bu karşılaştırmaya yardımcı olabilir.
-
Belgenin kimliğini karşılaştırın
Rapordaki belge tanımını elinizdeki belge ve dosyada görünen kayıtlarla karşılaştırın. Tarih, başlık, taraf veya kurum adı, sayfa sayısı ve imzanın bulunduğu yer gibi raporda belirtilen ayrıntıları not edin. Bu bilgiler raporda yoksa, belgenin dosyanızdaki hangi evrak olduğunun nasıl anlaşıldığını uzmanınıza sorun.
-
Asıl mı, kopya mı incelendiğine bakın
Raporda belgenin aslı, fotokopisi, taranmış görüntüsü veya başka bir kopyasının kullanıldığı açıklanmış mı kontrol edin. Kopyadan yapılan incelemenin sınırları, belgenin niteliğine ve rapordaki açıklamalara göre değişebilir; yalnızca kopya kullanılmış olmasından hareketle incelemenin kesinlikle geçersiz ya da kesinlikle yeterli olduğu sonucuna varmayın.
-
Belgenin dosyadaki kaydını izleyin
Dosyada belgeye ilişkin görünen kayıtları ve elinizdeki nüshayı rapordaki tanımla karşılaştırın. Bir kaydın raporda anılmaması, o kaydın dosyada hiç bulunmadığını tek başına göstermez. Uyuşmazlık varsa raporun hangi nüshayı esas aldığını ve bu nüshanın dosyadaki hangi belgeyle eşleştiğini sorun.
Karşılaştırma belgeleri ve inceleme açıklamalarını okuyun
İmza incelemesinde rapor, inceleme konusu imzayı karşılaştırdığı örnekleri ve bunlar hakkındaki bilgileri açıklayabilir. Raporda hangi örneklerin kullanıldığı, bu örneklerin nasıl tanımlandığı ve inceleme sonucuna hangi açıklamaların eşlik ettiği bölümleri bulun.
Örnekleri dosyanızda görebildiğiniz belgelerle karşılaştırın. Tarih, belge türü ve imzanın bulunduğu yer gibi raporda belirtilen ayrıntıları not edin. Raporda bir karşılaştırma örneğinden söz edilmesi, o belgenin sizin dosyanızda bulunduğunu veya raporun onu hangi yolla elde ettiğini tek başına göstermez.
Rapor, kullanılan yöntemi veya teknik verileri açıklıyorsa bu açıklamaların hangi inceleme sorusuyla bağlantılı olduğuna bakın. Buradaki amaç tekniğin yeterliliği hakkında kendi başınıza hüküm vermek değil, raporun dayanaklarının anlaşılır ve izlenebilir olup olmadığını belirlemektir. Yöntem, örnekler veya veriler hakkında eksik bulduğunuz noktaları rapordaki bölümle birlikte uzmana iletin.
Elektronik imza ile el yazısı imzayı birbirinden ayırın
Elektronik imza, el yazısıyla kâğıda atılan imzayla aynı tür inceleme konusu değildir. Elektronik bir belge söz konusuysa raporun el yazısı imzasını mı, elektronik imzaya ilişkin bir unsuru mu, yoksa belgenin başka bir özelliğini mi ele aldığını ayrı ayrı kontrol edin.
Rapor bu ayrımı açıklamıyorsa veya hangi unsur hakkında sonuç verdiği anlaşılmıyorsa, ilgili ifadeyi not edin ve açıklama isteyin. Belgenin elektronik olması, raporun mutlaka elektronik imzayı incelediği anlamına gelmez.
Raporu okurken şu noktaları not edin
- Raporun yanıtladığı soru ile dosyanızda incelenmesini beklediğiniz soru aynı mı?
- İncelenen belgeyi ayırt etmeye yarayan bilgiler raporda açıklanmış mı?
- Belgenin aslı mı, kopyası mı kullanılmış; bu bilgi raporda yer alıyor mu?
- İmza veya belgeyle karşılaştırılan örnekler tanımlanmış mı?
- Rapor hangi unsurun incelendiğini açıkça belirtiyor mu: el yazısı imza, elektronik imzaya ilişkin unsur veya başka bir özellik?
- Sonuç bölümünü destekleyen açıklamalar raporda bulunuyor mu?
- Raporla elinizdeki belge ya da dosyada görebildiğiniz kayıtlar arasında farklılık varsa, farkı belge ve sayfa bilgisiyle not ettiniz mi?
- Eksik olduğunu düşündüğünüz bir bilgi varsa, raporda nerede aradığınızı ve neden önemli olduğunu belirttiniz mi?
Eksik veya çelişkili noktaları nasıl düzenleyebilirsiniz?
Bir farklılık fark ettiğinizde, önce gözleminizi rapordan ve dosyadan doğrulayabildiğiniz bilgilerle sınırlayın. Böylece uzmanınıza genel bir itiraz yerine yanıtlanabilir bir soru yöneltebilirsiniz.
-
Farkı somut biçimde yazın
Hangi rapor bölümünü veya hangi belgeyi karşılaştırdığınızı belirtin. Örneğin raporda açıklanan belge tarihi ile elinizdeki nüshada gördüğünüz tarih farklıysa iki bilgiyi de not edin.
-
Eksik kalan soruyu belirleyin
“İnceleme eksik” demek yerine, hangi bilginin açıklanmadığını yazın: İncelenen nüsha belli değil mi, karşılaştırma örnekleri tanımlanmamış mı, yoksa hangi imzanın incelendiği mi anlaşılmıyor?
-
Notlarınızı dosyanızla ilgilenen uzmana iletin
Raporun ilgili bölümünü, karşılaştırdığınız belgeyi ve sormak istediğiniz soruyu birlikte paylaşın. Hangi işlemin yapılabileceği ve bunun hangi usule ya da süreye bağlı olduğu dosyanın türüne, inceleme talebine ve raporun içeriğine göre değerlendirilmelidir; burada belirli bir başvuru yolu veya süre belirtilmemektedir.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.