Rehber · Boşanma
Boşanma davasında tanık anlatımları dosyadaki belgelerle nasıl karşılaştırılır?
Tanık anlatımı bir mesaj, fotoğraf, tutanak veya başka bir kayıtla uyuşmadığında önce iki kaynağın **aynı olayı ve aynı zaman aralığını** anlatıp anlatmadığını kontrol edin. Ardından belgenin tarihini, kaynağını, bütünlüğünü ve tanığın olayı doğrudan bilip bilmediğini karşılaştırın. Tek başına bir uyuşmazlık, tanığın doğru ya da yanlış söylediğini göstermez; farkın nedenini ve her kaynağın neyi gösterip neyi göstermediğini belirlemek gerekir.
Önce aynı olayın karşılaştırıldığını doğrulayın
Tanığın anlattığı olay ile belgedeki kaydı yan yana koymadan önce, ikisinin de aynı olayla, kişiyle ve zaman dilimiyle ilgili olup olmadığını belirleyin. Örneğin tanık bir tartışmanın akşam saatlerinde yaşandığını anlatırken mesaj kaydı aynı günün sabahına ait olabilir. Bu kayıtlar doğrudan çelişmeyebilir; farklı zamanları gösteriyor olabilir.
Tanık anlatımındaki iddiayı küçük parçalara ayırın: Ne oldu, nerede oldu, yaklaşık ne zaman oldu, kimler vardı ve tanık bunu nasıl biliyor? Her parça için ilgili belgeyi veya kaydı bulun. Belge yoksa bunu “dosyada bulamadım” diye not edin; dosyada görünmemesi, belgenin hiç olmadığı veya başka yerde sunulmadığı anlamına gelmez.
Temsili örnek: Bir tanık, tarafların belirli bir gün yüz yüze görüştüğünü söylüyor; aynı güne ait mesajlarsa görüşme planının değiştiğini gösteriyor. Mesajlar planı gösterir, görüşmenin gerçekleşip gerçekleşmediğini tek başına açıklamayabilir. Görüşmenin yeri, zamanı ve tanığın olayı doğrudan görüp görmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
Karşılaştırmayı adım adım yapın
Her iddia için ayrı bir satır açın. Böylece birbirinden farklı olaylar tek bir genel “çelişki” başlığı altında karışmaz.
-
İddiayı ve kaynağını yazın
Tanığın hangi olayı anlattığını kısa ve tarafsız biçimde kaydedin. Tanığın olayı kendisinin görüp görmediğini, duyup duymadığını veya başka birinden öğrenip öğrenmediğini ayırın. Kimin söylediği belli olmayan bilgiyi tanığın doğrudan gözlemi gibi not etmeyin.
-
Tarih ve olay sırasını karşılaştırın
Tanığın verdiği kesin veya yaklaşık tarihi belgedeki tarih ve saatle karşılaştırın. Saat dilimi, kaydın oluşturulma zamanı ile olayın yaşandığı zamanın farklı olabilmesi ve olayların sıralaması gibi noktaları kontrol edin. Tarih bilgisi yoksa bunu tahminle tamamlamak yerine “belgede tarih görünmüyor” diye belirtin.
-
Belgenin kaynağını ve bütünlüğünü inceleyin
Kaydın nereden alındığını, kimin oluşturduğunu ve dosyadaki kopyanın okunaklı olup olmadığını not edin. Mesajlarda yalnızca seçilmiş ekran görüntülerine değil, mevcutsa ilgili konuşmanın öncesine ve sonrasına da bakın. Fotoğraf veya görüntüde görünen kişi, yer ve zaman bilgileri kaydın kendisinden anlaşılmıyorsa bunları kesin kabul etmeyin.
-
Uyuşmazlığın türünü belirleyin
Farkın tarih, kişi, yer, olayın gerçekleşip gerçekleşmediği veya tanığın bilgiyi edinme biçimiyle ilgili olup olmadığını yazın. Belge tanığın söylediği kısmı doğruluyor, ancak olayın başka yönlerini göstermiyor olabilir. Bu nedenle her kaydın neyi desteklediğini ve neyi tek başına açıklamadığını ayrı ayrı belirtin.
-
Açıklama gerektiren soruları çıkarın
Örneğin “Tanık bu saati hangi olaya dayanarak hatırlıyor?”, “Mesaj hangi konuşmanın devamı?”, “Kayıtta görünen tarih olayın tarihi mi, dosyaya kaydedilme tarihi mi?” gibi yanıtı mevcut dosyadan anlaşılamayan soruları yazın. Duruşma veya hukuki danışmanlık öncesinde bu listeyi ilgili belgelerle birlikte götürün.
Belge neyi gösterir, neyi tek başına kanıtlamaz?
Bir mesaj, fotoğraf, tutanak veya başka bir kayıt, içeriğine ve kaynağına göre belirli bir bilgi sunabilir. Örneğin mesaj kaydı, ekranda görünen yazışma içeriğini gösterebilir; ancak mesajın gönderildiğini veya içindeki iddianın doğru olduğunu tek başına ortaya koyduğu varsayılmamalıdır. Bir fotoğraf da görüntüdeki kişiyi veya olayın bağlamını her zaman kendi başına açıklamaz.
Bu nedenle “belge tanığı çürütüyor” ya da “belge tanığı doğruluyor” sonucuna hemen varmayın. Önce şu ayrımı yapın: Belge tanığın anlattığı olayın hangi kısmıyla ilgili? Bu kısmı doğrudan mı gösteriyor, yoksa yalnızca dolaylı bir işaret mi sunuyor? Belgenin tarihi, kaynağı veya bütünlüğü hakkında açıklığa kavuşmamış bir nokta var mı?
Belgenin elde edilme biçiminin hukuki etkisi ve delil olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, somut olayın özelliklerine bağlı bir konudur. Bu rehber, belirli bir belgenin hukuka uygun elde edildiği veya davada hangi sonucu doğuracağı yönünde değerlendirme yapmaz.
Farklılık tanığın güvenilirliği hakkında tek başına sonuç vermez
Tanık anlatımının bir belgeyle uyuşmaması, tek başına anlatımın doğru ya da yanlış olduğunu kanıtlamaz. Fark; olayların karıştırılmasından, yaklaşık tarihin hatırlanmasından, belgenin eksik olmasından veya kaydın farklı bir olaya ait olmasından kaynaklanabilir. Bunlar olasılıktır; dosyadaki bilgiler incelenmeden hangisinin geçerli olduğu söylenemez.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2014/18387 E., 2015/2810 K. sayılı kararına ilişkin verilen kısa parçada, akrabalık veya başka bir yakınlığın tanık beyanını tek başına değerden düşürücü sebep sayılamayacağı belirtilmiştir. Bu sınırlı bilgiden hareketle belirli bir tanığın beyanının güvenilir olduğu veya başka bir dosyada aynı sonucun çıkacağı söylenemez. Tanığın olayı nasıl bildiği, anlatımın hangi kısmının tartışmalı olduğu ve dosyanın diğer içeriği ayrıca değerlendirilmelidir.
Karşılaştırma tablosu hazırlarken kontrol edin
- Tanığın anlattığı iddiayı tek bir olay veya bilgi parçası olarak yazdım mı?
- Tanığın olayı doğrudan görüp görmediğini ya da başkasından öğrenip öğrenmediğini ayırdım mı?
- Belgenin aynı olay ve zaman aralığıyla ilgili olup olmadığını kontrol ettim mi?
- Belgedeki tarih ve saat bilgisinin neyi ifade ettiğini belirledim mi?
- Kaynağı, okunaklılığı ve mevcutsa kaydın bütünlüğünü not ettim mi?
- Mesaj veya görüntünün öncesi ve sonrası varsa bunları da inceledim mi?
- Belgenin neyi gösterdiğini ve tek başına neyi açıklayamadığını ayrı yazdım mı?
- Dosyada bulamadığım bir belgeyi kesin olarak “yok” diye nitelendirmekten kaçındım mı?
- Cevabını dosyadan çıkaramadığım soruları duruşma veya danışmanlık öncesi listeledim mi?
Duruşma veya danışmanlık öncesi notunuzu düzenleyin
Karşılaştırmayı, tartışmalı noktaları ve açık soruları gösterecek kısa bir tabloya dönüştürün. Bu tablo kendi dosyanızı düzenlemek içindir; tanığın veya belgenin hukuki değerlendirmesinin yerine geçmez.
-
Her satıra tek bir iddia koyun
Örneğin “görüşmenin tarihi”, “olay yerinde kimlerin bulunduğu” veya “tanığın olayı doğrudan görmesi” gibi tek bir konuyu ele alın.
-
Kaynağı ve karşılaştırmayı kaydedin
Tanık anlatımının ilgili kısmını, belgenin adını veya dosyadaki yerini, üzerindeki tarih bilgisini ve aradaki farkı kısa biçimde yazın. Belgenin aslını veya tam kaydını görmediyseniz bunu açıkça belirtin.
-
Açık soruları en sona ekleyin
Farkın nedenini açıklığa kavuşturmak için hangi ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzu belirtin. Örneğin kaydın tamamı, olayın yaklaşık saati veya tanığın bilgiyi kimden aldığı. Bunların dosyada bulunup bulunmadığını varsaymayın.
Dayanak mevzuat
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2014/18387 E., 2015/2810 K., 25.02.2015 BOZULMASINAKünye ve konu: Verilen karar bilgileri; kararın yalnızca künyesi, konusu, sonucu ve kısa parçası esas alındı.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.