Rehber · Dilekçeler
Cevap dilekçesi hazırlarken yapay zekâya sorulabilecek sorular ve kaynak kontrolü
Yapay zekâdan olaylarınızı kronolojik sıraya koymasını, eksik olabilecek bilgi ve belgeleri listelemesini veya taslağınızı daha anlaşılır hâle getirmesini isteyebilirsiniz. Ancak ürettiği hukuki açıklamaları, kanun maddelerini ve karar künyelerini doğru kabul etmeyin; her birini güvenilir kaynağından ve kendi dosyanızla karşılaştırarak kontrol edin. Dosyaya özgü hukuki değerlendirme, dilekçenin sunulacağı yer ve yöntem ya da süre konusunda yalnızca yapay zekâ yanıtına dayanmayın.
Yapay zekâdan hangi konularda yardım isteyebilirsiniz?
Yapay zekâyı, dosyanız hakkında son kararı veren bir uzman gibi değil; verdiğiniz bilgileri düzenlemeye ve anlaşılır bir taslak oluşturmaya yardımcı olan bir araç gibi kullanın. Çıktı, dosyada bulunmayan bir olguyu veya hukuki dayanağı kendiliğinden doğrulayamaz.
Aşağıdaki sorular, yapay zekâdan daha sınırlı ve denetlenebilir yardım istemenize yarar:
- “Aşağıdaki olayları, verdiğim tarihleri değiştirmeden kronolojik sıraya koy. Belirsiz veya çelişkili tarihleri ayrıca işaretle.”
- “Bu anlatımda hangi bilgi ve belgelerin eksik olabileceğini soru listesi hâlinde çıkar. Eksik bilgileri kendin tamamlama.”
- “Taslağı daha sade ve anlaşılır bir dille düzenle. İddiaları, tarihleri ve belge adlarını değiştirme; yaptığın değişiklikleri belirt.”
- “Taslakta birbirini tutmayan ifadeleri ve dayanağı belirtilmemiş iddiaları göster. Bunları doğrulanmış olgu gibi yeniden yazma.”
- “Bu metindeki teknik terimleri işaretle ve sade dille açıklanması gereken yerleri belirt.”
Temsili örnek: Taslakta bir olayın tarihi iki farklı şekilde yazılmışsa, yapay zekâdan bu çelişkiyi göstermesini isteyin. Tarihlerden hangisinin doğru olduğuna karar vermesini değil, kontrol etmeniz gereken noktayı bulmasını bekleyin.
Taslak ve kaynak kontrolünü nasıl yapabilirsiniz?
Yapay zekânın yanıtını doğrudan dilekçeye eklemek yerine, her bilgiyi ayrı bir kontrol adımından geçirin.
-
Dosyanızdaki bilgileri karşılaştırın
Mahkeme evrakındaki adları, tarihleri, tebligat bilgilerini, iddiaları ve belge adlarını yapay zekâ çıktısıyla tek tek karşılaştırın. Dosyada görünmeyen bir bilgi için “kesinlikle yok” sonucuna varmayın; ilgili belgeyi veya kaydı ayrıca inceleyin.
-
Hukuki iddiayı kaynağında arayın
Yapay zekâ bir kanun maddesi, karar künyesi veya hukuki açıklama verirse, ilgili resmî kaynağı bulun. Madde numarası ya da karar bilgisiyle yetinmeyin; metnin iddiayı gerçekten destekleyip desteklemediğini ve doğru bağlamda kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin.
-
Karar bilgisini ayrı değerlendirin
Bir kararın künyesinin doğrulanması, o kararın sizin dosyanıza uygulanacağını göstermez. Uyuşmazlığın konusu, olayların özellikleri ve karardaki sonucun sizin durumunuzla örtüşüp örtüşmediği ayrıca incelenmelidir. Kararın tam metnine ulaşamıyorsanız gerekçesi veya kapsamı hakkında kesin çıkarım yapmayın.
-
Değişiklikleri izlenebilir tutun
Yapay zekâdan metni düzenlerken hangi cümleleri değiştirdiğini veya hangi iddiaları belirsiz bulduğunu açıklamasını isteyin. Önerileri asıl taslakla karşılaştırın; anlamı değiştiren, yeni olgu ekleyen veya kaynak göstermeden hukuki sonuç çıkaran ifadeleri kullanmayın.
-
Sunum ayrıntılarını ayrıca doğrulayın
Dilekçenin hangi mahkemeye, hangi süre içinde ve hangi yöntemle sunulacağını yapay zekâ yanıtından kesinleştirmeyin. Bu bilgiler burada verilen kaynaklarla doğrulanamıyor; kendi dosyanız ve güvenilir güncel bilgi üzerinden teyit edilmelidir.
Kişisel bilgileri paylaşırken nelere dikkat etmelisiniz?
Bir yapay zekâ aracına soru sormak için çoğu zaman ad, kimlik numarası, açık adres veya dosyadaki kişileri doğrudan tanıtan bilgiler gerekmez. Soruyu, kimlik bilgilerini çıkardıktan sonra da anlaşılacak şekilde kurmaya çalışın.
Sağlık bilgileri, aile yaşamına ilişkin ayrıntılar ve dosyada geçen üçüncü kişilerin bilgileri hassas olabilir. Kullandığınız aracın bu verileri nasıl işlediğini bilmiyorsanız, bu bilgileri paylaşmayın. İsimleri “davacı” ve “davalı” gibi genel ifadelerle değiştirmek yardımcı olabilir; ancak tarih, olay veya belge ayrıntıları bir kişiyi yine de tanıtabilir. Bu nedenle yalnızca isimleri silmek her zaman yeterli olmayabilir.
Paylaşılan verilerin nasıl işlendiği ve saklandığı, kullanılan araca ve ayarlarına göre değişebilir. Bu koşullar burada doğrulanamıyor; aracı kullanmadan önce gizlilik açıklamalarını inceleyin.
Dilekçe taslağını kullanmadan önce kontrol edin
- İsim, tarih, olay sırası ve belge adlarını asıl dosyayla karşılaştırdım.
- Belirsiz veya çelişkili bilgileri yapay zekânın varsayımıyla tamamlamadım.
- Kanun maddesi ve karar künyelerini kaynağında doğruladım; doğrulayamadıklarımı kullanmadım.
- Karar bilgisini, dosyamın sonucunu kesinleştiren bir dayanak gibi değerlendirmedim.
- Yapay zekânın eklediği veya anlamını değiştirdiği cümleleri asıl taslakla karşılaştırdım.
- Mahkeme, süre ve sunum yöntemi hakkındaki bilgileri yapay zekâ yanıtı dışında ayrıca teyit ettim.
- Gerekmeyen kişisel ve hassas bilgileri araca girmedim; veri işleme koşullarını kontrol ettim.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da kararınızı yükleyin veya UYAP’tan aktarın. Belge analizinde, belgenin ne söylediğinin ilgili bölümler gösterilerek sade dille açıklanmasını inceleyin.