Rehber · Dilekçeler
Cevap dilekçesini yapay zekâya yüklerken hangi bilgiler korunmalı?
Cevap dilekçesini bir yapay zekâ aracına göndermeden önce kimlik ve iletişim bilgilerini, dosya numaralarını, üçüncü kişilere ait bilgileri ve eklerdeki görünür ya da gizli verileri kontrol edin. Bunları ayıklarken olayların sırasını, tarafların rollerini ve iddia ile cevap arasındaki bağlantıyı koruyun; aksi hâlde inceleme yanıltıcı olabilir. İsimleri değiştirmek tek başına yeterli olmayabilir: tarih, iş yeri ve olaya özgü ayrıntılar bir araya gelince kişiler veya dosya tanınabilir.
Önce hangi bilgileri ayıklamalısınız?
Dilekçenin ana metninde ve eklerinde bulunan doğrudan tanımlayıcı bilgileri gözden geçirin. Gerekmiyorsa şu bilgileri silin veya yer tutucuyla değiştirin:
- Ad, soyad, imza, kimlik numarası ve doğum tarihi.
- Ev ve iş adresi, telefon numarası, e-posta adresi ve hesap bilgileri.
- Dosya, başvuru, takip veya belge numaraları; barkod ve karekodlar.
- Üçüncü kişilerin, tanıkların, çocukların, çalışanların veya sağlık hizmeti sunan kişilerin bilgileri.
- Dilekçede ya da eklerde görünen kullanıcı adları, profil fotoğrafları ve konum bilgileri.
Bu liste her dosya için aynı değildir. Örneğin inceleme konusu bir ödeme iddiasıysa tutar veya işlem tarihi gerekli olabilir; ancak hesap numarası, kart bilgisi ya da karşı tarafın tam kimliği gerekmeyebilir. Hangi ayrıntının gerekli olduğu, araca yönelteceğiniz soruya ve aracın veri koşullarına bağlıdır.
Kimlikleri değiştirirken olayın anlamını nasıl korursunuz?
İsimleri “Davacı”, “Davalı”, “Tanık 1” gibi tutarlı yer tutucularla değiştirebilirsiniz. Aynı kişiyi metnin tamamında aynı yer tutucuyla gösterin; kimin hangi iddiada bulunduğu ve kime cevap verdiği anlaşılır kalsın.
Tarihleri gelişigüzel silmek yerine, gerekiyorsa “Olay A”, “Olay B” gibi bir sıralama kullanın ve hangi olayın önce gerçekleştiğini belirtin. Süre veya kronoloji incelemesi istiyorsanız tarihlerin kendisi önemli olabilir. Böyle durumlarda tam tarihleri paylaşmadan önce bunun gerçekten gerekli olup olmadığını değerlendirin; yaklaşık tarih ya da olay sırası yeterli değilse, ilgili tarihleri olduğu gibi aktarmanın doğurabileceği tanınma riskini de hesaba katın.
Temsili örnek: “12 Mayıs’ta X şirketinin Ankara şubesinde yapılan görüşmede, Davalı ödeme sözü verdi” cümlesi; tarih, şehir, iş yeri ve özgün olay ayrıntılarıyla kişiyi veya uyuşmazlığı tanınabilir kılabilir. Bu unsurlardan bazılarını genelleştirirken hangi tarafın ne yaptığını ve olayların sırasını koruyun.
Ekleri ve dosya özelliklerini ayrıca kontrol edin
Dilekçenin ekleri, ekran görüntüleri ve taranmış belgeler ana metinde bulunmayan bilgileri taşıyabilir. Belgeyi görsel olarak inceleyin; sayfa kenarlarını, dipnotları, imza alanlarını, yorumları ve ekli görselleri de kontrol edin. Ekran görüntüsünde bildirimler, kullanıcı adı, profil fotoğrafı veya başka bir konuşma görünebilir.
Dosyanın özelliklerinde yazar adı, açıklama veya başka üst veriler bulunabilir. Üst veri, belgenin metninde görünmeyen dosya bilgisidir. Bu tür bilgileri kontrol etmek için dosyanın özelliklerini ve kullandığınız düzenleme aracındaki belge bilgilerini gözden geçirin. Bir alanı silmiş olmanız, dosyanın tüm kopyalarında veya sürümlerinde silindiğini tek başına doğrulamaz.
Paylaşacağınız kopyayı ayrıca açıp son kez kontrol edin. Kırpma ya da siyah kutuyla kapatma, bazı dosya türlerinde alttaki içeriği erişilebilir bırakabilir. Kullandığınız aracın ürettiği dosyanın gerçekten düzleştirilip düzleştirilmediğini veya gizli içeriğin kaldırılıp kaldırılmadığını ayrıca doğrulayın.
Paylaşmadan önce izleyebileceğiniz kontrol yolu
Önce incelemeden ne beklediğinizi belirleyin. Örneğin, dilekçedeki olay sırasını çıkarmak için gereken bilgilerle kişisel kimlik bilgileri aynı şey değildir.
-
Araca soracağınız soruyu daraltın
“Bu metindeki olayları tarih sırasına koy” veya “Dilekçede cevap verilmemiş iddiaları listele” gibi belirli bir görev tanımlayın. Böylece gerekli olmayan bilgileri paylaşmaktan kaçınabilirsiniz.
-
Kopya üzerinde çalışın
Özgün dilekçeyi değiştirmeyin. Analiz için ayrı bir kopya hazırlayın ve kimlik, iletişim, dosya ve belge bilgilerini bu kopyada gözden geçirin.
-
Tarafları tutarlı biçimde adlandırın
Kişi adlarını yer tutucularla değiştirin; ancak tarafların rollerini, iddiaları ve cevapları birbirinden ayırt edilebilir bırakın.
-
Ekleri ve dosya özelliklerini inceleyin
Her eki, ekran görüntüsünü ve taranmış sayfayı ayrı ayrı açın. Görünen bilgilerin yanı sıra dosya özelliklerinde bulunabilecek üst verileri de kontrol edin.
-
Aracın güncel koşullarını okuyun
Verilerin saklanması, model eğitimi için kullanılması ve silinmesiyle ilgili açıklamaları aracın güncel gizlilik ve kullanım koşullarında arayın. Koşullar anlaşılır değilse veya dosyanın hassasiyeti yüksekse, yüklemenin güvenli olduğunu varsaymayın.
-
Son kopyayı yeniden açın
Yükleyeceğiniz dosyanın tamamını, kapatılan alanlar ve ekler dâhil yeniden kontrol edin. Yalnızca ekrandaki görünüşe bakarak gizli içeriğin dosyadan kesin olarak kaldırıldığını kabul etmeyin.
Yüklemeden önce son kontrol
- Kişi adlarını, imzaları, kimlik ve iletişim bilgilerini gözden geçirdim.
- Dosya, takip, başvuru ve belge numaralarını; barkod ve karekodları kontrol ettim.
- Üçüncü kişilere ait bilgileri ve eklerde görünen ayrıntıları ayrıca inceledim.
- Tarih, iş yeri ve olayın özgün ayrıntılarının kişileri veya dosyayı tanınabilir kılıp kılmadığını değerlendirdim.
- Yer tutucuların dilekçe boyunca tutarlı olduğunu; tarafların rollerinin ve olay sırasının korunduğunu kontrol ettim.
- Yükleyeceğim dosyanın özelliklerini ve son hâlini, ana metinden ayrı olarak inceledim.
- Aracın veri saklama, eğitimde kullanma ve silme koşullarını güncel açıklamalarından kontrol ettim.
- Dosyanın hassasiyeti veya aracın koşulları konusunda emin olmadığım noktaları güvenli kabul etmedim.
Güvenli paylaşım garantisi verilebilir mi?
Hayır. Kullanılan aracın koşulları, yüklenen verilerin nasıl işlendiği ve dosyanın hassasiyeti bilinmeden paylaşımın güvenli olduğu ya da verilerin silindiği söylenemez. İsimleri değiştirmek de tek başına tanınma riskini ortadan kaldırmaz.
Yapay zekâdan alınan incelemeyi, dosyanın hukuki doğruluğunun teyidi olarak görmeyin. Olayları yanlış eşleştirebilir veya önemli bir ayrıntıyı gözden kaçırabilir. Özellikle dilekçedeki iddiaların, cevapların ya da tarihlerin değiştirilmesi sonucunu etkileyebilecekse, paylaşım ve değerlendirme konusunda somut dosyayı inceleyebilecek bir hukukçudan destek alın.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.