Cevap dilekçesinin ekleri ve atıf yapılan belgeler nasıl bulunur?

Dilekçede bir belgenin anılması, belgenin eklenmiş olduğu anlamına gelmez. Atıf, belgeden söz edildiğini gösterir; ek ise dilekçeyle birlikte sunulan belgedir. Cevap dilekçesinde savunmanın dayandığı vakıaların ve her vakıa için gösterilen delillerin açıklanması gerekir. Davacının elindeki belgeler yönünden öngörülen ekleme ve başka yerden getirilecek belgeleri açıklama kuralı, cevap dilekçesine de uygulanır (6100 sayılı Kanun m.129; 6100 sayılı Kanun m.121).

“Ek-1”, “sözleşme” veya “yazışma” gibi ifadeler bu nedenle tek başına yeterli kontrol bilgisi değildir. Dilekçede belgeye hangi adla, hangi tarih veya taraf bilgisiyle atıf yapıldığını ve hangi vakıayı desteklemek için gösterildiğini not edin. Uyuşmazlıkla ilgili yazılı veya basılı metinlerin yanı sıra fotoğraf, ses kaydı ve elektronik ortamdaki veriler de kanundaki belge tanımına girebilir (6100 sayılı Kanun m.199).

Bir belge başka bir yerden getirilecekse dilekçede, bulunabilmesini sağlayacak açıklamanın yer alması öngörülür. Bu nedenle atıf yapılan belgenin nerede bulunduğuna ilişkin açıklamayı, ek listesinden ayrı olarak dilekçe metninde arayın (6100 sayılı Kanun m.121; 6100 sayılı Kanun m.129).

Açıklama yoksa veya belge bulunamıyorsa, bunun tek başına belgenin hiç var olmadığını ya da dosyada kesinlikle bulunmadığını gösterdiği söylenemez. Belgenin adı, tarihi, hangi kurumda veya kimde bulunduğu ve hangi vakıayla ilgili olduğu biliniyor mu, bunları kontrol edin. Belge bir üçüncü kişide veya kurumdaysa, karşı tarafın elindeki belgeye ilişkin ibraz talebiyle aynı usulün uygulanacağı varsayılmamalıdır; sunulan kaynaklar bu durumun usulünü açıklamıyor.

Tarafların, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandığı ve ellerinde bulunan belgeleri mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Elektronik belgeler için kanunda çıktı sunulması ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilmesi hükmü de yer alır (6100 sayılı Kanun m.219).

Belgenin karşı tarafın elinde olduğuna ilişkin dayanağınızı ve belgenin hangi vakıayı ispatlamak için gerekli olduğunu belirtin. Mahkemenin belgeyi ibraz ettirmesi için belgenin ispat bakımından zorunlu olduğuna ve talebin kanuna uygun olduğuna kanaat getirmesi gerekir. Ayrıca, belgenin karşı tarafın elinde olduğunun ikrar edilmesi, talep üzerine susulması, resmî kayıttan anlaşılması veya başka bir belgede ikrar olunması koşullarından biri de bulunmalıdır. Bu koşullar oluşursa mahkeme belgeyi sunması için tarafa kesin süre verir (6100 sayılı Kanun m.220).

Belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir. Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi sunmaz ve aynı süre içinde, delilleriyle birlikte, sunmaması hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermezse mahkeme duruma göre belgenin içeriği hakkındaki diğer tarafın beyanını kabul edebilir. Belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden taraf teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse de mahkeme duruma göre aynı yönde karar verebilir. Bu sonuç otomatik değildir; kanundaki koşulların dosyada oluşup oluşmadığı değerlendirilir (6100 sayılı Kanun m.220).

Temsili örnek: Cevap dilekçesinde bir teslim tutanağından söz ediliyor, fakat tutanak eklerde görünmüyor. Önce tutanağın tarihini, kimlerce düzenlendiğini ve hangi teslim iddiasıyla bağlantılı olduğunu belirleyin. Tutanak karşı tarafın elindeyse, mahkemeye yöneltilecek talebin belgeyi ve ispatlanmak istenen vakıayı somut biçimde tanımlaması gerekir; ibraz kararı verileceği veya belgenin içeriğinin kabul edileceği peşinen söylenemez.