Rehber · Dilekçeler
Dava dilekçesi hazırlarken yapay zekâya sorulabilecek sorular ve kaynak kontrolü
Yapay zekâdan olaylarınızı düzenlemesini, eksik bilgileri belirlemesini ve bir dilekçe taslağı oluşturmasını isteyebilirsiniz; ancak ürettiği metni doğrulamadan dosyanızda kullanmamalısınız. Tarihleri, belgeleri, talepleri ve kaynak gösterilen her hukuki bilgiyi kendi dosyanızla ve güvenilir kaynaklarla karşılaştırın. Dilekçenizin türü, izlenecek usul ve süreler hakkında yapay zekâ yanıtını kesin bilgi kabul etmeyin; bu konuları somut dosyanız için ayrıca doğrulayın.
Yapay zekâdan hangi işlerde yararlanabilirsiniz?
Yapay zekâ, elinizdeki bilgileri düzenlemek veya taslak oluşturmak için yardımcı olabilir. Örneğin, olayları tarih sırasına koymasını, anlatımınızdaki belirsiz yerleri göstermesini ya da dilekçede açıklamanız gereken konular için soru listesi hazırlamasını isteyebilirsiniz.
Bunlar, ortaya çıkan metnin doğru olduğu veya dilekçenin dosyanız için yeterli olduğu anlamına gelmez. Yapay zekâ, sizin vermediğiniz bir olguyu varmış gibi yazabilir; bir belgeyi yanlış yorumlayabilir veya dayanağını göstermediği bir hukuki bilgi sunabilir. Üretilen her cümleyi kendi belgeleriniz ve doğrulayabildiğiniz kaynaklarla karşılaştırın.
Dilekçe hazırlığında hangi soruları sorabilirsiniz?
Yapay zekâdan kesin hukuki sonuç istemek yerine, çalışmasını sınırlandıran ve denetlenebilir yanıt isteyen sorular sorun. Sorulara yalnızca paylaşmanız güvenli olan, doğru olduğunu bildiğiniz bilgileri ekleyin.
-
Olayları düzenletin
“Aşağıdaki olayları yalnızca verdiğim bilgilere dayanarak tarih sırasına koy. Bilinmeyen tarihleri tahmin etme; belirsiz kalan yerleri ayrıca listele.”
-
Eksik bilgileri buldurun
“Bu anlatımda hangi bilgiler eksik veya belirsiz? Yanıtı varsaymadan, açıklamam gereken soruları listele.”
-
İddia ile talebi ayırmasını isteyin
“Metindeki olay anlatımını, dayanak olarak sunduğum belgeleri ve mahkemeden istediğim sonucu ayrı başlıklar altında göster. Verdiğim bilgilerde olmayan bir iddia veya talep ekleme.”
-
Taslakta doğrulanması gerekenleri işaretletin
“Bu bilgilerle yalnızca gözden geçirilecek bir taslak oluştur. Eklediğin hukuki atıfları ayrıca listele; doğrulayamadığın veya eksik bilgiye bağlı olan noktaları açıkça işaretle.”
-
Alternatifleri ve belirsizlikleri sordurun
“Bu taslağın hangi bölümleri, uyuşmazlığın türü veya dosyanın aşaması hakkında ek bilgi olmadan değerlendirilemez? Her belirsizlik için hangi bilgiyi kontrol etmem gerektiğini yaz.”
Üretilen metni kendi dosyanızla nasıl karşılaştırırsınız?
Taslağı satır satır okuyun. Özellikle olay tarihi, tarafların rolü, yazışmaların içeriği, ödeme veya teslim bilgileri ve mahkemeden istenen sonuç üzerinde durun. Yapay zekânın eklediği, değiştirdiği veya kesinleştirdiği her bilgiyi dayandığı belgeyle karşılaştırın.
Temsili örnek: Elinizdeki yazışmada bir teslim tarihinden söz ediliyor, ancak taslakta farklı bir tarih yer alıyorsa, taslaktaki tarihi doğru kabul etmeyin. Yazışmayı ve varsa diğer belgeleri yeniden kontrol edin; tarih kesin değilse bunu tahminle tamamlatmayın.
Bir belgenin taslağa eklenmiş olması, belgenin iddiayı kanıtladığı anlamına gelmez. Belgenin ne söylediğini, hangi olayı desteklemek için kullanacağınızı ve metindeki anlatımla çelişen bir bilgi içerip içermediğini kendiniz kontrol edin. Dosyada göremediğiniz bir belge veya kaydı, sırf taslakta anılıyor diye mevcut kabul etmeyin.
Kanun ve karar atıflarını nasıl doğrularsınız?
Yapay zekâ yanıtında bir kanun maddesi veya mahkeme kararı yer alıyorsa, atfı doğrulamadan hukuki dayanak olarak kullanmayın. Aşağıdaki adımlar, atfın gerçekten mevcut olup olmadığını ve uyuşmazlığınızla ilgili olup olmadığını incelemenize yardımcı olur.
-
Atfın tam bilgilerini isteyin
Kanun için kanunun adını, numarasını ve madde bilgisini; karar için mahkeme, tarih ve varsa kararın kimlik bilgilerini isteyin. Kaynağı veya metni gösterilmeyen atfı doğrulanmış kabul etmeyin.
-
Resmî kaynağı kendiniz açın
Kanun metnini güncel ve resmî mevzuat kaynağından, karar bilgisini ise erişilebilen resmî karar kaynağından kontrol edin. Yapay zekânın verdiği bağlantının doğru ve erişilebilir olduğunu da ayrıca inceleyin; bağlantı yoksa kendiniz güvenilir kaynağı arayın.
-
Atfın uyuşmazlığınıza uygunluğunu sorgulayın
Bir madde veya kararın var olması tek başına dosyanızda uygulanacağı anlamına gelmez. Uyuşmazlığın konusu, tarafların durumu ve dosyanın bulunduğu aşama farklı olabilir. Bu uyumu yalnızca yapay zekâ yanıtına dayanarak kesinleştirmeyin.
-
Kontrol edemediğinizi taslaktan çıkarın veya işaretleyin
Resmî metne ya da karar bilgisine ulaşamıyorsanız, atfı doğrulanmış gibi yazmayın. Atfın güncelliği, kapsamı veya dosyanıza uygunluğu belirsizse, taslağı bu noktalar açıklığa kavuşmadan tamamlanmış saymayın.
Belge paylaşırken kişisel bilgileri nasıl korursunuz?
Bir belgeyi yapay zekâ hizmetine yüklemeden veya içeriğini mesajınıza eklemeden önce, iş için gerekli olmayan kişisel bilgileri ayıklayın. Adres, telefon, kimlik ve hesap bilgileri ile sağlık bilgileri gibi hassas içerikleri paylaşmaktan kaçının. Bunların bir kısmı uyuşmazlığın anlaşılması için gerekliyse, önce kişiyi tanıtan ayrıntıları kaldırıp olayın özünü anlatmanın yeterli olup olmadığını değerlendirin.
Kullandığınız hizmetin verileri saklayıp saklamadığını, nasıl işlediğini ve paylaşılan içeriğin başka amaçlarla kullanılıp kullanılmadığını hizmetin kendi açıklamalarından kontrol edin. Bu bilgileri anlayamıyorsanız veya belgeyi güvenle paylaşabileceğinizden emin değilseniz, belgeyi yüklemeyin. Bilgileri silmek ya da maskelemek her durumda tüm tanımlama risklerini ortadan kaldırmayabilir.
Taslağı kullanmadan önce kontrol edin
- Olayları ve tarihleri kendi belgelerinizle karşılaştırdım; belirsiz bilgileri tahminle tamamlamadım.
- Yapay zekânın eklediği olguları, iddiaları ve talepleri tek tek inceledim.
- Taslakta anılan belgelerin gerçekten elimde olup olmadığını ve anlatımı destekleyip desteklemediğini kontrol ettim.
- Kanun ve karar atıflarının tam bilgilerini buldum; erişebildiğim resmî kaynaklardan doğruladım.
- Dilekçe türü, izlenecek usul, görevli veya yetkili mahkeme, süre ve masraflar hakkında yapay zekâ yanıtını kesin bilgi kabul etmedim; güncel ve güvenilir kaynaktan ayrıca kontrol edilmesi gereken noktaları belirledim.
- Belge yüklemeden önce gereksiz kişisel ve hassas bilgileri ayıkladım ve kullandığım hizmetin veri işleme açıklamalarını inceledim.
- Dosyamın aşamasına veya karşı tarafın iddialarına bağlı önemli bir nokta varsa, yalnızca yapay zekâ yanıtıyla karar vermedim.
Ne zaman uzman desteği almak gerekir?
Yaklaşan bir işlem süresi, karşı tarafın cevaplanması gereken iddiaları veya belgeler arasında uyuşmazlık varsa, bunları yalnızca yapay zekâ yanıtıyla değerlendirmeyin. Dilekçe türünün, izlenecek usulün, mahkemenin veya talep edilecek sonucun dosyanız için uygun olup olmadığı; uyuşmazlığın niteliğine ve dosyanın bulunduğu aşamaya göre değişebilir. Bu konularda somut dosyanın ve belgelerin incelenmesi gerekebilir.
Uzman desteği alırken, hangi belgelerin inceleneceğini, hangi tarihin veya işlemin süre hesabını etkileyebileceğini ve taslakta hangi iddia ile talebin hangi belgeye dayandığını açıkça sorun. Makale kapsamında süreler, mahkeme görev ve yetkisi, harçlar veya belirli bir dilekçenin yeterliliği hakkında kesin bir kural doğrulanmamıştır.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.