Dava dilekçesi: ilk kez okuyanlar için açıklamalı rehber

Dava dilekçesi, davacının mahkemeye sunduğu ve davasını hangi olaylara dayandırdığını, hangi delilleri göstereceğini ve mahkemeden ne istediğini açıkladığı belgedir. Dilekçenin içeriğinde mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, davanın konusu, olayların özeti, deliller, hukuki sebepler ve açık talep sonucu yer alır (6100 sayılı Kanun m.119).

Dilekçe, davacının anlatımını ve talebini gösterir; davalının kabulünü, iddiaların kanıtlandığını veya mahkemenin karar verdiğini göstermez. Örneğin davacı, bir alacağın ödenmesini istiyor ve ödeme yapılmadığını ileri sürüyor olabilir. Bu anlatımın doğru olup olmadığı ve istenen sonucun kabul edilip edilmeyeceği, dilekçenin kendisinden anlaşılamaz.

Dilekçeyi tek başına dosyanın tamamı gibi değerlendirmeyin. Ekleri, size gönderilen belgeleri ve dosyada görünen diğer kayıtları birlikte kontrol edin. Dilekçede bir belgenin ekli görünmemesi, o belgenin dosyada kesinlikle bulunmadığını göstermez.

Önce dilekçenin üst kısmındaki mahkeme adını ve taraf bilgilerini okuyun. Davacı, davayı açan taraftır; davalı ise davanın yöneltildiği taraftır. İsimleri, soyadları ve adresleri kontrol edin. Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ile varsa kanuni temsilci ve davacı vekiline ilişkin bilgiler de dilekçede bulunması öngörülen unsurlardandır (6100 sayılı Kanun m.119).

Dilekçenin size gönderilmiş olması, davalı olarak gösterilen kişinin kim olduğu veya belgelerin kime tebliğ edildiği konusunda soru işareti bırakıyorsa, dilekçedeki bilgilerle tebligat belgesini ve dosyada görünen kayıtları karşılaştırın. Bir kayıt dilekçede görünmüyorsa, bunu dosyada bulunmadığının kesin kanıtı saymayın.

Mahkeme adı veya taraf bilgilerindeki bir eksiklik, her durumda davanın sonucu hakkında tek başına çıkarım yapmaya yetmez. 6100 sayılı Kanun m.119, bazı unsurların eksikliği için hâkimin tamamlatma süreci işletmesini düzenler; bunun nasıl uygulanacağı dosyanın içeriğine bağlıdır.

Olaylar bölümü, davacının iddiasına dayanak gösterdiği vakıaların, yani davayla ilgili olduğunu ileri sürdüğü olayların özetidir. Her olayı, dilekçedeki anlatımı ve varsa tarih, yazışma veya başka belgeyle karşılaştırarak okuyun. Davacı, iddia ettiği her olay için hangi delillere dayandığını da belirtmelidir (6100 sayılı Kanun m.119).

Delil, bir iddianın ispatı için gösterilen belge veya başka bir kanıttır. Örneğin dilekçede bir yazışmaya, sözleşmeye ya da ödeme kaydına dayanılmış olabilir. Bu örnekler temsili niteliktedir; sizin dosyanızda hangi delillerin bulunduğunu dilekçeden ve dosyadaki belgelerden kontrol edin. Dilekçede bir delilin adı geçmesi, o delilin iddiayı kesin olarak ispatladığı anlamına gelmez.

Hukuki sebepler, davacının talebini hangi hukuk kurallarına dayandırdığını belirten bölümdür. Burada yazanları, olaylardan ve talep sonucundan ayrı düşünmeyin: Davacının hangi olayları ileri sürdüğünü, her olay için hangi delili gösterdiğini ve mahkemeden tam olarak ne istediğini birlikte okuyun (6100 sayılı Kanun m.119).

Dava konusu, uyuşmazlığın ne hakkında olduğunu; talep sonucu ise davacının mahkemeden neye karar vermesini istediğini gösterir. Talep sonucunu özellikle dikkatle okuyun: Davacının istediği şey bir ödemenin yapılması, bir hakkın tanınması veya başka bir sonuç olabilir. Bunlar yalnızca örnektir; sizin dosyanızdaki talep, dilekçede açıkça yazılan kısımdır.

Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değerinin de dilekçede yer alması öngörülür (6100 sayılı Kanun m.119). Bu değer, tek başına davacının talebinin kabul edildiğini veya belirtilen tutarın tahsil edileceğini göstermez. Dava dilekçesinde yazan talep ile mahkemenin ileride verebileceği karar birbirinden farklıdır.

Talep sonucu anlaşılmıyorsa veya olay anlatımında sözü edilen taleple uyuşmuyorsa, bu farkı not edin. Dilekçedeki ifadeleri kendi yorumunuzla değiştirmeden, hangi bölümün ne söylediğini ayrı ayrı belirlemek dosyayı anlamayı kolaylaştırır.

Dilekçede gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin, dilekçeyle birlikte mahkemeye sunulması; belge örneklerinin davalı sayısından bir fazla düzenlenmesi veya yalnızca örneklerinin verilmesi öngörülür. Başka yerlerden getirtilmesi istenen belge ve dosyaların bulunmasını sağlayacak açıklamanın da dilekçede yer alması gerekir (6100 sayılı Kanun m.121).

Dilekçede ek olarak sayılan belgeleri, size ulaşan eklerle karşılaştırın. Belgenin adı yazılı olduğu hâlde elinizdeki nüshada yoksa bunu not edin; ancak yalnızca bu nüshaya bakarak belgenin mahkeme dosyasında bulunmadığı sonucuna varmayın. Dosyada görünen ekleri ve kayıtları ayrıca kontrol edin.

Dilekçedeki her eksiklik aynı sonucu doğurmaz. 6100 sayılı Kanun m.119’a göre mahkemenin adının, dava konusunun ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava değerinin, olay özetlerinin, delillerin veya hukuki sebeplerin eksik olması hâlinde hâkim, davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre vermez. Bu sayılanlar dışındaki unsurlardan biri eksikse hâkim, eksikliğin tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir; eksiklik bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (6100 sayılı Kanun m.119). Bu düzenleme, davalıya cevap verme süresini açıklamaz; o süre bu rehberde ele alınmamaktadır.

Dilekçeyi aldığınızda önce hangi taraf olduğunuzu, davanın konusunu ve talep sonucunu netleştirin. Ardından olayları, gösterilen delilleri, ekleri ve tebligat bilgilerini birlikte kontrol edin. Anlaşılmayan veya birbirini tutmayan noktaları, kendi yorumunuzu eklemeden maddeler hâlinde not edin.

Bu rehber, dilekçedeki bölümleri tanımaya yardımcı olur; davaya cevap hazırlama, dava açma veya belirli bir dosyada hangi işlemin yapılacağını belirleme rehberi değildir. Atılacak adım, davanın türüne, dilekçenin kime tebliğ edildiğine, tebligat bilgilerine ve dosyadaki diğer belgelere bağlıdır. Özellikle işlem süresi konusunda, dilekçenin ve dosyadaki tebligat kayıtlarının birlikte incelenmesi gerekir. Bu bilgilerden hareketle hangi işlemin yapılacağını belirleyemiyorsanız, somut dosyayı bir hukuk uzmanına gösterip hangi tarihin esas alındığını ve hangi belgelerin incelenmesi gerektiğini sorun.