Rehber · Dilekçeler
Dava dilekçesinin yapay zekâ özetinin doğruluğu nasıl kontrol edilir?
Yapay zekâ özetinin doğruluğunu, kullanılan dosyanın dilekçenin tam ve doğru kopyası olduğunu kontrol ettikten sonra her önemli bilgiyi asıl metindeki yeriyle karşılaştırarak anlayabilirsiniz. Özellikle tarafları, olayların sırasını ve tarihlerini, talep sonucunu ve dilekçede anılan delilleri tek tek inceleyin. Özette yer almayan bir bilgi asıl dilekçede bulunabilir; özetin doğru olması da dilekçedeki iddiaların doğru veya taleplerin hukuken geçerli olduğunu göstermez.
Önce özette kullanılan dosyanın doğru olduğundan emin olun
Özetin kontrolü, yapay zekâ aracına hangi belgenin verildiğini doğrulamakla başlar. Dosya eksik, yanlış sırada, başka bir dilekçeye ait veya eski bir sürümse, özeti doğru bir metinle karşılaştıramazsınız.
Asıl dilekçenin tüm sayfalarını açın ve sayfa numaralarının sırasını kontrol edin. Dosyadaki eklerin de özete verilip verilmediğine bakın. Dilekçe ile ekler ayrı dosyalardaysa, özetin yalnızca dilekçeyi kapsadığını; eklerin içeriğini kapsamayabileceğini not edin.
Özetin hangi dosyadan oluşturulduğu belli değilse, özeti doğrulanmış kabul etmeyin. Dosya adı, sayfa sayısı ve belgenin görünen ilk ve son kısımlarını karşılaştırın.
Dilekçeyi özetle nasıl karşılaştırabilirsiniz?
Özeti baştan sona bir kez okumak yerine, önemli bilgileri kontrol başlıklarına ayırıp her birini asıl dilekçede arayın. Her kontrol için özetteki ifadeyi ve dilekçedeki sayfa ya da bölüm bilgisini yan yana not etmek, eksikleri ve eklemeleri ayırt etmenizi kolaylaştırır.
-
Tarafları ve mahkeme bilgisini kontrol edin
Dilekçede yazan mahkeme adını, tarafların adlarını ve sıfatlarını (davacı veya davalı gibi) özetle karşılaştırın. Bir tarafın adı atlanmış, yanlış yazılmış ya da taraf sıfatları karıştırılmış olabilir. Dilekçede görünmeyen bir bilgiyi özetteki ifadeye dayanarak tamamlamayın.
-
Olayları ve tarihleri sırayla karşılaştırın
Özette anlatılan her olayın asıl dilekçede karşılığı olup olmadığını bulun. Olayların sırasını, tarihleri, tutarları, kişi veya kurum adlarını ve olumsuzluk bildiren ifadeleri dikkatle okuyun. Örneğin “ödedi” ile “ödemedi” arasındaki fark, birkaç kelimelik görünse de anlatılanı değiştirebilir. Tarih veya tutar özette yoksa bunu ayrıca işaretleyin; tahmin ederek tamamlamayın.
-
Talep sonucunu asıl metinden okuyun
Dilekçenin hangi sonucu istediğini anlatan talep kısmını doğrudan kontrol edin. Özet, birden fazla talebi tek ifadeye indirmiş, bir talebi atlamış veya talep edilmeyen bir sonucu eklemiş olabilir. Talebin özetlenişini dilekçedeki ifadeyle karşılaştırın; yalnızca özetten hareketle talebin kapsamı hakkında karar vermeyin.
-
Delil olarak anılan unsurları not edin
Dilekçede dayanak gösterilen belgeleri, kayıtları, yazışmaları veya başka delilleri özetle karşılaştırın. Belgenin adı özette geçse bile ek dosyada bulunup bulunmadığını ayrıca kontrol edin. Dilekçede bir delilin anılması, belgenin gerçekten dosyaya eklendiğini veya içeriğinin iddiayı doğruladığını tek başına göstermez.
-
Eklenen, çıkarılan ve belirsiz kalan ifadeleri ayırın
Her önemli özet cümlesinin dilekçede açık bir karşılığı var mı diye sorun. Karşılığı bulamadığınız ifadeyi “kaynakta doğrulanamadı” diye işaretleyin; bu, bilginin dosyanın hiçbir yerinde bulunmadığını kanıtlamaz. Özetin atladığı önemli bir ifade varsa, dilekçedeki sayfa ve bölüm bilgisini not edin.
Hangi belgelerde hata riski daha yüksektir?
Tarama kalitesi düşük, eğik veya bulanık sayfalar metin tanımada hataya yol açabilir. El yazısı notlar, tablolar, kutu içindeki metinler, dipnotlar ve ekler de özete hiç yansımayabilir ya da yanlış aktarılabilir. Bu nedenle özellikle tarihleri, tutarları, isimleri ve anlamı değiştiren kısa ifadeleri sayfa görüntüsünden okuyun; yalnızca kopyalanabilir metne güvenmeyin.
Sayfalar eksik veya sırası bozuk görünüyorsa önce elinizdeki belgenin tam olup olmadığını kontrol edin. Dosyada göremediğiniz bir sayfanın bulunmadığı sonucuna hemen varmayın; başka bir dosyada veya ayrı bir ek olarak yer alıp almadığını araştırın.
Özet başka bir belgeye, eksik bir dosyaya veya farklı bir sürüme dayanıyorsa karşılaştırma güvenilir olmaz. Hangi dosyanın kullanıldığı belirlenemiyorsa bu belirsizliği not edin ve özeti tek başına dosyadaki bilgilerin kaynağı olarak kullanmayın.
Son kontrol listesi
- Özetin hangi dosya ve sürümden oluşturulduğunu doğruladım.
- Dilekçenin bütün sayfalarını ve sayfa sırasını kontrol ettim.
- Mahkeme bilgisini, taraf adlarını ve taraf sıfatlarını karşılaştırdım.
- Olayları, tarihleri, tutarları ve kişi veya kurum adlarını asıl metinden doğruladım.
- Talep sonucunu özete güvenmeden dilekçenin kendisinden okudum.
- Dilekçede anılan delilleri ve eklerin ayrı dosyada olup olmadığını kontrol ettim.
- Özette karşılığını bulamadığım ifadeleri ve özette yer almayan önemli bilgileri ayrı ayrı işaretledim.
- Tarama, el yazısı, tablo veya metin kutusu nedeniyle yanlış okunabilecek yerleri sayfa görüntüsünden inceledim.
- Özetin doğruluğunu, dilekçedeki iddiaların doğruluğundan ve taleplerin hukuki geçerliliğinden ayrı tuttum.
Kontrol sonucu size ne söyler, ne söylemez?
Karşılaştırma, özetin dilekçeyi ne ölçüde doğru yansıttığını görmenize yardımcı olur. Ancak dilekçede anlatılan olayların gerçekten yaşandığını, iddiaların ispatlandığını veya talebin hukuken geçerli olduğunu göstermez. Bunlar, yalnızca özeti kontrol ederek kesinleştirilemez.
Bir fark belirlediğinizde özetteki cümleyi ve asıl dilekçedeki karşılığını sayfa bilgisiyle birlikte not edin. Bu fark sonraki adımlarınızı etkileyebilecek nitelikteyse veya bir işlem için zaman bakımından önem taşıyabileceğinden endişe ediyorsanız, gecikmeden dosyanın tamamı ve ilgili belgelerle bir hukuk uzmanına danışın. Uzmandan, farkın dosyanız açısından ne ifade ettiğini ve hangi belgenin esas alınması gerektiğini sorun.
Kişisel veya gizli bilgileri bir yapay zekâ aracına yüklemenin uygunluğu, kullanılan aracın veri işleme koşullarına bağlıdır. Aracın bu koşulları bilinmiyorsa bilgilerinizin nasıl işleneceği konusunda güvence verilemez. Yeni bir özet oluşturmayı düşünüyorsanız önce aracın veri kullanım koşullarını inceleyin ve gereksiz kişisel bilgileri paylaşmaktan kaçının.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin veya UYAP’tan aktarın; belgenin ne söylediği, ilgili bölüm gösterilerek sade dille açıklansın.