Rehber · Belge analizi
Depozito İadesi Uyuşmazlığında Yapay Zekâ İncelemesi İçin Belge Paketi Nasıl Hazırlanır?
Depozitonun iade edilmemesi veya kesinti gerekçesinin anlaşılmaması hâlinde, yapay zekâ incelemesi için sözleşmeyi, ödeme kayıtlarını, taşınmazın giriş ve çıkış durumunu gösteren belgeleri ve taraf yazışmalarını bir araya getirin. Belgeleri tarih sırasına koyun; eksik, çelişkili veya tarihi belirsiz kayıtları ayrıca işaretleyin. Yüklemeden önce kimlik, banka ve iletişim bilgilerini mümkün olduğunca gizleyin. Yapay zekânın yanıtı hukuki karar değildir; önemli sonuçları dayandığı belgelerle doğrulayın.
Belge paketi neyi açıklamalı?
Amaç, yalnızca belgeleri bir klasöre koymak değil; ne kadar güvence verildiğini, taşınmazın nasıl teslim alınıp geri verildiğini ve kesintinin hangi gerekçeyle yapıldığını anlaşılır kılmaktır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence kararlaştırılmışsa güvence üç aylık kira bedelini aşamaz. Para veya kıymetli evrak olarak güvence verilmesi kararlaştırılmışsa kanunda bunun bankaya yatırılması ya da depo edilmesi ve geri verilme koşulları ayrıca düzenlenmiştir (6098 sayılı Kanun m.342).
Bu nedenle ilk olarak sözleşmede güvenceyle ilgili hükmü bulun. Ardından gerçek ödeme tutarını ve ödeme biçimini dekont, makbuz veya başka bir kayıtla eşleştirin. Sözleşmede yazan tutarla ödenen tutar farklıysa ikisini de gösterin; aradaki farkı kendiniz açıklamak yerine hangi kaydın ne söylediğini belirtin.
Temsili örnek: Sözleşmede güvence tutarı yazıyor, banka dekontunda ise farklı bir tutar görünüyorsa iki belgeyi de pakete ekleyin. “Tutarlar farklı” notu düşün. Farkın nedeni bilinmiyorsa bunu açıkça belirtin. Sadece bir belgeyi seçmek, uyuşmazlığın önemli bir parçasını görünmez kılabilir.
Belgeleri hangi sırayla hazırlamalısınız?
Dosyayı olayların akışını gösterecek biçimde düzenleyin. Her belgeye tarih ve içeriğini anlatan kısa bir ad verin; belgenin neyi kanıtladığını kesin hüküm gibi değil, kayıtta ne görüldüğünü açıklayarak yazın.
-
Kira sözleşmesini ekleyin
Sözleşmenin tüm sayfalarını, eklerini ve imzalı nüshalarını bir araya getirin. Güvence tutarı, ödeme biçimi, taşınmazın teslimi ve sözleşmenin sona ermesiyle ilgili hükümleri ayrıca işaretleyin. Bir hükmün bulunmadığını düşünüyorsanız, yalnızca elinizdeki nüshada görünmediğini belirtin.
-
Güvence ödemesini gösterin
Banka dekontu, makbuz veya ödeme yapıldığını gösteren diğer kayıtları tarih sırasına koyun. Ödeme açıklamasını, tutarı ve alıcı bilgisini kontrol edin. Kayıt yoksa bunu “ödeme belgesi bulunamadı” diye yazın; bu ifade, ödemenin yapılmadığını kanıtlamaz.
-
Giriş ve çıkış durumunu karşılaştırın
Taşınmazın teslim alındığı ve geri verildiği döneme ait fotoğraf, video, tutanak, anahtar teslim kaydı ve varsa ekspertiz ya da onarım belgelerini ekleyin. Her görsel için tarihi, gösterdiği yeri ve çekim tarihinin nasıl belirlendiğini not edin. Tarih veya çekim zamanı belirsizse bunu açıkça yazın. Kiracı, taşınmazı aldığı durumda geri vermekle yükümlüdür; ancak sözleşmeye uygun kullanımdan kaynaklanan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir (6098 sayılı Kanun m.334). Bu nedenle giriş ve çıkış kayıtlarını yan yana değerlendirmeye elverişli biçimde sunun; olağan eskimeyi hasar gibi niteleyen bir sonucu yapay zekâdan kesin kabul etmesini istemeyin.
-
Kesinti açıklamalarını ve yazışmaları ekleyin
Kiraya verenin kesinti gerekçesini bildirdiği mesaj, e-posta, mektup veya hesap dökümünü; varsa fatura, teklif ve ödeme kayıtlarıyla birlikte ekleyin. Tarafların depozito, hasar, onarım ve anahtar teslimi hakkındaki yazışmalarını tarih sırasına koyun. Mesajların bağlamını koruyun; tek bir cümleyi, önceki ve sonraki yazışmalardan koparıp sunmayın.
-
Teslim sırasında yapılan bildirimi kontrol edin
Kiraya verenin taşınmazı geri alma sırasında durumu gözden geçirip kiracının sorumlu olduğu eksiklik ve ayıpları hemen yazılı bildirmesi gerekir. Olağan incelemeyle teslim sırasında belirlenemeyecek eksiklikler için ise kiraya veren bunları belirlediğinde hemen yazılı bildirim yapmalıdır (6098 sayılı Kanun m.335). Tutanakları ve yazışmaları bu açıdan kontrol edin. Bir bildirim belgesi elinizde yoksa, bunun hiç yapılmadığı sonucuna varmak yerine “dosyada bildirim kaydı bulunamadı” diye not edin.
Eksik ve çelişkili kayıtları nasıl göstermelisiniz?
Yapay zekâya yalnızca sonucu destekleyen belgeleri vermeyin. Birbiriyle uyuşmayan tutarları, farklı tarihleri, okunaksız sayfaları ve eksik kayıtları ayrıca açıklayın. Böylece yanıtın hangi bilgiye dayandığını ve hangi noktada belirsiz kaldığını daha kolay kontrol edebilirsiniz.
Her belgeye kısa bir ad verin: “01_Sözleşme”, “02_Güvence_ödemesi”, “03_Giriş_fotoğrafları” gibi. Dosya adlarında kişilerin tam adlarını veya banka hesap bilgilerini kullanmayın. Bir kronoloji dosyası hazırlayıp her satıra tarihi, olayı, dayanak belgeyi ve varsa çelişkiyi yazabilirsiniz.
Örneğin, kesinti mesajındaki tutar ile sunulan faturadaki tutar farklıysa ikisini ayrı ayrı kaydedin. Faturanın hangi iş için düzenlendiği ya da taşınmazdaki hangi bölüme ilişkin olduğu anlaşılmıyorsa, tahmin yürütmek yerine bu belirsizliği belirtin. Belge bulunmaması da tek başına olayın yaşanmadığını göstermez.
Kişisel bilgileri ve dijital güvenliği nasıl ele almalısınız?
Yapay zekâ hizmetine belge yüklemeden önce inceleme için gerekli olmayan kişisel bilgileri mümkün olduğunca gizleyin. Kimlik numarası, açık adres, telefon, e-posta, imza, banka hesap ve kart bilgileri ile yazışmalardaki üçüncü kişilere ait bilgileri kontrol edin. Gerekli olabilecek tutar ve tarihleri korurken kişinin kim olduğunu ortaya çıkarabilecek alanları karartabilirsiniz.
Gizleme işleminin yalnızca ekranda görünüşü değiştirmediğinden emin olun. Düzenlenmiş dosyayı açıp gizlenen bilgilerin kopyalanamadığını veya başka bir katmanda görünmediğini kontrol edin. Belgenin aslına ihtiyacınız olabileceğini düşünerek değiştirilmemiş nüshayı güvenli biçimde kendinizde saklayın.
Kullanacağınız hizmetin verileri nasıl işlediğini, saklayıp saklamadığını ve silme seçeneklerini ayrıca inceleyin. Belirli bir yapay zekâ aracının verileri saklama, silme veya model eğitimi amacıyla kullanma uygulamaları bu rehberde doğrulanmıyor. Hizmetin koşulları açık değilse hassas belge yüklemek yerine bilgileri kişisel ayrıntıları çıkararak özetlemeyi değerlendirin.
Yapay zekâya hangi soruları sorabilirsiniz?
Sorularınızı belgelerde görülebilen bilgilerle sınırlayın ve yanıtın dayandığı kaydı göstermesini isteyin. Yapay zekâdan kesin hukuki sonuç veya tahsilat garantisi değil, dosyadaki bilgileri düzenlemeye yardımcı olacak bir inceleme isteyin.
-
Önce dosyanın içeriğini kontrol ettirin
“Yüklediğim belgeleri dosya adlarına göre listele. Her belgeden okuyabildiğin tarih, tutar ve ilgili olayı çıkar; okunmayan veya belirsiz alanları ayrıca belirt.”
-
Kronoloji ve farkları sorun
“Belgelerdeki olayları tarih sırasına koy. Sözleşmedeki güvence tutarıyla ödeme kayıtlarında görünen tutar farklıysa, her iki tutarı ve dayandığın belgeyi göster.”
-
Kesinti gerekçesinin dayanaklarını belirletin
“İleri sürülen her kesinti gerekçesini, bu gerekçeyi desteklemek için dosyada bulunan belgelerle eşleştir. Dayanak belgesi görünmeyen veya başka bir belgeyle çelişen noktaları ayrı listele.”
-
Eksik bilgileri sorun
“Dosyadaki değerlendirmeyi değiştirebilecek eksik bilgi ve belge türlerini belirt. Bir belgenin dosyada bulunmamasını olayın gerçekleşmediği şeklinde yorumlama.”
-
Yanıtın sınırını belirleyin
“Yalnızca yüklediğim belgelerde görülen bilgilere dayan. Her çıkarımın hangi belgeye dayandığını belirt; belgeyle doğrulanmayan hukuki sonucu kesinmiş gibi sunma.”
Yüklemeden önce kontrol edin
- Sözleşmenin ve eklerinin tüm sayfalarını ekledim mi?
- Güvence tutarını ödeme kayıtlarıyla karşılaştırdım mı?
- Taşınmazın giriş ve çıkış durumunu gösteren kayıtları tarihleriyle birlikte ayırdım mı?
- Fotoğraf ve videoların yeri, tarihi veya çekim zamanı belirsizse bunu belirttim mi?
- Kesinti gerekçesi, yazılı bildirim, fatura ve yazışmaları birlikte sundum mu?
- Birbiriyle çelişen tutarları veya tarihleri ayrıca işaretledim mi?
- Dosyada olmayan bir kaydı “yok” diye değil, “dosyada bulunamadı” diye mi anlattım?
- Kimlik, iletişim, banka ve üçüncü kişilere ait bilgileri mümkün olduğunca gizledim mi?
- Gizlenen bilginin düzenlenmiş dosyada geri getirilemediğini kontrol ettim mi?
- Kullandığım hizmetin veri işleme koşullarını inceledim mi?
Yapay zekâ yanıtını nasıl değerlendirmelisiniz?
Yanıttaki her önemli tespitin hangi belgeye dayandığını kontrol edin. Belgeyi yanlış okumuş, tarihleri karıştırmış veya dosyada bulunmayan bir bilgiyi varsaymış olabilir. Özellikle eksik ya da çelişkili kayıtlar varken, yanıtı tek başına uyuşmazlığın sonucu gibi değerlendirmeyin.
Banka nezdindeki güvence söz konusuysa 6098 sayılı Kanun m.342’de özel bir iade düzenlemesi vardır: Kiraya veren, kira sözleşmesinin sona ermesini izleyen üç ay içinde sözleşmeyle ilgili dava açtığını veya icra ya da iflas yoluyla takibe giriştiğini bankaya yazılı bildirmezse, banka kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür. Bu düzenleme, her tür depozito ödemesinin aynı yolla veya aynı koşullarla iade edileceği anlamına gelmez.
Yapay zekâ incelemesi sonucunda önemli bir hak, yükümlülük veya hukuki işlem hakkında karar vermeniz gerekiyorsa, belgelerin asılları ve çelişkiler üzerinden uzman görüşü alın. Özellikle güvence bankada değilse, taşınmazdaki hasarın ne zaman oluştuğu tartışmalıysa veya bildirimlerin içeriği ve zamanı uyuşmazlık konusuysa dosyaya özgü değerlendirme gerekir.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.334, 335, 342Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 11.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.