Rehber · İşçilik alacakları

Fazla mesai alacağı uyuşmazlığında bilirkişi raporu nasıl değerlendirilir?

Fazla mesai bilirkişi raporunu değerlendirirken önce hangi çalışma döneminin incelendiğini, sonra raporda kullanılan kayıt ve anlatımları, en son da hesaplama adımlarını kontrol edin. Rapordaki saatler dosyanızdaki belgelerle uyuşmuyorsa, hangi bilginin eksik veya çelişkili olduğunu somut biçimde belirleyin. Raporun hazırlanmış ya da size tebliğ edilmiş olması tek başına hesabın doğru olduğunu göstermez; dosyadaki veriler ve varsayımlar birlikte incelenmelidir.

Bir çalışma raporundaki saat ve kayıtları inceleyen kişi
Fotoğraf: Yan Krukau / Pexels

Önce raporun hangi dönemi incelediğini bulun

Raporun başlangıç ve bitiş tarihlerini, hangi işyerini veya çalışma düzenini esas aldığını kontrol edin. İşe giriş ya da işten ayrılış tarihi raporda farklı görünüyorsa veya çalışma düzeniniz dönem içinde değiştiyse, bu farkın hesaplamaya nasıl yansıdığını arayın.

Rapor, bütün çalışma dönemi boyunca aynı saatlerde çalıştığınızı varsaymış olabilir. Oysa vardiya, görev, işyeri ya da çalışma günleri değiştiyse, her dönemin ayrı ele alınıp alınmadığını kontrol edin. Dönemlerin ayrılmaması, rapordaki haftalık saatlerin sizin çalışma geçmişinizi yansıtmamasına yol açabilir.

İşe giriş-çıkış kayıtları veya puantaj çizelgeleri dosyada yoksa, bu durum tek başına fazla çalışma yapılmadığını göstermez. Aynı şekilde, bir kaydın dosyada bulunması da raporda doğru dönem ve doğru şekilde kullanıldığını kendiliğinden kanıtlamaz.

Raporda kullanılan kayıtları ve anlatımları karşılaştırın

Çalışma çizelgesi ile yazılı kayıtları karşılaştıran kişi
Fotoğraf: Alexander Suhorucov / Pexels

Raporun hangi veriyle hangi çalışma saatine ulaştığını izleyin. Rapor bu bağlantıyı açıklamıyorsa, hangi kısmın anlaşılmadığını veya hangi belgenin hesaba katılmadığını not edin.

  1. İşyeri kayıtlarının ne gösterdiğini belirleyin

    Puantaj, giriş-çıkış kaydı, vardiya çizelgesi ve ücret belgeleri varsa, her birinin hangi tarih aralığına ait olduğunu kontrol edin. Kayıttaki saatlerin fiilî çalışmayı nasıl yansıttığı ve raporda hangi günler için kullanıldığı açık mı, bakın. Bir belgenin adı değil, içeriği ve kapsadığı dönem önemlidir.

  2. Tanık anlatımlarını gün ve saat bakımından karşılaştırın

    Tanığın hangi dönem için bilgi verebildiğini, haftanın hangi günlerinden söz ettiğini ve işin bitiş saatini belirli biçimde anlatıp anlatmadığını inceleyin. Genel bir anlatım ile belirli gün ve saatlere ilişkin anlatım aynı ayrıntı düzeyinde değildir. Tanığın sizinle aynı dönemde çalışıp çalışmadığı gibi dosyada bulunan bilgileri de hesaba katın.

  3. Kayıtlarla tanık anlatımı arasındaki farkı görünür kılın

    Örneğin, rapor haftanın altı günü aynı saat aralığında çalışıldığını kabul ediyor; ancak dosyadaki anlatımlarda cumartesi gününün yarım gün olduğu belirtiliyorsa, bu iki verinin rapordaki hesaba nasıl yansıdığını kontrol edin. Hangi gün, dönem veya saat uyuşmazlığından söz ettiğinizi ayrı ayrı yazın.

  4. Dosyada olmayan veriyi yokluk kanıtı saymayın

    Bir puantaj çizelgesinin, giriş-çıkış kaydının veya bordronun dosyada bulunmaması, ilgili çalışma olayının yaşanmadığını tek başına göstermez. Belgenin bulunup bulunmadığını, kapsamını ve diğer verilerle ilişkisini ayrı değerlendirin.

Hesaplamanın varsayımlarını ve ücret verilerini inceleyin

Çalışma saatleri ve ücret verilerini hesaplama tablosunda inceleyen kişi
Fotoğraf: PNW Production / Pexels

Raporda yalnızca sonuç tutarına değil, sonuca nasıl ulaşıldığına bakın. Hangi gün ve saatlerin esas alındığı, haftalık çalışma düzeninin nasıl kurulduğu ve hesaplamanın hangi ücret verisi üzerinden yapıldığı raporda izlenebilir olmalıdır.

Şu soruları kontrol edin: Kullanılan ücret bilgisi dosyanızdaki belgelerle uyumlu mu? Rapor çalışma saatlerini bir tanık anlatımına mı, işyeri kaydına mı, yoksa birden fazla veriye mi dayandırıyor? Çalışma düzeninin değiştiği dönemler ayrı hesaplanmış mı? Bir gün veya dönem iki kez hesaba katılmış ya da dışarıda bırakılmış olabilir mi?

Bu soruların yanıtı raporda açık değilse, eksikliği genel bir “hesap yanlış” ifadesiyle bırakmayın. Örneğin, “Belirtilen dönemde cumartesi çalışması yarım gün olarak anlatılmış; raporda bu günün hangi saatlerle hesaba katıldığı açıklanmamış” gibi somut bir uyuşmazlığı belirleyin. Bu, hesabı sizin yerinize kesinleştirmez; raporun hangi noktasının açıklığa kavuşturulması gerektiğini gösterir.

Karar örnekleri ne gösteriyor, neyi göstermiyor?

Dosya belgelerini ve karar künyelerini inceleyen kişi
Fotoğraf: Mikhail Nilov / Pexels

Verilen karar künyelerinde, fazla mesai hesabına ilişkin bilirkişi değerlendirmelerinin tanık anlatımları ve çalışma günleriyle bağlantılı olduğu uyuşmazlıklar yer alıyor. Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 2013/11668 E., 2013/12671 K. ve 2013/11641 E., 2013/12644 K. sayılı kararlarının konusu, işin bitiş saatine ilişkin genel tanık anlatımlarına dayanılarak yapılan hesaplamalardır; iki kararın da sonucu bozmadır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2015/6270 E., 2016/8661 K. sayılı kararında, karar parçasına göre cumartesi günleri yarım gün çalışıldığına ilişkin tanık anlatımları bulunur; kararın sonucu bozmadır.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 2017/14504 E., 2018/25685 K. sayılı kararının verilen parçasında, husumetli tanık anlatımlarına dayanan bilirkişi raporuna itibar edilmesi ve davalı tanıklarının anlatımları hakkında değerlendirme yer alır; kararın sonucu bozmadır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2017/28387 E., 2018/2073 K. sayılı kararının konusu, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanmadığı durumlarda işyeri ve giriş-çıkış kayıtlarının değerlendirilmesiyle ilgilidir; kararın sonucu bozmadır.

Bu kararların künyeleri ve kısa parçaları, başka dosyalarda da aynı sonucun çıkacağını göstermez. Tam metinleri incelenmediğinden kararların gerekçesi hakkında daha ileri bir sonuç çıkarılamaz. Sizin dosyanızdaki çalışma dönemi, kayıtlar, tanıkların anlatım kapsamı ve raporun kullandığı varsayımlar sonucu etkileyebilir.

Eksikliği itirazınızda nasıl somutlaştırabilirsiniz?

Raporla ilgili somut soruları not eden kişi
Fotoğraf: Lukas Blazek / Pexels

İtiraz hazırlarken raporun hangi bölümüne katılmadığınızı, bu görüşünüzü hangi dosya verisine dayandırdığınızı ve neyin açıklanmasını istediğinizi birbirinden ayırın.

  1. Uyuşmazlık noktasını gösterin

    Örneğin, çalışma dönemi, belirli bir haftanın günleri, işin bitiş saati, kullanılan ücret verisi veya hesaba alınan belgeyle ilgili sorunu açıkça belirtin. Birden fazla uyuşmazlık varsa, her birini ayrı yazın.

  2. Dayandığınız dosya bilgisini belirtin

    İlgili kayıt, çizelge veya tanık anlatımının dosyada nerede bulunduğunu ve hangi tarih ya da çalışma düzenine ilişkin olduğunu gösterin. Dosyada olmayan bir belgeyi varmış gibi sunmayın.

  3. Raporun açıklamadığı adımı tarif edin

    Hangi verinin hangi saate veya hesap sonucuna dönüştüğünün anlaşılamadığını yazın. Yalnızca sonucun yüksek ya da düşük görünmesi, hesabın hangi noktasının incelenmesi gerektiğini tek başına açıklamaz.

  4. İstenen açıklamanın kapsamını belirleyin

    Sorunun hangi dönem veya gün için yeniden incelenmesini ya da hangi verinin hesaba nasıl yansıdığının açıklanmasını istediğinizi somutlaştırın. Bir rapordaki eksiklik, her dosyada aynı şekilde giderilmez.

Raporu incelerken bu listeyi kullanın

  • Raporun başlangıç ve bitiş tarihlerini çalışma geçmişinizle karşılaştırdım mı?
  • Çalışma düzeninin değiştiği dönemleri belirledim mi?
  • Raporda kullanılan kayıtların hangi tarihleri kapsadığını kontrol ettim mi?
  • Tanık anlatımlarının hangi gün ve saatler hakkında olduğunu ayırdım mı?
  • Kayıtlarla anlatımlar arasında farklılık varsa, hangi gün veya döneme ilişkin olduğunu yazdım mı?
  • Kullanılan ücret bilgisinin dosyadaki belgelerle uyumunu inceledim mi?
  • Raporun hesaplama varsayımlarını ve adımlarını takip edebiliyor muyum?
  • Dosyada olmayan bir belgeyi veya kaydı, olayın gerçekleşmediğinin kesin kanıtı gibi değerlendirmekten kaçındım mı?
  • İtiraz edeceğim her noktanın dayanağını ve raporda açıklanmasını istediğim hususu ayrı ayrı belirttim mi?

Süre ve usul bilgilerini dosyanızdan doğrulayın

Mahkeme yazışmalarındaki tarihleri kontrol eden kişi
Fotoğraf: craveiro_ pics / Pexels

Bu makale için kanun maddesi metni sağlanmadığından, rapora itiraz süresi veya başvurunun usulü hakkında kesin bilgi verilemez. Dosyanızdaki tebligat ve mahkeme yazılarında belirtilen tarih ve işlemleri kontrol edin. Süre hesabı ya da başvuru usulü konusunda emin değilseniz, dosyanızı bir hukuk uzmanına gösterin; gerekli değerlendirme dosyanın türüne ve size yapılan bildirime bağlı olabilir.

Dayanak mevzuat

  • Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 2013/11668 E., 2013/12671 K., 28.05.2013 BOZULMASINAKünye ve konu: İçtihatPro karar arşivi; kararın yalnızca künyesi ve özeti kullanıldı.
  • Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 2013/11641 E., 2013/12644 K., 28.05.2013 BOZULMASINAKünye ve konu: İçtihatPro karar arşivi; kararın yalnızca künyesi ve özeti kullanıldı.
  • Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2017/28387 E., 2018/2073 K., 08.02.2018 BOZULMASINAKünye ve konu: İçtihatPro karar arşivi; kararın yalnızca künyesi ve özeti kullanıldı.
  • Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2015/6270 E., 2016/8661 K., 20.04.2016 BOZULMASINAKünye ve konu: İçtihatPro karar arşivi; kararın yalnızca künyesi ve özeti kullanıldı.
  • Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 2017/14504 E., 2018/25685 K., 28.11.2018 BOZULMASINAKünye ve konu: İçtihatPro karar arşivi; kararın yalnızca künyesi ve özeti kullanıldı.

Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.

Dosyanın bütününe bakın

Birden fazla belgeyi birlikte değerlendiren dosya analizi: kronoloji, eksik belgeler, çelişkiler ve süreler, her biri kaynağa bağlı.