Rehber · İş hukuku

Fazla mesai alacağı uyuşmazlığında tanık anlatımları dosyadaki belgelerle nasıl karşılaştırılır?

Tanık anlatımlarını değerlendirirken önce tanığın hangi dönemde, hangi görevde ve hangi çalışma düzenini bizzat gözlemleyebildiğini belirleyin; sonra anlattıklarını aynı döneme ait puantaj, bordro, giriş-çıkış kaydı ve yazışmalarla karşılaştırın. Bir anlatımla belgenin uyuşmaması, tek başına hangisinin doğru olduğunu göstermez. Belgenin kapsamı ve oluşturulma zamanı ile tanığın bilgi kaynağı ve gözlem dönemi birlikte incelenmelidir.

Bir çalışma çizelgesinin yanındaki iş yeri belgelerini inceleyen kişi
Fotoğraf: Vitaly Gariev / Pexels

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

Önce tanığın neyi bilebileceğini belirleyin

Tanığın “çalışanı geç saatlere kadar gördüm” demesiyle çalışma saatlerini düzenli olarak bildiğini söylemesi aynı kapsamda değildir. Tanığın iş yerinde bulunup bulunmadığını, hangi tarihlerde ve hangi saatlerde çalıştığını, sizinle aynı bölümde veya vardiyada olup olmadığını ve çalışma düzenini nasıl öğrendiğini netleştirin.

Tanık, yalnızca belirli günlerde ya da belirli bir dönemde gözlem yaptıysa anlatımı o kapsamda değerlendirilmelidir. İşten ayrıldıktan sonra değişmiş olabilecek bir çalışma düzeni hakkında bilgi veriyorsa, bu bilgiyi neye dayandırdığı ayrıca önem taşır. Başka bir çalışandan duyduğu bilgi, kendi gözlemiyle aynı şey değildir.

Kontrol edin: Tanığın çalışma ve gözlem dönemi, iş yeri ve görev yeri, vardiyası, sizinle birlikte çalışıp çalışmadığı ve saatlere ilişkin bilgisinin kaynağı. Bu bilgiler tanık anlatımının hangi dönemi açıklayabileceğini anlamaya yardımcı olur.

Anlatımları aynı başlıklar üzerinden karşılaştırın

İki tanık anlatımındaki tarih ve saatleri karşılaştıran kişi
Fotoğraf: Sóc Năng Động / Pexels

Farklı tanıkların sözlerini veya bir tanığın farklı açıklamalarını karşılaştırırken genel izlenim yerine somut başlıklar kullanın. Bilinmeyen veya hatırlanmayan bilgileri tahmin ederek tamamlamayın.

  1. Çalışma dönemini ayırın

    Her tanığın hangi tarihler arasında iş yerinde çalıştığını ve sizinle hangi dönemlerde birlikte bulunduğunu not edin. İş yeri veya çalışma düzeni değişmişse dönemleri ayrı inceleyin.

  2. Saat ve günleri somutlaştırın

    İşe başlama ve işten çıkma saatleri, haftanın hangi günlerinde çalışma olduğu, ara verilen veya farklı uygulanan günler gibi ayrıntıları kaydedin. “Her zaman geç çıkılırdı” gibi genel ifadelerin hangi gözleme dayandığını ayırt edin.

  3. Görev ve vardiya düzenini kontrol edin

    Tanıkla aynı bölümde, vardiyada veya iş düzeninde çalışıp çalışmadığınızı karşılaştırın. Aynı iş yerinde bulunmak, her çalışanın diğerinin tüm çalışma saatlerini gördüğünü kendiliğinden göstermez.

  4. Anlatımın kendi içindeki farkları işaretleyin

    Tanığın verdiği saatler veya çalışma günleri açıklamanın farklı yerlerinde değişiyorsa, farklı dönemi anlatıp anlatmadığını ve bu farkı açıklayıp açıklamadığını not edin. Farkı, nedenini bilmeden kasıt ya da yanlışlık olarak nitelendirmeyin.

Belgeleri aynı dönem ve aynı ayrıntı düzeyinde inceleyin

Puantaj çizelgesi ve çalışma kayıtlarını inceleyen kişi
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

Puantaj, bordro, giriş-çıkış kaydı ve yazışmalar farklı bilgileri gösterebilir. Bir belgenin adı veya dosyada bulunması, içeriğinin çalışma saatlerini bütünüyle açıkladığı anlamına gelmez. Önce belgenin hangi tarih aralığını kapsadığını, kimin tarafından ve ne zaman oluşturulduğunu, üzerinde düzeltme veya açıklama bulunup bulunmadığını kontrol edin.

  • Puantaj: Hangi tarihler için düzenlendiğini ve saatlerin nasıl kaydedildiğini inceleyin. Boş günlerin, değişikliklerin veya açıklamasız işaretlerin ne anlama geldiğini belge tek başına açıklamayabilir.
  • Bordro: Hangi döneme ait olduğunu, çalışma süresine ilişkin hangi bilgileri içerdiğini ve imza ya da başka bir not bulunup bulunmadığını kontrol edin. Belgenin içeriğini, diğer kayıtlarla birlikte okuyun.
  • Giriş-çıkış kaydı: Kaydın hangi giriş veya çıkış noktasını gösterdiğini ve sizin çalışma alanınızı kapsayıp kapsamadığını araştırın. Bir giriş veya çıkış saati, tek başına gün içindeki tüm çalışma düzenini açıklamaz.
  • Yazışmalar: Mesajın tarihini, gönderenini, kime gönderildiğini ve hangi çalışma gününden söz ettiğini belirleyin. Tek bir mesajın başka günlerde de aynı düzenin sürdüğünü gösterip göstermediğini varsaymayın.

Bir kayıt dosyada yoksa, bundan kaydın hiç tutulmadığı sonucuna hemen varmayın. Belgenin başka bir dosyada veya sistemde bulunup bulunmadığı, hangi dönemde tutulduğu ve mevcut belgelerin neden eksik olduğu ayrıca araştırılabilir.

Çelişkiyi açıklamak için izlenecek yol

Çalışma kayıtlarını tarih sırasına göre düzenleyen kişi
Fotoğraf: Anete Lusina / Pexels

Tanık anlatımı ile belge aynı şeyi söylemiyorsa, önce karşılaştırmanın doğru dönem ve kayıt üzerinden yapıldığını doğrulayın. Ardından farkı açıklayabilecek olguları ayrı ayrı kaydedin.

  1. Dönemleri eşleştirin

    Tanığın iş yerinde bulunduğu tarihlerle belgenin kapsadığı tarihleri yan yana yazın. Farklı dönemleri anlatan iki bilgiyi doğrudan karşılaştırmayın.

  2. Belgenin kapsamını sorun

    Kayıt hangi çalışanı, giriş noktasını, bölümü veya saat aralığını gösteriyor? Bu soruların cevabı belgenin tanık anlatımını ne ölçüde karşılayabileceğini belirlemeye yardım eder.

  3. Farkı somut biçimde kaydedin

    Temsili örnek: Tanık belirli günlerde geç çıkıldığını söylüyor; çizelgede aynı günler için farklı saatler yer alıyorsa tarihleri ve görünen saatleri not edin. Belgenin hangi bilgiyi eksik bıraktığını veya farkın nedenini bilmediğiniz yeri ayrıca belirtin.

  4. Eksik kayıtları belirleyin

    İncelenen dosyada bulunmayan kayıtları, hangi döneme ait olduklarını ve neden önemli olduklarını yazın. Bir kaydın dosyada olmamasıyla hiç oluşturulmamış olması arasındaki farkı koruyun.

  5. Belgeleri ve açıklamaları birlikte sunun

    Bir uzmana başvuracaksanız, tanık anlatımlarıyla belgeleri tarih sırasına koyup uyuşan ve uyuşmayan noktaları ayrı listeler hâlinde götürün. Özellikle farklı dönem, vardiya veya kayıt sistemi söz konusuysa bu bilgiler değerlendirmeyi etkileyebilir.

Dosyanız için kontrol listesi

  • Her tanığın çalışma ve gözlem dönemini ayrı ayrı belirledim.
  • Tanığın benimle aynı iş yerinde, bölümde veya vardiyada çalışıp çalışmadığını kontrol ettim.
  • Çalışma saatlerine ilişkin bilgisinin bizzat gözleme mi, başka bir kaynağa mı dayandığını ayırdım.
  • Puantaj, bordro, giriş-çıkış kayıtları ve yazışmaların kapsadığı tarihleri belirledim.
  • Belgelerin kim tarafından ve ne zaman oluşturulduğunu, görünen değişiklik veya açıklamaları not ettim.
  • Tanık anlatımıyla belge arasında uyuşmazlık varsa ilgili tarih ve saatleri somut biçimde gösterdim.
  • Dosyada bulunmayan kayıtları, tutulmadıkları kesinmiş gibi değerlendirmedim.
  • Farklı dönemleri veya farklı çalışma düzenlerini tek bir karşılaştırmada birleştirmedim.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.

Belge analizini inceleyin