Rehber · Hukuki araştırma

Hukuki araştırma sonuçlarını kaynak tablosuna dönüştürme

Hukuki araştırma sonuçlarını kaynak tablosuna aktarırken her bulguyu hangi kaynaktan aldığınızı, kaynağın ilgili bölümünü ve bu bölümün hangi iddiayı desteklediğini ayrı ayrı kaydedin. Kaynağın türünü, sürümünü ve ne ölçüde incelendiğini de belirtin; böylece farklı bulguları karşılaştırabilir, eksik veya çelişkili bilgileri fark edebilirsiniz. Tablo, kaynakları düzenlemeye yarar; hukuki görüşün doğruluğunu tek başına kanıtlamaz.

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

Kaynak tablosu hangi soruları yanıtlamalı?

İyi düzenlenmiş bir tablo, her araştırma bulgusu için şu soruları yanıtlar: Bilgi nereden alındı? Kaynağın hangi kısmı incelendi? Hangi iddiayı destekliyor? Kaynak ne ölçüde doğrulandı? Bu soruların yanıtları tek bir hücreye sıkıştırılmamalı; ayrı sütunlarda tutulmalıdır.

Örneğin bir mahkeme kararının yalnızca kısa bir özetini gördüyseniz, bunu kararın tamamını okuyup incelemişsiniz gibi kaydetmeyin. Tabloda erişebildiğiniz metin türünü ve incelemenin sınırını belirtin. Böylece tabloyu daha sonra kullanan kişi, kaynağın neyi gösterdiğini ve neyi göstermediğini ayırt edebilir.

Kaynak tablosu, araştırmanın çalışma kaydıdır. Bir kaynağın listelenmiş olması, kaynağın güncel veya doğru olduğunun ya da hukuki iddiayı kesin olarak desteklediğinin kanıtı değildir.

Kaynak türlerini neden ayrı kaydetmelisiniz?

Kanun metni, mahkeme kararı, kurum açıklaması, kitap veya makale aynı türde kaynak değildir. Bir kaynak başka bir kaynağın içeriğini aktarıyor da olabilir. Kaynak türünü ayrı bir sütunda göstermek, farklı nitelikteki bilgileri aynı ağırlıkta değerlendirme hatasını önlemeye yardımcı olur.

Bir makalede bir kararın aktarıldığını gördüyseniz mümkünse kararın kendisini bulun ve ayrıca inceleyin. Asıl kaynağa ulaşamadıysanız, bilgiyi doğrudan karardan alınmış gibi göstermeyin; makaleyi gördüğünüz kaynak olarak kaydedin ve aktarılan kararın ayrıca doğrulanmadığını belirtin.

Temsili örnek: Bir araştırma notunda bir kararın yalnızca özeti bulunuyor. Tabloda kaynak türünü “karar özeti”, incelenen kısmı “özet metin” ve doğrulama durumunu “kararın tam metni incelenmedi” şeklinde yazabilirsiniz. Bu kayıt, okunmayan gerekçeler hakkında çıkarım yapmanızı önler.

Araştırma bulgularını tabloya nasıl aktarırsınız?

Önce her bulguyu tek bir kayıt olarak ele alın. Bir kaynak birden fazla iddiayı destekliyorsa, hangi kısmın hangi iddiayla ilgili olduğu anlaşılacak biçimde ayrı satırlar açın.

  1. Kaynağı tanımlayın

    Kaynak türünü ve bulabildiğiniz künyeyi kaydedin. Bir karar için mahkeme, tarih ve numara gibi ayırt edici bilgileri; bir yayın için yazar, başlık ve yayın bilgilerini yazın. Bilgiye erişemediyseniz boşluğu tahminle doldurmayın; “belirlenemedi” diye işaretleyin.

  2. İncelenen kısmı gösterin

  3. Desteklenen iddiayı yazın

    Kaynağın neyi desteklediğini kısa ve ölçülü bir cümleyle belirtin. Kaynaktaki ifadeyi kendi yorumunuzdan ayırın. Kaynak yalnızca belirli bir olguyu gösteriyorsa, daha geniş bir hukuki sonuç kanıtlıyormuş gibi yazmayın.

  4. Doğrulama durumunu kaydedin

    Kaynağın tam metnine ulaşılıp ulaşılmadığını, hangi kısmın okunduğunu ve sürüm ya da erişim tarihi gibi bilgilerin bilinip bilinmediğini yazın. Bu bilgi yoksa “belirlenemedi” veya “tam metin incelenmedi” gibi açık bir kayıt kullanın.

  5. Kaydı yeniden kontrol edilebilir bırakın

    Varsa kaynağın adı, erişim bilgisi ve araştırma sırasında kullandığınız sürüm ya da tarihi kaydedin. Erişim bilgisi veya sürüm belirlenemiyorsa bunu gizlemeyin. Bir başkasının aynı kaydı bulabilmesi için yeterli tanımlayıcı bilgi ekleyin.

Kullanışlı bir kaynak tablosunda hangi sütunlar bulunur?

Tabloyu araştırma sorunuza göre sade tutun. Başlangıç için şu sütunlar çoğu çalışmada kullanılabilir:

  • Kayıt numarası: Bulguyu kolayca bulmak için.
  • Kaynak türü: Kanun metni, karar, yayın, kurum açıklaması veya başka bir tür.
  • Kaynak künyesi: Kaynağı ayırt etmeye yarayan bilgiler.
  • İlgili bölüm: Madde, bölüm, sayfa, paragraf veya erişilebilen başka bir konum.
  • Desteklenen iddia: Kaynağın hangi araştırma bulgusuyla ilgili olduğu.
  • Kaynakta görülen bilgi: Yorumdan ayrılmış kısa not veya gerektiğinde kısa alıntı.
  • Doğrulama durumu: Tam metin incelendi mi; sürüm, tarih veya erişim bilgisi belli mi?
  • Not: Eksiklik, başka kaynağa dayanma veya farklı bulguyla ilişki.

Her sütunu doldurmak için tahminde bulunmayın. Örneğin kararın tam metnine erişemediyseniz “ilgili bölüm” alanına görünmeyen bir paragraf numarası eklemeyin. Bilginin bulunmadığını açıkça kaydetmek, eksik hücreyi kesin bilgiyle doldurmaktan daha güvenlidir.

Farklı veya çelişkili bulguları nasıl gösterirsiniz?

İki kaynak farklı bilgi veriyorsa birini sessizce silmek veya uyuşmazlığı çözülmüş gibi göstermek yerine bulguları ayrı satırlarda kaydedin. Her kaynak için görülen ifadeyi, incelenen kısmı ve doğrulama durumunu ayrı ayrı yazın. Ardından farkın kaynak türü, tarih, sürüm, kapsam veya erişilen metnin farklı olmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını kontrol edilecek bir not olarak belirtin.

Bu yöntem, çelişkinin nedenini kanıtlamaz; yalnızca farkı görünür kılar. Kaynaklardan biri ikincil bir aktarım ise asıl kaynağa ulaşmaya çalışın. Asıl kaynağa erişemediyseniz aktarımın doğrulanmadığını kayıtta tutun.

Kaynakların hangi hukuki sonucu doğuracağını yalnızca tablodaki satırları karşılaştırarak belirlemeyin. Bu rehber, belirli bir uyuşmazlıkta hangi kaynağın uygulanacağına ilişkin hukuki değerlendirme sunmaz.

Tabloyu tamamlamadan önce kontrol edin

  • Her bulgunun hangi kaynaktan alındığı anlaşılabiliyor mu?
  • Kaynak türü ve künyesi ayrı ayrı kaydedilmiş mi?
  • İlgili madde, bölüm, sayfa veya paragraf yalnızca görülebildiği ölçüde yazılmış mı?
  • Kaynağın desteklediği iddia, kaynağın gösterdiğinden daha geniş ifade edilmiş mi?
  • Tam metni okunmayan karar veya yayın açıkça işaretlenmiş mi?
  • Sürüm, tarih ya da erişim bilgisi bilinmiyorsa bu eksiklik belirtilmiş mi?
  • Başka bir kaynaktan aktarılan bilgi, asıl kaynak incelenmiş gibi gösterilmeden kaydedilmiş mi?
  • Farklı bulgular silinmeden ayrı kayıtlarda karşılaştırılabilir durumda mı?

Tabloyu araştırma ilerledikçe güncelleyin

Yeni bir kaynağa ulaştığınızda mevcut kaydı sessizce değiştirmek yerine neyin değiştiğini ve ne zaman kontrol edildiğini not edin. Yeni sürüm veya daha kapsamlı bir metin bulduysanız, önceki kaydın hangi sınırlamasının giderildiğini belirtin. Böylece tablo yalnızca sonuçları değil, araştırmanın nasıl ilerlediğini de gösterir.

Kaynağın tarihi, sürümü veya erişim bilgisi belirlenemiyorsa bunu çözülmüş kabul etmeyin. Bu eksiklik, özellikle aynı kaynağın farklı sürümlerinin bulunabildiği durumlarda, bulgunun yeniden kontrol edilmesini gerektirebilir. Tabloyu kullanarak hukuki bir işlem yapacaksanız, hangi kaynağın güncel veya uygulanabilir olduğu konusunda ayrıca uzman görüşü almanız gerekebilir.

Etiketler