Rehber · Belge analizi

İcra hesap dökümünde yapay zekâ özetinin doğruluğu nasıl kontrol edilir?

Yapay zekâ özetinin doğruluğunu, özetteki her tutarı, tarihi ve alacak kalemini asıl hesap dökümündeki karşılığıyla; mümkün olduğunda da ilgili dayanak belgeyle ayrı ayrı karşılaştırarak kontrol edin. Özette yazan ama dökümde görünmeyen bir bilgi, tek başına o bilginin dosyada bulunduğunu kanıtlamaz; özette yer almaması da bir kalemin dosyada bulunmadığını göstermez. Bu nedenle özeti açıklama ve karşılaştırma aracı olarak kullanın, asıl belgelerin yerine koymayın.

Hesap dökümü ve dijital özetin yan yana incelendiği masa
Fotoğraf: RDNE Stock project / Pexels

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

Özeti asıl belgeyle birlikte değerlendirin

Yapay zekâ, kendisine verilen dosyayı özetler. Bu nedenle sonuç; yüklenen belgelerin eksiksiz, okunaklı ve doğru sayfaları içermesine bağlıdır. Yalnızca birkaç sayfa verildiyse, özet tüm dosyayı kapsıyormuş gibi görünse bile diğer sayfalardaki kayıtları yansıtmayabilir.

Kontrole başlamadan önce hangi belgeleri araca verdiğinizi not edin: örneğin hesap dökümünün hangi sayfaları, ödeme kayıtları veya masraf belgeleri. Elinizdeki dökümün tamamı olup olmadığından emin değilseniz, bunu ayrıca kontrol edilmesi gereken bir nokta olarak işaretleyin. Dosyada görünmeyen bir kaydın kesinlikle bulunmadığı sonucuna varmayın.

Özetin dayanağı gösterilmiyorsa, ilgili ifadeyi doğrulanmış bilgi olarak kabul etmeyin. Özetteki her iddianın hangi sayfa veya belgeye dayandığını belirleyemiyorsanız bu belirsizliği not edin.

Tutar ve tarihleri nasıl karşılaştırabilirsiniz?

Tutar, tarih ve belge karşılaştırmasının yapıldığı kontrol listesi
Fotoğraf: Kindel Media / Pexels

Özeti tek seferde genel olarak değerlendirmek yerine, her bilgiyi ayrı satırda kontrol edin. Böylece hangi bilginin hangi belgeyle doğrulandığı ve hangi noktada fark bulunduğu anlaşılır.

  1. Dökümün kapsamını yazın

    Kontrol ettiğiniz hesap dökümünün sayfalarını ve elinizde bulunan ilgili belgeleri listeleyin. Bir sayfa eksik, bulanık veya okunaksızsa bunu belirtin; özetteki eksikliğin nedenini anlamak için bu bilgi önemlidir.

  2. Kalemleri tek tek eşleştirin

    Özette geçen her alacak kalemini asıl dökümdeki ifadeyle ve tutarla karşılaştırın. Dökümde görünmeyen bir kalemi “özette var, dökümde bulamadım” diye not edin; kalemin dosyada kesinlikle bulunmadığı sonucunu çıkarmayın.

  3. Tarihleri ve tutarları ayrı kontrol edin

    Her tutar için özetteki değeri, dökümde görünen değeri ve varsa ilgili dayanak belgedeki değeri ayrı ayrı yazın. Tarihleri de aynı şekilde karşılaştırın. Rakam, ondalık ayracı, para birimi veya tarihin yanlış aktarılıp aktarılmadığına bakın.

  4. Ödemeleri ve masrafları belgeleriyle inceleyin

    Bir ödeme özette yer alıyorsa, dayanağı olabilecek kayıt veya belgeyle eşleşip eşleşmediğini kontrol edin. Aynı şekilde masraf veya başka bir kalem için ilgili belgeyi bulun. Özet, bir ödemenin ya da kalemin hukuki etkisini tek başına belirlemez.

  5. Farkları ve belirsizlikleri kaydedin

    Her uyuşmazlık için özetteki ifade, dökümdeki ifade, ilgili sayfa veya belge ve açıklanamayan noktayı not edin. Belgeye dayanmayan, belirsiz veya eksik görünen bilgileri “doğrulanamadı” olarak ayırın; bunları doğru kabul ederek hesap yapmayın.

Ödemeler veya hesap kalemleri farklı görünüyorsa ne yapmalı?

Bir ödeme kaydı ile hesap dökümünün karşılaştırılması
Fotoğraf: SHVETS production / Pexels

Bir ödeme özette görünmüyorsa, önce elinizdeki dökümde ve ödeme kaydında ilgili bilgiyi arayın. Özette görünmemesi, ödemenin dosyada veya başka bir belgede bulunmadığını göstermez. Ödeme özette yer alıyor fakat dayanağını bulamıyorsanız, hangi belgeye göre yazıldığını belirleyemediğinizi not edin.

Faiz hesabı, masraf kalemi veya ödemenin hesaba etkisi gibi konular yalnızca özet üzerinden doğrulanamaz. Bu noktaları değerlendirmek için ilgili kayıtların ve dayanak belgelerin birlikte incelenmesi gerekir. Makine özetinden hareketle borcun kesin miktarına veya izlenmesi gereken hukuki yola ilişkin sonuç çıkarmayın.

Temsili örnek: Özette bir ödeme tarihi ve tutarı yazıyor, ancak elinizdeki hesap dökümünde bu bilgiye rastlamıyorsunuz. Tarih ve tutarı kontrol listenize ekleyin; dökümün diğer sayfalarını ve varsa ödeme belgesini karşılaştırın. Belge setiniz eksikse, farkın nedenini yalnızca özetten belirleyemezsiniz.

Kontrol listeniz

  • Yapay zekâ aracına verdiğim belgelerin adlarını ve sayfalarını kaydettim.
  • Dökümün eksik veya okunaksız sayfaları olup olmadığını belirttim.
  • Özetteki her kalemi dökümdeki karşılığıyla karşılaştırdım.
  • Tutarları ve tarihleri ayrı ayrı kontrol ettim.
  • Özette yer alan ödeme ve masraflar için ilgili kayıt veya belgeyi aradım.
  • Kaynağını bulamadığım ifadeleri doğrulanmış bilgi saymak yerine not ettim.
  • Dökümde bulamadığım bir bilgiyi, dosyada kesinlikle yok diye değerlendirmedim.
  • Paylaşılan belgelerde gereksiz kişisel ve mali bilgiler bulunup bulunmadığını kontrol ettim.

Belgeleri yapay zekâ aracına yüklemeden önce

Belge paylaşımı öncesinde gizlilik ayarlarını kontrol eden kişi
Fotoğraf: Jakub Zerdzicki / Pexels

Hesap dökümü ve ekleri kişisel ya da mali bilgiler içerebilir. Belge yüklemeden önce kullandığınız aracın gizlilik ve veri işleme koşullarını kontrol edin. İnceleme için gerekmeyen kişisel bilgileri paylaşmamaya çalışın; belgenin içeriğini değiştirmek karşılaştırmayı zorlaştırabilecekse, bunu yapmadan önce gerekli bilgilerin nasıl korunacağını değerlendirin.

Döküm ile diğer belgeler arasındaki farkın borç miktarını, ödeme kaydını veya başka bir hesabı etkileyebileceğini düşünüyorsanız, karşılaştırma notlarınızı ve dayanak belgeleri bir hukukçuya sunun. Özellikle hesaplamanın doğruluğu, belgelerin eksiksizliği veya hangi adımın atılacağı konusunda tereddüt varsa, yalnızca yapay zekâ özetine dayanarak karar vermeyin.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.

Belge analizini inceleyin

Etiketler