Rehber · Belge analizi

İcra Hesap Dökümünü Yapay Zekâ Analizine Hazırlarken Hangi Bilgiler Korunmalı?

Yapay zekâya yüklemeden önce kimlik ve iletişim bilgilerini, dosya ve hesap numaralarını, barkod ve karekodları, ayrıca üçüncü kişileri tanıtabilecek ayrıntıları çıkarın veya maskeleyin. Hesaplamayı kontrol ettirecekseniz tutarları, işlem tarihlerini ve faiz ya da masraf kalemlerini gelişigüzel silmeyin veya değiştirmeyin; bunlar sorunuz için gerekli olabilir. Dökümdeki bilgiler bir araya geldiğinde kişi ya da dosya yeniden tanınabileceğinden, yalnızca adları kapatmak yeterli olmayabilir. Yüklemeden önce aracın verileri nasıl sakladığını, kullanıp kullanmadığını ve silme seçeneklerini kendi koşullarından kontrol edin.

Hesap dökümünün bilgisayar ekranında incelendiği sade bir çalışma ortamı
Fotoğraf: RDNE Stock project / Pexels

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

Önce hangi bilgileri gizlemelisiniz?

Dökümü yüklemeden önce analiz sorunuzla ilgisi olmayan tanıtıcı bilgileri çıkarın veya okunamayacak biçimde maskeleyin. Örneğin şunları kontrol edin:

  • Ad ve soyad, kimlik numarası, adres, telefon ve e-posta bilgileri.
  • İcra dosyası numarası, banka hesap veya IBAN bilgileri ve belge üzerindeki barkod ya da karekodlar.
  • Alacaklı, borçlu, vekil veya başka üçüncü kişileri tanıtabilecek adlar ve açıklamalar.
  • Bir olayın kim tarafından ve nerede yaşandığını açığa çıkarabilecek serbest metin açıklamaları.

Dosya numarası, tutar, tarih ve olay açıklaması birlikte kişiyi ya da dosyayı tanıtabilir. Bu nedenle isimleri silmek tek başına yeterli olmayabilir. Her alanı ve sayfanın üstbilgi, altbilgi, dipnot gibi bölümlerini de gözden geçirin.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.4, kişisel verilerin belirli, açık ve meşru amaçlarla; amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü biçimde işlenmesi ilkesini düzenler. Bu ilke, analiz için gerekmeyen bilgileri ayıklama yaklaşımının dayanağıdır; ancak belirli bir dökümün veya yüklemenin hukuka uygun olduğu sonucunu tek başına vermez.

Hesabı inceletmek için hangi kalemler kalmalı?

Tutar, tarih ve faiz kalemleri işaretlenmiş bir hesap dökümü
Fotoğraf: Pilan Filmes / Pexels

Yapay zekâya hangi soruyu yönelteceğinizi belirleyin. Bir toplama işlemini kontrol ettirmek ile faiz hesabındaki tarihleri karşılaştırmak aynı bilgileri gerektirmeyebilir. Sorunuz için gerekli olabilecek kalemler şunlardır:

  • İncelenecek ana para ve diğer tutarlar.
  • Ödeme, tahsilat veya mahsup tutarları ile işlem tarihleri.
  • Dökümde ayrı gösterilen faiz ve masraf kalemleri.
  • Hesaplamada kullanılan dönemleri veya kalemlerin sırasını anlamaya yarayan açıklamalar.

Tutarları veya tarihleri değiştirirseniz, inceleme gerçek dökümü değil değiştirilmiş veriyi temel alır. Bir bilgiyi gizlemeniz gerekiyorsa onu gelişigüzel başka bir tutarla değiştirmek yerine, sorunuz için gerekli olup olmadığını değerlendirin. Gerekli değilse çıkarın; gerekiyorsa paylaşımın doğurabileceği riski ayrıca tartın.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.4, verilerin amaç için gerekli süre kadar muhafaza edilmesini de öngörür. Bu hüküm, bir yapay zekâ hizmetinin veriyi ne kadar sakladığını tek başına açıklamaz; saklama koşullarını hizmetin kendi belgelerinden kontrol etmeniz gerekir.

Yüklemeden önce neyi kontrol etmelisiniz?

Belge yüklemeden önce gizlilik ve veri ayarlarının kontrol edildiği bir ekran
Fotoğraf: Mikhail Nilov / Pexels

Belgeyi hazırlarken hem dosyanın içeriğini hem de kullanacağınız aracın koşullarını ayrı ayrı inceleyin.

  1. Soruyu daraltın

    Örneğin yalnızca belirli kalemlerin toplamını mı, yoksa tarih ve faiz dönemlerinin dökümdeki gösterimini mi kontrol ettireceğinizi belirleyin. İhtiyaç duyulmayan sayfaları ve alanları paylaşmayın.

  2. Belgenin tamamını gözden geçirin

    Kimlik ve iletişim bilgilerini, dosya ve hesap numaralarını, üçüncü kişilere ait ayrıntıları, barkodları ve karekodları kontrol edin. Maskelemenin yalnızca ekranda görünüşü değil, paylaşılan dosyada gerçekten uygulanmış olması gerekir.

  3. Aracın veri koşullarını okuyun

    Yüklenen verilerin saklanıp saklanmadığını, model geliştirmede kullanılıp kullanılmadığını, kimlerle paylaşılabileceğini ve silme seçeneği bulunup bulunmadığını hizmetin güncel koşullarından kontrol edin. Bu bilgiler hizmete ve seçtiğiniz ayarlara göre değişebilir; belirli bir aracın güvenli olduğu varsayılmamalıdır.

  4. Sonucu resmî kayıtla karşılaştırın

    Yapay zekâ yanıtı, icra dairesinin hesabını veya dosyanın resmî kayıtlarını doğrulamaz. Bir tutar ya da kalem konusunda uyuşmazlık varsa dökümün dayandığı kalemleri ve dosyadaki resmî kayıtları ayrıca karşılaştırın.

Maskeleme hukuki değerlendirmeyi tek başına çözmez

Bir belgenin paylaşım öncesinde gizlilik açısından incelenmesi
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.12, veri sorumlusunun kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek, verileri korumak için gerekli teknik ve idari tedbirleri almasını düzenler. Aynı maddede, verilerin başka bir kişi veya kuruluş tarafından işlenmesi hâlinde tedbirlerle ilgili müşterek sorumluluk da yer alır. Ancak belirli bir yapay zekâ hizmetinin bu ilişkideki konumu, yüklenen dosyanın nasıl kullanıldığı ve paylaşımın hukuki durumu yalnızca bu genel bilgilerle belirlenemez.

Bu nedenle “İsimleri kapattım, artık paylaşım risksiz” ya da “Araç silme seçeneği sunuyor, o hâlde yükleme uygundur” sonucuna varmayın. Belge içindeki diğer ayrıntılar kişiyi veya dosyayı tanıtabilir; hizmet koşulları da saklama ve kullanım biçimini etkileyebilir. Dosyanızdaki kişisel bilgileri paylaşmanız gerekip gerekmediğinden emin değilseniz, hangi alanların analiz için zorunlu olduğunu ve aracın verileri nasıl işlediğini somut biçimde bir uzmana sorun.

Son yükleme kontrolü

  • Yapay zekâya yönelteceğim soruyu ve gerekli belge bölümlerini belirledim.
  • Kimlik, iletişim, dosya ve hesap bilgilerini; barkod ve karekodları kontrol ettim.
  • Üçüncü kişileri tanıtabilecek adları ve açıklamaları gözden geçirdim.
  • Analiz için gerekli tutarları, işlem tarihlerini ve hesap kalemlerini değiştirmedim.
  • Aracın saklama, model geliştirmede kullanma, paylaşma ve silme koşullarını inceledim.
  • Üretilen yanıtı resmî hesap veya dosya kaydı yerine koymayacağımı dikkate aldım.

Dayanak mevzuat

Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.

Belge analizini inceleyin

Etiketler