Rehber · Dilekçeler
İkinci cevap dilekçesinde iddialarla gerçekleşen işlemler nasıl ayrılır?
İkinci cevap dilekçesini hazırlarken karşı tarafın cevaba cevap dilekçesindeki her anlatımı, gerçekleştiği ileri sürülen işlemden ve o işlemi destekleyen kayıttan ayrı değerlendirin. İddiayı kendi dosyanızdaki sözleşme, yazışma, ödeme veya işlem kayıtlarıyla karşılaştırın; hangi belgenin hangi olayı desteklediğini açıkça belirtin. Davalı, davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (6100 sayılı Kanun m.136).
İkinci cevap dilekçesi hangi aşamada verilir?
İkinci cevap dilekçesi, davalının davacının cevaba cevap dilekçesine verdiği dilekçedir. 6100 sayılı Kanun m.136 uyarınca davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap; davalı da davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir.
Bu süre, belirtilen dilekçenin tebliğinden başlar. Bu nedenle dosyanızdaki tebligat kaydını ve tebliğ tarihini kontrol edin; yalnızca dilekçenin düzenlenme tarihini başlangıç kabul etmeyin.
İkinci cevap, dilekçeler aşamasındaki bir yanıttır. Bu aşamada iddia ve savunmaların genişletilip değiştirilmesine ilişkin sınırı da göz önünde bulundurun (6100 sayılı Kanun m.141).
Dilekçedeki anlatım ile gerçekleşen işlem nasıl ayrılır?
Dilekçedeki anlatım, tarafın bir olay hakkında ileri sürdüğü iddiadır. Örneğin “ödeme yapıldı” ifadesi bir iddiadır; ödemenin hangi tarihte, kime ve hangi işlem için yapıldığını gösteren kayıtlar ise bu iddianın karşılaştırılacağı belgelerdir. İddia tek başına işlemin gerçekleştiğini kanıtlamaz; bir belgenin dosyada görünmemesi de işlemin kesinlikle yapılmadığını göstermez.
Her iddia için şu üç soruyu ayrı ayrı yanıtlayın:
- Ne olduğu ileri sürülüyor? İddianın dayandığı somut olayı belirleyin: ödeme, teslim, bildirim, başvuru veya başka bir işlem.
- İşlemin ne zaman ve nasıl gerçekleştiği söyleniyor? Tarih, taraf, tutar, yöntem ve işlem numarası gibi ayrıntıları not edin; dilekçede bulunmayan bilgileri varsaymayın.
- Bunu hangi kayıtla karşılaştırabilirsiniz? Sözleşme, yazışma, ödeme kaydı veya işlem kaydı gibi dosyayla ilgili belgeleri inceleyin. Belgenin kimde olduğunu ve başka kayıtlarla doğrulanıp doğrulanamayacağını da kontrol edin.
Temsili örnek: Karşı taraf, belirli bir tarihte bildirim gönderdiğini ileri sürüyorsa, bu anlatımı gönderim kaydı, yazışma veya elinizdeki ilgili kayıtlarla karşılaştırabilirsiniz. Kayıtlar uyuşmuyorsa, farkın ne olduğunu ve hangi belgeye dayandığınızı açıklayın; yalnızca “bildirim yapılmadı” demekle yetinmeyin.
İddiaları ve kayıtları nasıl düzenlemelisiniz?
Her iddiayı ayrı ele alıp olay, karşılaştırma kaydı ve delil arasındaki bağlantıyı görünür kılın. Bu çalışma, dilekçedeki anlatımla dosyada doğrulanabilen bilgileri birbirine karıştırmanızı önler.
-
İddiayı tek bir olay olarak yazın
Cevaba cevap dilekçesindeki ilgili anlatımı belirleyin. Bir cümlede birden fazla olay varsa bunları ayırın. İddianın hangi tarihli veya hangi işlemle ilgili olduğunu not edin.
-
Kendi kayıtlarınızı karşılaştırın
İlgili sözleşme, yazışma, ödeme veya işlem kayıtlarını bulun. Tarih, taraf, işlem açıklaması ve varsa kayıt numarası gibi ayrıntıları karşılaştırın. Kayıt elinizde yoksa, yalnızca bu nedenle işlemin yapılmadığı sonucuna varmayın; kimin elinde olabileceğini ve başka hangi kayıtların kontrol edilebileceğini belirleyin.
-
Uyuşan ve uyuşmayan noktaları ayırın
İddianın hangi kısmının kayıtlarla örtüştüğünü, hangi kısmının farklı olduğunu ve hangi ayrıntının belirsiz kaldığını ayrı ayrı yazın. Belgenin gösterdiğinden daha ileri bir sonuç çıkarmayın.
-
Her delili ilgili vakıaya bağlayın
Somut olay (vakıa), dilekçede ileri sürülen olay veya olgudur. Hangi vakıaya dayandığınızı ve hangi delilin o vakıayı ispatlamak için gösterildiğini açıkça belirtin. 6100 sayılı Kanun m.194, vakıaların ispata elverişli biçimde somutlaştırılmasını ve delillerin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğinin açıklanmasını gerektirir.
-
İddia ve savunmanın kapsamını kontrol edin
Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir ya da değiştirebilir. Dilekçeler karşılıklı verildikten sonra ise iddia veya savunma genişletilemez ya da değiştirilemez; ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır (6100 sayılı Kanun m.141). Bu nedenle ikinci cevapta yeni bir iddia veya savunma ileri sürmeden önce bunun hangi aşamada yapıldığını ve kapsam sınırını değerlendirin.
İspat yükü neden önemlidir?
İspat yükü, bir olayın doğru olduğunu ortaya koyma gereğinin hangi tarafta olduğuyla ilgilidir. 6100 sayılı Kanun m.190 uyarınca, kanunda özel bir düzenleme yoksa, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf o vakıayı ispatlamakla yükümlüdür.
Bu kural, her uyuşmazlıkta hangi tarafın hangi olayı ispatlaması gerektiğini tek başına belirlemez. Önce hangi vakıanın ileri sürüldüğünü ve o vakıadan kimin lehine hangi hukuki sonucun çıkarılmak istendiğini belirlemek gerekir. Kanuni karineye dayanılması hâlinde de 6100 sayılı Kanun m.190’daki özel düzenleme dikkate alınmalıdır. Dosyanızda ispat yükünün hangi vakıa bakımından kimde olduğu belirsizse, bunu dilekçede ileri sürülen talep ve savunmayla birlikte değerlendirin.
Dilekçeyi vermeden önce neleri kontrol etmelisiniz?
- Cevaba cevap dilekçesinin tebliğ tarihini dosyadaki tebligat kaydından doğruladım.
- Cevaba cevap dilekçesinin tebliğ tarihini dosyadaki tebligat kaydından doğruladım.
- Her iddiayı ayrı bir somut olay olarak belirledim.
- İşlemin tarihi, tarafı ve niteliği gibi ayrıntıları mevcut kayıtlarla karşılaştırdım.
- Belge dosyada görünmüyorsa, bunu işlemin kesinlikle yapılmadığı şeklinde sunmadım.
- Gösterdiğim her delilin hangi vakıayı ispatlamak için sunulduğunu açıkladım.
- İkinci cevapta ileri sürdüğüm hususların iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesine ilişkin sınırlara uygunluğunu kontrol ettim.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.136, 141, 190, 194Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin).
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.