Rehber · Dilekçeler
İkinci cevap dilekçesindeki ekler ve atıf yapılan belgeler nasıl bulunur?
İkinci cevap dilekçesindeki belgeleri bulmak için önce dilekçenin ekler bölümünü ve metindeki belge atıflarını ayrı ayrı kontrol edin; ardından erişebildiğiniz dijital dosya kayıtlarında ve gerekiyorsa fiziki dosyada belgeyi arayın. Dilekçede bir belgeden söz edilmesi, belgenin ek olarak sunulduğunu tek başına göstermez. Ekranda görememeniz de belgenin kesin olarak dosyada bulunmadığını kanıtlamaz; mahkeme kaleminden dilekçenin ve eklerin dosyaya nasıl kaydedildiğini somut bilgilerle sorun.
İkinci cevap dilekçesi dosyada nerede yer alır?
İkinci cevap dilekçesi, davalının davacının cevaba cevap dilekçesine karşı verebildiği dilekçedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.136 uyarınca davalı, davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir. Bu süre dilekçenin size ulaşma tarihi değil, kanundaki ifadeyle davacının cevabının davalıya tebliğ edildiği tarihle ilişkilidir.
Aynı madde, ikinci cevap dilekçesine de dava ve cevap dilekçelerine ilişkin hükümlerin niteliğine aykırı düşmediği ölçüde kıyasen uygulanacağını belirtir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.129’da cevap dilekçesinde, savunmayı destekleyen vakıaların ve her vakıanın hangi delillerle ispatlanacağının gösterilmesi öngörülür. Bu nedenle ikinci cevap dilekçesini incelerken hem ekler bölümüne hem de metindeki delil ve belge açıklamalarına bakın.
Ekleri ve belge atıflarını nasıl ayırt edersiniz?
Dilekçede anılan her belge ek değildir. Belgeyi ararken aşağıdaki ayrımı kullanın:
-
Ekler bölümünü kontrol edin
Dilekçenin sonunda “Ekler” veya benzeri bir başlık olup olmadığına bakın. Eklerin numarası, adı ve sayfa bilgisi yazılmışsa bunları not edin. Ekler listesinde adı geçen bir belgenin dosya kaydında ayrıca görünüp görünmediğini de kontrol edin.
-
Metindeki atıfları ayrı kaydedin
Dilekçe metninde sözleşme, yazışma, dekont veya başka bir kayıt anılmış ancak ekler listesinde gösterilmemiş olabilir. Her atıf için belgenin adı, tarihi, numarası ve ilgili paragrafı not edin. Bu bilgiler, dosyada aynı adlı başka belgeler varsa doğru kaydı ayırt etmeye yardımcı olur.
-
Ek listesini dosya kaydıyla karşılaştırın
Erişebildiğiniz dijital dosya görünümünde dilekçeyi ve ekli dosyaları inceleyin. Ekranda göremediğiniz bir belge için, varsa fiziki dosyanın inceleme usulünü mahkeme kalemine sorun. Dijital görünümde belgenin yer almaması tek başına dosyada bulunmadığı anlamına gelmez.
-
Belgenin sunulma biçimini sorun
Ekler listesiyle dosyada görünen kayıtlar uyuşmuyorsa belgenin ayrı bir başvuruyla sunulup sunulmadığını, başka bir evraka eklenip eklenmediğini veya henüz dosya kaydına işlenip işlenmediğini sorun. Bu olasılıklar, dosyanızda belgenin mutlaka bulunduğu anlamına gelmez; kalemden somut kayıt bilgisi isteyin.
Mahkeme kalemine ne sormalısınız?
- Dilekçenin mahkeme dosyasına hangi tarihli kayıtla girdiğini ve dosyada hangi adla göründüğünü sorun.
- Dilekçenin ekler bölümünde sayılan belgelerin ayrı kayıtları olup olmadığını, varsa kayıt tarihlerini ve evrak adlarını sorun.
- Metinde anılan ancak ekler listesinde görünmeyen belgeyi adı, tarihi, numarası ve dilekçedeki ilgili paragrafıyla tarif edin.
- Belgenin fiziki dosyada bulunup bulunmadığını ve dosyayı incelemek için hangi usulün izlendiğini sorun.
- Dijital görünümde belge yoksa bunun kayıt durumundan mı, dosyaya sunulma biçiminden mi, yoksa erişim yetkisinden mi kaynaklanabileceğini açıklığa kavuşturun.
- Görüşme veya başvuru tarihini, görüştüğünüz birimi ve aldığınız yanıtı kendi dosya notlarınıza kaydedin.
Belgenin dosyada bulunmaması ne anlama gelir?
İncelediğiniz ekranda bir belgeyi görememeniz, belgenin kesin olarak dosyada olmadığını göstermez. Kayıt işlenmemiş, belge başka bir evraka eklenmiş veya sizin erişebildiğiniz dosya görünümünde yer almamış olabilir. Belgenin bulunup bulunmadığını netleştirmek için ekler listesi, dilekçenin dosya kaydı ve fiziki dosyayı inceleme olanağı birlikte değerlendirilmelidir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.219, tarafların kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandığı ve ellerinde bulunan belgeleri mahkemeye ibraz etmelerini düzenler. Elektronik belgelerin çıktısının alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli biçimde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilmesi de bu maddede yer alır. Bu düzenleme, dilekçede atıf yapılan her belgenin mutlaka ekli olduğu veya belirli bir dijital ekranda görüneceği anlamına gelmez.
Bir belgenin ibrazı mahkemeden istenmişse 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.220’deki koşullar ayrıca önem taşır. Mahkeme, belgenin ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu olduğuna ve istemin kanuna uygun olduğuna kanaat getirirse; karşı tarafın belgenin elinde olduğunu ikrar etmesi, bu konudaki talep üzerine susması, belgenin varlığının resmî kayıtla anlaşılması veya başka bir belgede ikrar edilmesi hâllerinden biri varsa belgenin ibrazı için kesin süre verir. Belgeyi ibraz etmeme durumunun sonucu da maddede belirtilen koşullara bağlıdır. Bu nedenle belgeyi bulamamanız, tek başına karşı tarafın belgeyi sunmadığını veya mahkemenin belge hakkında belirli bir sonuca varacağını göstermez.
Belge bulunduğunda da bu, mahkemenin onu delil olarak kabul ettiği ya da davanın sonucunu belirlediği anlamına gelmez. Bu rehber belgeyi dosyada arama ve kaydı netleştirme adımlarına ilişkindir; delilin kabulü veya davanın esası hakkında değerlendirme içermez.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.129, 136, 219, 220Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 18.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Dosyanın bütününe bakın
Birden fazla belgeyi birlikte değerlendiren dosya analizi: kronoloji, eksik belgeler, çelişkiler ve süreler, her biri kaynağa bağlı.