Rehber · Dilekçeler

İkinci cevap dilekçesini yapay zekâ ile incelerken hangi bilgiler korunmalı?

İkinci cevap dilekçesini yapay zekâya inceletirken, dilekçeyi dosyanın bağlamını gösterecek önceki dilekçeler ve ilgili belgelerle birlikte değerlendirin; T.C. kimlik numarası, adres, iletişim ve sağlık bilgileri gibi gereksiz kişisel verileri paylaşmadan önce ayıklayın veya maskeleyin. Ancak maskeleme, iddiaları ve belgeleri anlamak için gerekli olguları belirsizleştirmemelidir. Yükleme yapmadan önce kullandığınız hizmetin verileri nasıl sakladığını ve yeniden kullanıp kullanmadığını kontrol edin. Yapay zekâ çıktısını hukuki değerlendirme veya dilekçenin yerine değil, dosyanın aslıyla karşılaştırılacak bir yardımcı olarak görün.

Bir hukuk belgesinin bilgisayar ekranında incelendiği sade bir çalışma ortamı
Fotoğraf: Ann H / Pexels

İkinci cevap dilekçesi dosyada hangi aşamada yer alır?

İkinci cevap dilekçesi, davalının davacının cevaba cevap dilekçesine karşı verebildiği ikinci dilekçedir. Davalı, davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde bu dilekçeyi verebilir. Bu kural, dosyada her zaman ikinci cevap dilekçesi bulunduğu veya somut dosyada bu dilekçenin mutlaka verilmesi gerektiği anlamına gelmez; dosyanın işlem kayıtları ve dilekçeler aşaması ayrıca kontrol edilmelidir. (6100 sayılı Kanun m.136)

Dilekçeyi tek başına yapay zekâya vermek, hangi iddiaya karşılık verildiğini veya önceki beyanlarla nasıl bir ilişki bulunduğunu göstermeyebilir. İncelemenin kapsamına göre dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap dilekçesi ve ikinci cevap dilekçesi birlikte gerekebilir. İkinci cevap dilekçesinde anılan bir belge ya da delil, ilgili bölümün anlaşılması için önemliyse o belgeyi de değerlendirmeye ekleyin.

Her dosyadaki bütün belgeleri yüklemek gerekmez. Önce incelemeden ne beklediğinizi belirleyin: Örneğin, yalnızca dilekçedeki anlatımın önceki beyanlarla tutarlılığını mı kontrol ettireceksiniz, yoksa dilekçede atıf yapılan belirli belgeleri de mi karşılaştıracaksınız? Bu amaç, hangi belgelerin gerekli olduğunu seçmenize yardımcı olur.

Analiz için hangi bilgileri hazırlamalısınız?

İnceleme öncesi seçilip düzenlenen hukuki belgeler
Fotoğraf: Sora Shimazaki / Pexels

İncelemeyi bağlamından koparmadan yürütmek için belgeleri seçin ve dosyada neyi kontrol ettirmek istediğinizi açıkça yazın.

  1. Dosyanın aşamasını belirtin

    İncelenen metnin hangi dilekçe olduğunu ve dosyada hangi önceki dilekçelerin bulunduğunu not edin. Dilekçenin tebliğ edilip edilmediği veya başka bir işlem yapılıp yapılmadığı önemliyse, bunu tahmin ederek değil dosya kayıtlarından kontrol ederek belirtin.

  2. İlgili dilekçeleri ekleyin

    İkinci cevap dilekçesini, karşılık verdiği cevaba cevap dilekçesiyle birlikte değerlendirin. İddiaların ve yanıtların bütününü anlamak gerekiyorsa dava ve cevap dilekçelerini de ekleyin. Yalnızca sorunuzla ilgili bölümleri paylaşmanız yeterliyse, hangi bölümlerin hangi dilekçeden alındığını açıkça gösterin.

  3. Atıf yapılan belgeleri seçin

    Dilekçede bir sözleşmeye, yazışmaya veya başka bir belgeye dayanılıyorsa, inceleme bu belgenin içeriğine bağlı olabilir. Belgeyi eklemeden önce gerçekten sorunuzla ilgili olup olmadığını değerlendirin; eklediğiniz belgelerin dosyadaki hangi iddia veya açıklamayla ilgili olduğunu belirtin.

  4. İnceleme sorusunu sınırlandırın

    Örneğin, dilekçedeki olay anlatımının önceki dilekçelerle tutarlı olup olmadığını veya atıf yapılan belgenin metinde doğru özetlenip özetlenmediğini sorun. Bu tür bir soru, dosyadaki bilgiyle kontrol edilebilir noktaları belirginleştirir; tek başına hukuki sonuç veya dava sonucu tahmini sağlamaz.

Hangi kişisel bilgileri ayıklamalı veya maskelemelisiniz?

Hukuki belgelerde kişisel bilgilerin maskelendiği bir ekran
Fotoğraf: Anete Lusina / Pexels

İnceleme sorusunu yanıtlamak için gerekli değilse T.C. kimlik numaralarını, açık adresleri, telefon ve e-posta bilgilerini, sağlık bilgilerini ve üçüncü kişilere ait kişisel verileri paylaşmadan önce silin veya okunamayacak şekilde maskeleyin. Belgedeki isimleri de, kişi kimliğinin anlaşılması gerekmiyorsa, tutarlı biçimde “Davacı”, “Davalı” veya “Üçüncü kişi” gibi ifadelerle değiştirebilirsiniz. Bu etiketlerin her belgede aynı kişiyi göstermesine dikkat edin.

Maskeleme, önemli olguları anlaşılmaz hâle getirmemelidir. Örneğin, bir yazışmanın hangi tarihte yapıldığı veya taraflar arasındaki ilişkinin ne olduğu inceleme sorusu için önemliyse bu bilgileri tümden kaldırmak yerine, kimliği açığa çıkarmayan biçimde koruyup koruyamayacağınızı değerlendirin. Bir tarihi ya da tutarı değiştirirseniz, analizde bunun değiştirilmiş bir bilgi olduğunu belirtin; aksi hâlde yapay zekâ yanlış bir karşılaştırma yapabilir.

Kişisel veriler hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun, belirli ve meşru amaçlarla; amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü biçimde işlenmelidir. Ayrıca verilerin işlendikleri amaç için gerekli süre kadar muhafaza edilmesi ilkesi vardır. (6698 sayılı Kanun m.4) Bu ilkeler, yapay zekâ hizmetine belge yüklemenin her durumda uygun olduğu anlamına gelmez; gereksiz verileri paylaşmamak ve yükleme amacını sınırlı tutmak önemlidir.

Belge yüklemeden önce hizmetin koşullarını neden kontrol etmelisiniz?

Bir kullanıcının belge yüklemeden önce gizlilik koşullarını kontrol etmesi
Fotoğraf: Rahul Shah / Pexels

Hizmetin yüklenen belgeleri ne kadar süre sakladığı, bunları yeniden kullanıp kullanmadığı ve kimlerle paylaştığı kullanılan ürünün koşullarına bağlıdır. Bu bilgiler incelenmeden gizli veya hassas belgeleri yüklemeyin. Hizmet sağlayıcısının işleme faaliyetinin belirli bir hukuki şartı karşılayıp karşılamadığı ise yalnızca bu rehberdeki bilgilerle kesinleştirilemez.

6698 sayılı Kanun m.5 uyarınca kişisel verilerin işlenmesi kural olarak açık rıza olmaksızın yapılamaz; maddede sayılan şartlardan biri varsa açık rıza aranmadan işleme mümkün olabilir. Bu şartlar arasında kanunlarda açıkça öngörülme, sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili ve gerekli olma, hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi için zorunluluk ve bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunluluk gibi hâller bulunur. Somut bir belgeyi belirli bir hizmete yüklemenin hangi şart kapsamında değerlendirileceği, hizmetin koşulları ve işleme faaliyeti incelenmeden varsayılamaz.

Özellikle dosyada sağlık bilgileri, üçüncü kişilere ait veriler veya gizli nitelikte belgeler varsa, yükleme öncesinde verilerin nasıl işlendiğini anlamadan paylaşım yapmayın. Maskeleme mümkün değilse ya da belgenin hassas içeriğini koruyarak inceleme yaptırma konusunda tereddüt varsa, belgeyi yüklemek yerine önce hukuki veya veri koruma alanında uzman bir kişiye hangi bilgilerin paylaşılabileceğini sorun.

Yüklemeden önce kontrol edin

  • İncelenecek belgenin gerçekten ikinci cevap dilekçesi olduğunu ve dosyanın hangi aşamada bulunduğunu dosya kayıtlarından kontrol ettim.
  • Dilekçeyi bağlamında değerlendirmek için gerekli önceki dilekçeleri ve ilgili belgeleri seçtim.
  • T.C. kimlik numarası, adres, iletişim ve sağlık bilgileri ile üçüncü kişilere ait gereksiz verileri ayıkladım veya maskeledim.
  • Maskelemenin iddiaları, tarihleri veya belgeler arasındaki bağlantıyı anlaşılmaz hâle getirmediğini kontrol ettim.
  • Kullandığım hizmetin verileri saklama, yeniden kullanma ve paylaşma koşullarını inceledim.
  • Yapay zekâdan istediğim incelemeyi belirli bir soruyla sınırladım.
  • Çıktıdaki olay, alıntı ve belge açıklamalarını dosyanın aslıyla karşılaştıracağım.

Yapay zekâ çıktısını dosyanın aslıyla karşılaştırın

Yapay zekâ yanıtının asıl hukuk belgeleriyle karşılaştırılması
Fotoğraf: Artem Podrez / Pexels

Yapay zekâ yanıtındaki olay anlatımını, taraflara ilişkin bilgileri ve belge alıntılarını yüklediğiniz asıl metinlerle tek tek karşılaştırın. Bir tarihi yanlış aktarmış, tarafları karıştırmış veya bir iddiayı ilgili belgeden daha geniş yorumlamış olabilir. Maskelediğiniz ya da değiştirdiğiniz bilgilerin de yanıtı etkileyip etkilemediğini göz önünde bulundurun.

Yapay zekâ incelemesi, dilekçenin veya dosyaya özgü hukuki değerlendirmenin yerini tutmaz. Çıktıda dayanağı gösterilmeyen bir hukuki iddia varsa, bunu doğrulanmış bilgi olarak kabul etmeyin. Özellikle dilekçedeki bir iddia, sunulan belgenin kapsamı ya da dosyadaki işlem kayıtları konusunda belirsizlik varsa, ilgili asıl belgeyi ve dosya kaydını kontrol edin.

Dayanak mevzuat

Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.

Etiketler