İşçilik Alacağı Dava Dosyasında Talepler Nasıl Anlaşılır?

Dava dilekçesinde mahkemenin adını ve tarafları bulun. Davacı, davayı açan; davalı ise kendisine karşı dava açılan taraftır. Ardından “davanın konusu”, olayların anlatıldığı bölüm ve “talep sonucu” başlıklarını inceleyin.

Dava dilekçesinde davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri; iddianın dayanağı olan vakıaların özeti, her vakıanın hangi delille ispatlanacağının açıklanması ve açık talep sonucu bulunur (HMK m.119). Bu bölümleri birlikte okuyarak ne istendiğini ve talebin hangi olaylara dayandırıldığını görebilirsiniz.

Tarafların dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırması ve hangi delilin hangi vakıa için gösterildiğini belirtmesi gerekir (HMK m.194). Örneğin dilekçede belirli bir çalışma dönemine ilişkin iddia varsa, bu iddia için hangi delillerin gösterildiğini ve eklerde ilgili bir belge bulunup bulunmadığını kontrol edin.

Dilekçedeki bazı bilgilerin eksik olması hâlinde uygulanacak işlem, eksik olan her bilgi için aynı değildir. HMK m.119/1’de sayılan (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışındaki hususlar eksikse hâkim, tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir; eksiklik bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2). Dosyanızda böyle bir eksiklik veya ara karar varsa, ara kararın ne istediğini ve verilen süreyi doğrudan dosya kaydından kontrol edin.

İlk dilekçeyi tek başına esas alıp güncel talep ve durumu kesinleştirmeyin. Sonradan sunulan dilekçeleri ve duruşma tutanaklarını da dosyada mevcutsa inceleyin.

“Alacak kalemi”, dilekçede ayrı bir talep olarak belirtilen alacağı ifade eder. İşçilik alacağı dilekçelerinde kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ücreti veya yıllık izin ücreti gibi başlıklar görülebilir. Bunlar yalnızca talep başlığı örnekleridir; bir başlığın dilekçede yer alması, alacağa hak kazanıldığını veya miktarın doğru hesaplandığını tek başına göstermez.

Her kalem için şu bilgileri yan yana kontrol edin:

• Talebin adı.
• Açıklamalarda bu talebe dayanak gösterilen olay veya çalışma dönemi.
• Bu olay için gösterilen deliller.
• Talep sonucunda istenen miktar ve mahkemeden istenen hüküm.

Temsili örnek: Dilekçede fazla çalışma ücreti talebi varsa, açıklamalarda fazla çalışma yapıldığı iddiasının nasıl anlatıldığına ve bu iddia için hangi delillerin gösterildiğine bakın. Bu kontrol, dosyada talebin nasıl kurulduğunu anlamanıza yardım eder; alacağın varlığı veya doğru miktarı hakkında tek başına sonuç vermez.

Bir kalemin adı açıklamalarda ve talep sonucunda farklı biçimde geçiyorsa, varsa sonradan verilen dilekçeleri de karşılaştırın. Tek bir başlığa bakarak talebin kapsamı hakkında kesin sonuca varmayın.

Dava dilekçesindeki tutar, davacının mahkemeden istediği miktarı gösterir; tek başına mahkemenin bu tutarı kabul ettiği anlamına gelmez. Karar verilmişse gerekçeyi ve özellikle hükmün sonuç kısmını inceleyin.

Hükmün sonuç kısmında taleplerin her biri hakkında verilen hüküm ile taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların açık ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir (HMK m.297). Bu nedenle dilekçedeki her talebi kararın sonuç kısmındaki karşılığıyla ayrı ayrı karşılaştırın.

Karar metni, ödemenin yapıldığını veya bir tutarın tahsil edildiğini tek başına göstermez. Ödeme durumunu ilgili ödeme kayıtlarından; icra takibi varsa o dosyadaki güncel kayıtlardan ayrıca kontrol edin. Dilekçedeki talep, mahkemenin hükmü ve ödeme ya da tahsilat bilgisi farklı aşamalara ait bilgilerdir.

Dilekçede “belirsiz alacak davası” yazıyorsa, başlangıçta belirtilen miktara tek başına bakarak talebin kapsamını belirlemeyin. Alacağın miktarını veya değerini dava açılırken tam ve kesin belirlemenin alacaklıdan beklenemediği ya da bunun imkânsız olduğu hâllerde, hukuki ilişki ile asgari bir miktar veya değer belirtilerek belirsiz alacak davası açılabilir (HMK m.107/1).

Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu miktar ya da değer tam ve kesin belirlenebilir hâle geldiğinde, hâkim tahkikat sona ermeden iki haftalık kesin süre verir. Davacı bu süre içinde talebini tam ve kesin olarak belirleyebilir; bunu yapmazsa dava, talep sonucunda belirtilen miktar veya değer üzerinden görülüp karara bağlanır (HMK m.107/2). Dilekçedeki miktarı, varsa sonraki dilekçeler ve dosyadaki ara kararlarla birlikte okuyun.

Dilekçede “kısmi dava” yazıyorsa, talep konusunun bölünebilir olduğu durumlarda yalnızca bir kısmı dava edilebilir. Dava açılırken kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe, kısmi dava açılması kalan kısımdan feragat edildiği anlamına gelmez (HMK m.109/1, m.109/3). Bu hükümler tek başına kalan kısmın hangi işlemle veya ne zaman ileri sürülebileceğini açıklamaz.

Dava türünü yalnızca dilekçenin başlığından çıkarmayın; açıklamaları, talep sonucunu ve varsa sonraki dilekçeleri birlikte inceleyin.