Rehber · İş hukuku

İşçilik alacağı davasında delil listesi nasıl hazırlanır?

İşçilik alacağı davasında delillerinizi, dayandığınız her olayı ve talep ettiğiniz alacak kalemini gösterecek şekilde düzenleyin. Örneğin bir ödeme uyuşmazlığında hangi döneme ilişkin olduğunu belirtin; banka kaydının veya bordronun hangi olguyu açıklamasını beklediğinizi yazın. Kanun, tarafların vakıaları somutlaştırmasını ve her delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmesini ister (6100 sayılı Kanun m.194).

Masa üzerinde düzenlenmiş iş belgeleri ve notlar
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

Delil listesinde neler yer almalı?

“Delil listesi” burada, olayları ve bunları açıklayabilecek delilleri düzenli biçimde eşleştirmek anlamında kullanılıyor. Verilen kanun hükümleri, ayrı ve her dosyada aynı biçimde sunulacak bir “delil listesi” formu ya da bunun için genel bir sunma zamanı belirlemiyor.

Dava dilekçesinde davacı, iddiasının dayanağı olan vakıaları sıra numarasıyla açıkça özetlemeli ve her vakıanın hangi delille ispat edileceğini belirtmelidir (6100 sayılı Kanun m.119). Cevap dilekçesinde de davalı, savunmasının dayanağı olan vakıaları ve bunlara ilişkin delilleri belirtir (6100 sayılı Kanun m.129).

Bu nedenle yalnızca “tanık, bordro, banka kayıtları ve sair deliller” yazmak yerine, her delilin hangi olaya ve döneme ilişkin olduğunu açıklayın. Temsili örnek: “Banka hareketleri, belirtilen dönemde hesaba yapılan ödemelerin tarih ve miktarlarını göstermek için sunulacaktır.” Bu ifade, ödemenin hangi çalışma dönemine ilişkin olduğunu veya tek başına belirli bir alacağın doğduğunu kanıtladığı anlamına gelmez.

6100 sayılı Kanun m.119/2’deki eksikliği tamamlama süresi, maddenin (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışındaki hususlar için düzenlenmiştir. Bu nedenle bu hüküm, vakıaların özeti veya bunların hangi delillerle ispat edileceği bilgisi için genel bir sonradan tamamlama süresi olarak sunulmamalıdır.

Olayları ve delilleri nasıl eşleştirirsiniz?

Talep kalemlerinin yanına olay ve delil notlarının yazılması
Fotoğraf: RDNE Stock project / Pexels

Önce talep ettiğiniz kalemleri ve bunlarla ilgili olayları kendi dosyanızdaki bilgilere göre sıralayın. Bilmediğiniz tarih veya miktarları kesinmiş gibi yazmayın; kayıtlar arasındaki farklılıkları not edin.

  1. Her talebi ayrı yazın

    Her alacak kalemi için ilgili olayı ve dönemi ayrı ayrı belirtin. Böylece bir belgenin hangi talep veya olayla bağlantılı olduğunu takip edebilirsiniz.

  2. Olayı somutlaştırın

    “Ödemem eksik yapıldı” gibi genel bir ifadeyle yetinmeyin; hangi ödeme döneminden veya kayıttan söz ettiğinizi açıklayın. Vakıaların ispata elverişli biçimde somutlaştırılması gerekir (6100 sayılı Kanun m.194).

  3. Delilin neyi açıklayacağını yazın

    Banka hareketinin hangi ödeme bilgisiyle, bordronun hangi ücret kaydıyla veya bir yazışmanın hangi konuşmayla ilgili olduğunu belirtin. Her delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiği açık olmalıdır (6100 sayılı Kanun m.194).

  4. Kayıtları karşılaştırın

    Elinizdeki bordro, banka hareketi, puantaj veya çalışma çizelgesindeki tarihleri ve bilgileri karşılaştırın. Birbiriyle uyuşmayan kayıt varsa farkı not edin; nedenini bilmiyorsanız tahmin yürütmeyin.

Belge ve elektronik kayıtları nasıl düzenlemelisiniz?

Bordro, banka kaydı ve elektronik belgeler
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metinler, fotoğraf, görüntü, ses kaydı ve elektronik ortamdaki veriler kanundaki belge tanımına girer (6100 sayılı Kanun m.199). Bu tanıma girmesi, bir kaydın davada tek başına yeterli veya belirleyici olduğu anlamına gelmez.

Belgeleri tarih ve konuya göre adlandırın; örneğin banka hareketlerini ilgili dönemle birlikte kaydedin. Elektronik belgeler, çıktıları alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli biçimde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir (6100 sayılı Kanun m.219). Dijital kaydın asıl dosyasını da korumak, sonradan hangi kaydı sunduğunuzu kontrol etmenize yardımcı olur.

İşverenin elindeki kayıtları nasıl belirtmelisiniz?

İstenen işyeri kaydının dönemi ve konusu hakkında notlar
Fotoğraf: Zulfugar Karimov / Pexels

Elinizde olmayan bir bordro, puantaj veya başka bir işyeri kaydını yok kabul etmeyin. Hangi kayıttan hangi dönem için söz ettiğinizi ve kaydın hangi olguyu açıklamasını beklediğinizi belirtin. Kaydın kimde ya da hangi birimde bulunabileceğini biliyorsanız bu bilgiyi ekleyin; bilmiyorsanız tahminde bulunmayın.

Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadır (6100 sayılı Kanun m.219). Bu hüküm, elinizde olmayan belirli bir kaydın mutlaka mevcut olduğunu veya kayda erişmek için izlenecek usulü tek başına açıklamaz. Böyle bir kayıt için izlenecek yol, dosyanızdaki işlemler ve mahkeme yazıları incelenerek değerlendirilmelidir.

Tanıkları listelerken nelere dikkat etmelisiniz?

Tanıkların bildiği olayların ve adres bilgilerinin listelenmesi
Fotoğraf: Joao Nascimento / Pexels

Davada taraf olmayan kişiler tanık olarak gösterilebilir. Tanık listesinde, tanığın dinlenmesini istediğiniz vakıayı, adını, soyadını ve tebligata elverişli adresini belirtin (6100 sayılı Kanun m.240).

Tanığın hangi olayı doğrudan bildiğini açıklayın. Aynı işyerinde bulunmuş olması, kişinin her çalışma düzeni veya ödeme hakkında bilgi sahibi olduğunu göstermez. Tanığın hangi dönem ve olayla ilgili bilgi verebileceğini, kendi görgüsüne dayalı biçimde belirtin.

Listede gösterilmeyen kişiler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir tanık listesi verilemez (6100 sayılı Kanun m.240). Listede adres yoksa veya tanık belirtilen adreste bulunamazsa, mahkeme işin niteliğine uygun kesin süre verir. Bu sürede adres gösterilmez ya da gösterilen yeni adres de doğru değilse tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılır (6100 sayılı Kanun m.240). Bu nedenle adres bilgisini listeye eklemeden önce kontrol edin.

Sunmadan önce neleri kontrol etmelisiniz?

  • Her talep kaleminin dayandığı olayı ve ilgili dönemi ayrı ayrı yazdınız mı?
  • Her belge veya tanığın hangi vakıayla ilgili olduğunu belirttiniz mi?
  • Elinizdeki bordro, banka hareketi, puantaj ve yazışmalardaki tarih ve bilgileri karşılaştırdınız mı?
  • Elinizde olmayan kayıtları varmış gibi göstermeden, kaydın konusunu ve dönemini açıkladınız mı?
  • Elektronik belgelerin asıl dosyasını korudunuz ve sunacağınız kayıtları anlaşılır biçimde adlandırdınız mı?
  • Tanıkların hangi olayı bildiğini, adını, soyadını ve tebligata elverişli adresini yazdınız mı?
  • Dosyanızdaki dilekçeleri ve mahkeme yazılarını inceleyerek delillerin sunulma zamanı ve usulünü kontrol ettiniz mi?

Delilleri sunma zamanını nereden kontrol edebilirsiniz?

Dava dosyasındaki dilekçe ve mahkeme yazılarının kontrol edilmesi
Fotoğraf: khezez | خزاز / Pexels

Burada dayanak gösterilen hükümler, vakıaların dilekçe ve delillerle ilişkilendirilmesini, belgelerin ibrazını ve tanık listesindeki bilgileri düzenler. Ancak delillerin her dava aşamasında hangi tarihte sunulacağını veya sonradan delil sunmanın hangi koşullara bağlı olduğunu bu hükümler belirlemiyor.

Bu nedenle başka bir dosya için söylenen tarihi kendi dosyanıza uygulamayın. Dosyanızdaki dilekçeleri ve mahkeme yazılarını kontrol edin. Sunma zamanı veya usulü belirsizse, dosyanın aşaması ve mahkeme yazıları birlikte incelenerek değerlendirilmelidir.

Dayanak mevzuat

Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; belgede ne yazdığı, ilgili bölüm gösterilerek sade dille açıklansın.