İşçilik alacağı davasında dilekçeler nasıl karşılaştırılır?

Önce dava dilekçesinin talep sonucunda hangi alacakların ve hangi istemin yer aldığını bulun; tutar belirtilmişse onu da not edin. Ardından her alacak için anlatılan olayları ayırın. Vakıa, talebin dayandırıldığı olay veya olgudur; örneğin çalışmanın hangi dönemde ve düzende yapıldığına ilişkin anlatım bir vakıadır.

Dava dilekçesinde iddianın dayanağı olan vakıaların, her vakıa için gösterilen delillerin ve açık talep sonucunun bulunması öngörülür (6100 sayılı Kanun m.119). Cevap dilekçesinde de savunmanın dayanağı olan vakıaların, bunlar için gösterilen delillerin ve talep sonucunun belirtilmesi gerekir (6100 sayılı Kanun m.129). Bu nedenle yalnızca dilekçelerin sonuç bölümlerini değil, vakıa anlatımlarını ve delil listelerini de birlikte okuyun.

Temsili örnek: Davacı belirli bir dönemde fazla çalışma yaptığını ileri sürerken davalı çalışma saatlerinin farklı olduğunu savunabilir. Bu anlatımları ayrı ayrı not edin; bu örnek, alacağın varlığı veya miktarı hakkında tek başına sonuç vermez.

Her alacak için ayrı bir satır açıp talebi, dayanak vakıayı, karşı tarafın cevabını, tarafların gösterdiği delili ve dosyada kontrol edilecek kaydı yazabilirsiniz.

Bir delilin dilekçede adının geçmesi, hangi vakıayı açıklamak için gösterildiğini anlamaya yetmeyebilir. Tarafların dayandıkları vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırmaları ve hangi delilin hangi vakıa için gösterildiğini açıkça belirtmeleri gerekir (6100 sayılı Kanun m.194). Bu yüzden her delilin yanına, hangi vakıayla ilişkilendirildiğini yazın.

Örneğin ücret ödemesi iddiasıyla ilgili bir banka hareketini veya çalışma saatleri iddiasıyla ilgili bir çizelgeyi, yazışmayı ya da dosyada bulunan başka bir kaydı inceleyebilirsiniz. Belgenin bulunup bulunmadığını, hangi dönemi kapsadığını ve hangi vakıayla ilişkilendirildiğini kontrol edin. Uyuşmazlık konusu vakıayı ispata elverişli yazılı, basılı veya elektronik veriler ve benzeri bilgi taşıyıcıları belge kapsamında değerlendirilir (6100 sayılı Kanun m.199). Bir kaydın dosyada bulunması, tek başına hangi tarafın anlatımını doğruladığını göstermez.

Dilekçelerde anılan belgeleri dosyaya sunulmuş diğer kayıtlarla ve varsa duruşma tutanakları ya da tanık anlatımlarıyla karşılaştırın. Dosyada henüz göremediğiniz bir belge için “yok” sonucuna varmayın; önce dosyada sunulup sunulmadığını veya incelenebilir olup olmadığını kontrol edin.

Bir vakıanın tartışmalı olduğunu belirlemek, o vakıayı kimin ispatlaması gerektiğini tek başına yanıtlamaz. Kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükünü taşır (6100 sayılı Kanun m.190). Kanuni karineye dayanan taraf, karinenin temelini oluşturan vakıayı ispatlamakla yükümlüdür; kanunda öngörülen istisnalar dışında karşı taraf karinenin aksini ispat edebilir (6100 sayılı Kanun m.190).

Bu nedenle her tartışmalı vakıa için hangi tarafın o vakıadan kendi lehine sonuç çıkardığını not edin. Verilen hükümler, işçilik alacaklarının her biri bakımından geçerli olabilecek özel ispat kurallarını veya somut delillerin ispat değerini belirlemeye yetmez.

Karşılaştırma sonunda şu soruları yanıtlayın: Taraflar hangi olayda ayrılıyor? Bu olayı hangi delillerin açıklaması bekleniyor? Gösterilen delil hangi vakıayla ilişkilendirilmiş? Yanıtlayamadığınız noktaları kesin sonuç gibi değil, dosyada araştırılacak veya uzmanla netleştirilecek konu olarak kaydedin.

Karşılaştırmayı yalnızca dava ve cevap dilekçeleriyle sınırlamayın; dosyada varsa cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerini de aynı vakıa başlıkları altında okuyun. Davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi; davalı da davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (6100 sayılı Kanun m.136). Bu süreler söz konusu dilekçeler için geçerlidir; dosyanızdaki tebliğ tarihini ve işlem aşamasını ilgili tebligat ve dosya kayıtlarından kontrol edin.

Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir ya da değiştirebilir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez ya da değiştirilemez; ıslah ve karşı tarafın açık muvafakatine ilişkin hükümler saklıdır (6100 sayılı Kanun m.141). Bu nedenle sonraki dilekçelerde değişen bir anlatımı tek başına usule aykırı veya geçerli saymayın; değerlendirme, değişikliğin hangi dilekçede ve hangi aşamada yapıldığına bağlıdır.