Rehber · İş hukuku
İşe iade davası için benzer emsal kararlar nasıl araştırılır?
İşe iade uyuşmazlığında benzer karar ararken yalnızca “işe iade” sözcüğünü aramak yeterli değildir; fesih nedeni, işverenin bildirdiği gerekçe, olayların zamanı ve dosyadaki deliller de karşılaştırılmalıdır. Önce kendi dosyanızdaki bu bilgileri ve belgeleri çıkarın, sonra kararları aynı ölçütlerle inceleyin. Bir kararın benzer olması, sizin dosyanızda da aynı sonucun çıkacağı anlamına gelmez.
Aramaya başlamadan önce dosyanızdaki bilgileri çıkarın
Karşılaştırma için önce kendi olayınızı kısa ve tarafsız biçimde özetleyin. Fesih nedeni, işverenin iş sözleşmesini sona erdirirken bildirdiği gerekçedir. Örneğin bildiriminizde iş performansına ilişkin bir gerekçe yazıyorsa, aramanızı bu konudaki uyuşmazlıklarla daraltabilirsiniz.
Şu bilgi ve belgeleri bir araya getirin:
- Fesih bildiriminin içeriği ve size bildirildiği tarih
- İşverenin bildirdiği fesih nedeni ile sizin bu nedene ilişkin açıklamanız
- İşyerinde yaşanan olayların tarih sırası
- İddiaları destekleyen veya onlara karşı çıkan yazışmalar, tutanaklar ve diğer belgeler
- İşteki göreviniz ve çalışma biçiminiz
- İşyerindeki çalışan sayısına ilişkin elinizde bulunan bilgiler
- Dava açıldıysa dosyanın hangi aşamada olduğu ve verilmiş kararlar
Bunlar, kararları karşılaştırırken kullanılacak olgulardır; tek başlarına işe iade hakkınızın bulunduğunu göstermez. Özellikle işyerindeki çalışan sayısı veya çalışma biçimi hakkında bilginiz eksikse, eksikliği varsayımla doldurmayın. Bildirim, işyeri kayıtları ve dava dosyasındaki belgelerden kontrol edin.
Karar aramasını olay ve meseleye göre daraltın
Aramada önce uyuşmazlığın merkezindeki olayı, sonra bu olay hakkında tartışılan meseleyi kullanın. Tek bir genel ifadeyle arama yapmak yerine farklı ifade birleşimlerini deneyin.
-
Fesih nedenini arama terimine dönüştürün
Örneğin performans, işyeri davranışı veya işyeri düzenlemesi gibi dosyanızda gerçekten bulunan konu başlıklarını kullanın. İşverenin bildirdiği nedeni, sizin itirazınızı ve bu konuda hangi delillerin bulunduğunu ayrı ayrı not edin.
-
Olayın özelliğini ekleyin
Fesih nedeni dışında uyuşmazlığın nasıl ortaya çıktığını da aramaya katın. Örneğin işverenin belirli bir olaydan söz edip etmediği, benzer olayların başka çalışanlar bakımından nasıl ele alındığı veya fesih bildiriminde hangi gerekçenin yer aldığı araştırmayı daraltabilir. Bunları dosyanızda doğrulanmış bilgi yoksa kesin olgu gibi yazmayın.
-
Karar künyesini ve metnini ayırın
Arama sonucunda görünen mahkeme adı, daire, esas ve karar numarası ile karar tarihi künyeyi tanımaya yarar. Kararın kısa başlığı ya da özeti, tam gerekçesinin yerini tutmaz. Tam metne ulaşamıyorsanız, yalnızca doğrulayabildiğiniz konu ve sonuç bilgisiyle yetinin.
-
Sonuç kadar dosyanın aşamasını da kaydedin
Kararın hangi talep hakkında verildiğini ve uyuşmazlığın hangi aşamasında olduğunu not edin. İşe iade talebine ilişkin bir karar ile işe iade uyuşmazlığından sonra ileri sürülen başka bir alacak talebine ilişkin karar, aynı soruyu cevaplamayabilir.
Kararları hangi ölçütlerle karşılaştırmalısınız?
Kararları yalnızca “işe iade” başlığını paylaştıkları için eşleştirmeyin. Her karar için aşağıdaki noktaları kendi dosyanızla yan yana getirin:
- Uyuşmazlığın konusu: Karar işe iade talebiyle mi, yoksa başka bir taleple mi ilgili?
- Fesih ve bildirim: İşveren hangi nedeni bildirmiş; bildirimin içeriği ve olayların zamanı nasıl?
- Tarafların iddiaları: İşçi ve işveren hangi olguları ileri sürmüş?
- Deliller: Kararda hangi delillerden söz ediliyor? Sizin dosyanızdaki belgeler bunlarla örtüşüyor mu, yoksa önemli ölçüde ayrılıyor mu?
- Yargılamanın aşaması ve sonuç: Karar hangi aşamada verilmiş ve sonuç hangi talep hakkında açıklanmış?
Temsili örnek: Bir kararda işverenin fesih nedenini somut delillerle ortaya koyamadığı tartışılıyor, sizin dosyanızda ise belirli olayları gösteren tutanaklar ve yazışmalar bulunuyorsa, başlık benzer olsa bile delil durumu aynı değildir. Kararı otomatik olarak kendi dosyanıza uygulamak yerine bu farkı not edin.
Verilen karar örnekleri ne gösteriyor?
Paylaşılan karar künyeleri ve kısa parçalar, aramada hangi olayları ayırmanız gerektiğine örnek olabilir; ancak tam karar metinleri verilmediğinden gerekçeleri ve kapsamları hakkında daha ileri çıkarım yapılamaz.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2018/7033 E., 2019/5635 K. sayılı, 13.03.2019 tarihli kararına ilişkin parçada, işyerinde daha önceki fesihlerin sendikal nedene dayanmasının tek başına davacının feshinin de sendikal nedene dayandığını göstermediği belirtiliyor. Sonuç bilgisi “reddine” şeklindedir. Bu kısa parçadan kararın tam gerekçesi veya başka dosyalara uygulanma biçimi hakkında çıkarım yapılamaz.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2016/3092 E., 2016/5170 K. sayılı, 08.03.2016 tarihli kararına ilişkin kısa parçada, aynı tarihte açılan işe iade davasından ve bu davada verilen kararın kesinleştiğinden söz edilir. Ancak parça kesik olduğu için uyuşmazlığın tamamı ve kararın bu olgulara ilişkin gerekçesi bilinmiyor. Bu nedenle yalnızca kendi dosyanızda yargılama aşamasının ve diğer davaların önem taşıyıp taşımadığını kontrol etmek için bir arama ipucu olarak değerlendirilebilir.
Diğer verilen künyelerde alacak talepleri, işe iade kararından sonraki süreç veya fesih bildirimiyle ilgili parçalar yer alıyor. Bunlar işe iade talebinin esasını doğrudan açıklıyor gibi sunulmamalıdır. Her karar için hangi talebin incelendiğini ve elinizdeki parçanın ne kadarını doğrulayabildiğinizi ayrıca kaydedin.
Karar karşılaştırma kontrol listesi
- Kararın tam künyesini, tarihini ve bulabiliyorsanız tam metnini doğruladım.
- Kararın hangi talep hakkında verildiğini ve yargılamanın hangi aşamasında olduğunu belirledim.
- Karardaki fesih nedeni ile kendi dosyamdaki bildirilen nedeni karşılaştırdım.
- Olayların zamanını ve tarafların iddialarını ayrı ayrı not ettim.
- Kararda anılan delilleri kendi dosyamdaki belgelerle karşılaştırdım.
- İşyerindeki çalışan sayısı ve çalışma biçimi gibi bilgilerdeki benzerlikleri veya farklılıkları kontrol ettim.
- Karar yalnızca kısa bir parçadan ibaretse, bilinmeyen gerekçe ve ayrıntıları varsaymadım.
- Kararın sonucunu, kendi dosyam için kesin sonuç veya tahsil edilmiş bir hak gibi değerlendirmedim.
Emsal karar kendi dosyanızda neyi gösterir?
Benzer karar, kendi dosyanızdaki bir iddiayı veya karşılaştırılması gereken bir olguyu fark etmenize yardımcı olabilir. Ancak kararın aynı sonuca yol açacağını göstermez. Fesih bildiriminin içeriği, tarafların sunduğu deliller, olayların ayrıntıları ve kararın ele aldığı talep farklıysa sonuç da farklı değerlendirilebilir.
Arama sonunda her karar için üç kısa not tutun: hangi yönü benziyor, hangi önemli yönü farklı ve tam metinden doğrulanamayan ne var. Dosyanızdaki fesih nedeni, işyeri kayıtları veya deliller hakkında uyuşmazlık varsa, bir hukuk uzmanına danışırken bu notları ve ilgili belgeleri birlikte götürün. Böylece danışacağınız konu, genel bir “bu karar benim dosyama uyar mı?” sorusu yerine, olay ve delil farklarına odaklanabilir.
Dayanak mevzuat
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2018/7033 E., 2019/5635 K., 13.03.2019 REDDİNEKünye ve kısa parça: verilen kaynak bilgisi; kararın tam metni incelenmedi.
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2016/3092 E., 2016/5170 K., 08.03.2016 BOZULMASINAKünye ve kısa parça: verilen kaynak bilgisi; kararın tam metni incelenmedi.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
İlgili mevzuat ve kararları bulun
Dosyanızla ilişkili kararları, doğrulanabilen künyeleri ve kısa açıklamalarıyla inceleyin.