İşe iade davası öncesinde hangi belgeler hazırlanmalı?

Fesih bildirimi, işverenin iş sözleşmesini sona erdirdiğini ve hangi gerekçeye dayandığını açıkladığı bildirimdir. İşveren, fesih bildirimini yazılı yapmalı ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmelidir (4857 sayılı İş Kanunu m.19).

Şu belgeleri ve kayıtları bir araya getirin:

• Fesih bildiriminin aslı veya size verilen kopyası.
• Bildirimin elinize geçtiği tarihi gösteren teslim kaydı, elektronik ileti veya zarf gibi kayıtlar.
• İşten ayrılışınıza ilişkin işveren yazışmaları ve varsa işten ayrılma evrakı.
• İşverenin bildirdiği gerekçeyle ilgili e-posta, mesaj, tutanak, performans değerlendirmesi veya toplantı kaydı.

Bildirim yazılı verilmemişse bunu not edin. İşverenle yapılan yazışmalar, teslim kayıtları veya başka belgeler işten çıkarılma sürecini anlamaya yardımcı olabilir. Ancak hangi kaydın neyi kanıtlayabileceği ve ispat gücü, belgenin içeriğine ve dosyanın tamamına göre değerlendirilir. Belge elinizde yok diye olayın veya kaydın bulunmadığı sonucuna varmayın.

Feshe itiraz sürecindeki tarihler önemlidir: 4857 sayılı İş Kanunu m.20'ye göre işe iade talebiyle arabulucuya başvuruda bir aylık süre, fesih bildiriminin tebliği tarihinden başlar. Bu nedenle yalnızca belgenin üzerindeki tarihi değil, bildirimin size hangi gün ulaştığını gösteren kayıtları da saklayın.

Bu kayıtlar, iş ilişkisinin ne zaman başladığını, hangi işyerinde çalıştığınızı ve çalışma koşullarınızı açıklamaya yardımcı olur. Elinizde bulunan belgeler arasından şunları kontrol edin:

• İş sözleşmesi ve varsa ekleri veya değişiklikleri.
• İşe başlama tarihini gösteren yazışma, işe giriş belgesi ya da işyeri kaydı.
• Ücret bordroları ve ücret ödemelerine ilişkin banka kayıtları.
• Görev, unvan, çalışma yeri veya çalışma saatleriyle ilgili yazışma ve belgeler.
• Varsa vardiya çizelgeleri, puantajlar, performans değerlendirmeleri ve işyeri talimatları.

İşe iade hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığını değerlendirirken sözleşmenin belirsiz süreli olup olmadığı, kıdem ve işyerindeki çalışan sayısı gibi bilgiler önem taşıyabilir. 4857 sayılı İş Kanunu m.18'de, genel olarak belirsiz süreli sözleşme, en az altı aylık kıdem ve işyerinde otuz veya daha fazla işçi bulunması koşullarına yer verilir; aynı işverenin bir veya farklı işyerlerindeki kıdem süreleri birleştirilir ve aynı işkolundaki birden fazla işyeri bakımından çalışan sayısı birlikte belirlenir. Yer altı işlerinde çalışanlar için kıdem koşuluna ilişkin istisna da vardır. Kanundaki koşulların dosyanıza nasıl uygulanacağı, iş ilişkinizin ve işyerinin özelliklerine bağlıdır.

İşyerindeki çalışan sayısını veya toplam kıdeminizi yalnızca elinizdeki tek bir kayıttan çıkarmaya çalışmayın. İş sözleşmenizi, işyeri bilgilerinizi ve çalıştığınız dönemleri yan yana koyun; bilinmeyen noktaları ayrıca not edin.

İşverenin bildirdiği gerekçeyle ilgili kayıtları, konularına ve tarihlerine göre ayırın. Örneğin fesih performansla ilgiliyse performans değerlendirmelerini ve bu konuda yapılan yazışmaları; davranışla ilgiliyse iddia, tutanak ve varsa verdiğiniz yanıtları aynı dosyada saklayın.

4857 sayılı İş Kanunu m.19'a göre işveren, işçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle fesih yaparken, kanunda belirtilen istisna saklı kalmak üzere, işçinin savunmasını almadan sözleşmeyi feshedemez. Bu nedenle savunma istenip istenmediğini, istenmişse talebin ve verdiğiniz yanıtın tarihini gösteren kayıtları ayırın. Savunma istenmemiş olması tek başına dosyanın sonucunu belirlemez; bildirilen fesih sebebi ve somut olayın diğer özellikleri de önem taşır.

Belgeleri değiştirmeden saklayın. Elektronik yazışmalarda mümkünse tarih, gönderen ve alıcı bilgilerini koruyun; kopyalarını ayrı bir yerde yedekleyin. Her belgenin yanına ne zaman ve kimden alındığını not etmek, sonradan belgeyi açıklamanızı kolaylaştırır.

Belgelerinizi tarih sırasına koyarak ayrı bir zaman çizelgesi hazırlayın. En azından fesih bildiriminin size ulaştığı tarihi, arabuluculuk başvurusunun tarihini ve süreç sonunda düzenlenen son tutanağın tarihini kaydedin.

4857 sayılı İş Kanunu m.20'ye göre, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açma süresi son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki haftadır. Bu süre, fesih bildiriminin tebliğinden başlayan arabulucuya başvuru süresiyle aynı başlangıç tarihine sahip değildir. Doğrudan dava açılması nedeniyle davanın usulden reddedilmesi hâlinde kanunda ayrıca, kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurma olanağı düzenlenmiştir.

Bu süreler, davanın esasını değerlendirmekten ayrı olarak takip edilmelidir. Tarihlerin belirlenmesinde bildirimin ne zaman tebliğ edildiği, son tutanağın hangi gün düzenlendiği ve varsa usulden ret kararının kesinleşip tebliğ edildiği gibi olayları ilgili belgelerden kontrol edin. Arabuluculuk başvurusu veya son tutanakla ilgili belgeniz eksikse bunu hemen not edin.

Belgeler, olayların tarihlerini ve tarafların ne bildirdiğini ortaya koymaya yardımcı olur; fakat işe iade koşullarının oluştuğunu veya davanın kabul edileceğini tek başına göstermez. 4857 sayılı İş Kanunu m.20'ye göre feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene, işçinin feshin başka bir sebebe dayandığı iddiasını ispat yükümlülüğü ise işçiye aittir.

Feshin geçersizliğine karar verilmesi hâlinde 4857 sayılı İş Kanunu m.21 bazı sonuçlar öngörür. Ancak bir karar verilmesi, belirlenen tutarların kendiliğinden tahsil edildiği veya işe başlamanın kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez. Hükümdeki işlemlerin ve koşulların dosyanıza nasıl uygulanacağını değerlendirmek gerekir.

İşyerindeki çalışan sayısı, kıdemin başlangıç ve bitiş tarihleri, sözleşmenin niteliği veya fesih bildiriminin tebliğ tarihi net değilse belgelerinizi bu sorulara göre düzenleyin. Özellikle bu bilgilerin birden fazla işyeri kaydına bağlı olduğu veya süre hesabını etkilediği durumlarda, elinizdeki belgelerle birlikte bir iş hukuku uzmanına başvurmanız değerlendirmeyi somutlaştırabilir.