Rehber · İşe iade

İşe iade davasında ilk duruşma için hazırlık listesi

İşe iade davasında ilk duruşmaya hazırlanırken önce çağrı kâğıdındaki duruşma türünü, tarih ve saati, mahkeme ile dosya numarasını kontrol edin; ardından daha önce sunduğunuz dilekçeleri, dayandığınız delilleri ve varsa mahkemenin ara kararlarını gözden geçirin. Duruşma ön inceleme ise hâkim, tarafların hangi konularda anlaştığını ve uyuşamadığını belirleyebilir; çağrıda istenen hazırlıklar ve dosyanın aşaması önemlidir. Her dosya için geçerli tek bir belge listesi yoktur: götürülecek veya sunulacak belgeler, iddialarınıza ve dosyada daha önce ne sunduğunuza göre değişir.

Bir kişinin masada mahkeme belgelerini düzenlemesi
Fotoğraf: KATRIN BOLOVTSOVA / Pexels

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

Önce duruşma çağrısını kontrol edin

Mahkemeden gelen çağrıdaki bilgiler, duruşmaya nasıl hazırlanacağınızı belirler. Çağrı kâğıdını ve varsa mahkemenin önceki bildirimlerini birlikte inceleyin.

  1. Duruşmanın türünü ve gündemini okuyun

    Çağrıda duruşmanın ön inceleme mi, tahkikat ya da sözlü yargılama için mi olduğu ve yapılması beklenen işlemler belirtilmiş olabilir. İlk duruşmanın mutlaka ön inceleme olacağını varsaymayın; dosyanın aşamasını ve çağrıdaki açıklamaları esas alın. Ön inceleme davetiyesinde sulh hazırlığı ve henüz sunulmamış belgeler veya başka yerden getirtilmesi istenen belgeler hakkında ihtarlar bulunabilir (6100 sayılı Kanun m.139).

  2. Tarih, saat ve dosya bilgilerini doğrulayın

    Mahkemenin adını, dosya numarasını, duruşma tarihini ve saatini not edin. Çağrıdaki bilgilerle elinizdeki diğer mahkeme bildirimleri farklı görünüyorsa, hangi bildirimin geçerli olduğu konusunda tahminde bulunmayın; dosyanızdaki güncel bilgiyi kontrol edin.

  3. Önceki bildirim ve ara kararları bulun

    Mahkemenin sizden belge sunmanızı veya belirli bir açıklama yapmanızı istediği bir ara karar olup olmadığını araştırın. Dosyada görünmeyen bir belgenin ya da kaydın kesinlikle bulunmadığı sonucuna varmayın; elinizdeki bildirimleri ve dosya kayıtlarını birlikte değerlendirin.

Duruşmadan önce dosyanızda neleri gözden geçirin?

  • Dava dilekçenizin ve varsa karşı tarafın cevap dilekçesinin bir kopyasını edinin; duruşmada hangi iddia ve savunmaların ele alınacağını bu metinlerden takip edin.
  • Fesih bildiriminizi ve işverenin fesih sebebini yazılı olarak nasıl açıkladığını kontrol edin. İşverenin fesih bildirimini yazılı yapması ve sebebi açık ve kesin biçimde belirtmesi gerekir (4857 sayılı Kanun m.19).
  • İş sözleşmenizin belirsiz süreli olup olmadığını, işyerindeki işçi sayısını ve kıdem hesabınızı ilgilendiren bilgileri not edin. İşe iade hükümlerinin uygulanması; çalışan sayısı, kıdem ve sözleşme türü gibi koşullara bağlıdır. Aynı işverenin bir veya farklı işyerlerinde geçen süreler kıdem hesabında birleştirilir; işverenin aynı işkolundaki birden fazla işyerinde çalışan sayısının nasıl hesaplanacağı da ayrıca düzenlenmiştir (4857 sayılı Kanun m.18).
  • İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili veya yardımcılarından biri olup olmadığınızı; ya da işyerinin bütününü sevk ve idare edip işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkinizin bulunup bulunmadığını değerlendirin. Bu görev ve yetkiler, işe iade hükümlerinin uygulanmasını etkileyebilir (4857 sayılı Kanun m.18).
  • İşverenin fesih gerekçesini ve bu gerekçeye karşı sizin açıklamanızı kısa, tarih sırasına göre not edin. Fesih davranış veya verimle ilgili bir nedene dayanıyorsa, savunmanızın alınıp alınmadığını ve bu süreçte size hangi iddiaların yöneltildiğini kontrol edin; bu konuda kanundaki istisnayı da göz önünde bulundurun (4857 sayılı Kanun m.19).
  • Dilekçelerinizde delil olarak gösterdiğiniz belgeleri ve henüz sunmadıklarınızı ayrı ayrı işaretleyin. Çağrıdaki ihtara göre, dilekçede belirtilmiş ancak sunulmamış belgeleri iki haftalık kesin süre içinde sunmanız veya başka yerden getirtilmeleri için gerekli açıklamayı yapmanız istenebilir; ihtara uyulmaması, o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılma sonucunu doğurabilir (6100 sayılı Kanun m.139 ve m.140).
  • Tanık veya başka bir delil gösterecekseniz, bunun hangi iddianızla ilgili olduğunu ve dosyada daha önce nasıl belirtildiğini kontrol edin. Kaynaklarda her duruşma için geçerli özel bir tanık ya da belge listesi bulunmadığından, yeni delil sunulup sunulamayacağını dosyanızdaki dilekçeler ve mahkeme bildirimleri üzerinden değerlendirin.
  • Duruşmaya götüreceğiniz belgeleri, dosyada zaten sunulmuş olanlardan ayırın. Gerekli olabilecek belgelerin kapsamı dosyanıza göre değişir; örneğin fesih bildirimi, iş sözleşmesi veya savunma yazısı ancak uyuşmazlığınızdaki iddialarla ilgiliyse anlam taşır.

Arabuluculuk ve dava sürecini de kontrol edin

Arabuluculuk son tutanağı ve mahkeme belgelerini inceleyen bir kişi
Fotoğraf: kaboompics.com / Pexels

İşe iade talebiyle dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılamadıysa, son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğinin dava dilekçesine eklenmesi gerekir; arabulucuya başvurmadan dava açılması, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilmesine yol açabilir (7036 sayılı Kanun m.3). Dosyanızdaki son tutanağın ve dava dilekçesi eklerinin durumunu kontrol edin.

İş sözleşmesinin feshine itiraz için arabulucuya başvuru süresi, fesih bildiriminin tebliğ tarihinden itibaren bir aydır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir (4857 sayılı Kanun m.20). Bu süreler, duruşma çağrısının tarihinden hesaplanmaz. Dava açılmış olması tek başına süre hesabınızın doğru olduğunu göstermez; fesih bildiriminin tebliğ tarihini, arabuluculuk son tutanağını ve dava tarihini kendi kayıtlarınızdan karşılaştırın.

İşveren, feshin geçerli sebebe dayandığını ispatla yükümlüdür. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını ileri sürüyorsa bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür (4857 sayılı Kanun m.20). Bu nedenle duruşma için, hangi olguyu hangi belge veya delille desteklediğinizi açıklayabilecek şekilde hazırlık yapın.

Ön inceleme duruşmasında ne olabilir?

Bir hâkimin ve tarafların bulunduğu mahkeme duruşma salonu
Fotoğraf: Sora Shimazaki / Pexels

Ön incelemede hâkim, gerekli görürse dava şartları ve ilk itirazlar hakkında tarafları dinleyebilir; ardından tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı konuları tek tek belirler. Bu aşamada sulh veya arabuluculuk seçenekleri hakkında bilgilendirme yapılması ve tarafların bu yollara teşvik edilmesi de mümkündür. Sonuç alınamazsa, anlaşmazlık konuları tutanağa geçirilir; yargılamanın sonraki aşaması bu tutanak esas alınarak yürütülür (6100 sayılı Kanun m.140).

Duruşmada açıklamanız gerekenleri, fesih gerekçesi, bu gerekçeye itirazınız ve dayandığınız deliller şeklinde düzenleyin. Hâkimin belirlediği uyuşmazlık konularını dikkatle dinleyin; iddia veya savunmanızın tutanağa nasıl geçtiğini anlamadıysanız duruşma sırasında açıklama isteyin.

Çağrı tahkikat veya sözlü yargılama duruşmasına ilişkinse, ön incelemede yapılacak işlemleri beklemeyin. Taraflar ön inceleme tamamlandıktan sonra tahkikat ve sözlü yargılama duruşmasına çağrılır. Geçerli özrü olmadan duruşmada bulunmayan tarafın yokluğunda yargılamaya devam edilmesi ve yapılan işlemlere itiraz edememesi; bazı aşamalarda yokluğunda hüküm verilmesi mümkündür (6100 sayılı Kanun m.147). Çağrıdaki duruşma türünü ve uyarıları bu nedenle özellikle okuyun.

Feshin geçersizliğine karar verilmesi de tek başına işe dönüşün veya bir ödemenin gerçekleştiği anlamına gelmez. Kanun, işe başlatma ve bazı ödemeler bakımından karar sonrasında yerine getirilmesi gereken başvuru ve işlem koşulları öngörür; bunlar bu rehberdeki ilk duruşma hazırlığından ayrı bir konudur (4857 sayılı Kanun m.21).

Duruşma günü için son kontrol

  • Çağrıdaki mahkeme, dosya numarası, tarih ve saati yeniden kontrol edin.
  • Dilekçelerinizi, fesih bildiriminizi, arabuluculuk son tutanağınızı ve dosyada sunduğunuz delillerin listesini yanınızda bulundurun; mahkemenin özel olarak istediği belge veya açıklamalar varsa onları ayrıca kontrol edin.
  • İddialarınızı ve önemli tarihleri kısa bir sırayla not edin; her delilin hangi iddianızla ilgili olduğunu açıklayabilecek şekilde hazırlanın.
  • Ön inceleme davetiyesindeki belge sunma veya başka yerden getirtilmesi için açıklama yapma ihtarını ve bu ihtardaki süreyi gözden geçirin.
  • Duruşmaya katılamama ihtimaliniz varsa, çağrıdaki sonuçları ve geçerli özür konusunu önceden değerlendirin; yokluğunuzda yargılamaya devam edilmesi ihtimalini göz ardı etmeyin.

Dayanak mevzuat

Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.

Dosyanın bütününe bakın

Birden fazla belgeyi birlikte değerlendiren dosya analizi: kronoloji, eksik belgeler, çelişkiler ve süreler, her biri kaynağa bağlı.

Dosya analizini inceleyin