Rehber · İş hukuku
İşe iade davasında süre takibi için hangi tarihler ve kayıtlar gereklidir?
İşe iade talebinde ilk olarak fesih bildiriminin size tebliğ edildiği tarihi bulun: arabulucuya başvuru için süre bu tarihten itibaren bir aydır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava açma süresi, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki haftadır; bu iki süre birbirinden ayrıdır. Bildirimin düzenlenme veya gönderilme tarihi, tebliğ tarihiyle aynı olmayabileceğinden tebliğ kaydını, arabuluculuk evrakını ve varsa mahkeme başvuru kaydını birlikte kontrol edin. İşe iade hükümlerinin uygulanması için ayrıca işyeri, kıdem ve sözleşme koşullarının da uygun olması gerekir.
İşe iade hakkı her işten çıkarma için geçerli mi?
Hayır. İşe iade hükümleri her feshe uygulanmaz. 4857 sayılı İş Kanunu m.18’e göre, genel olarak işyerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeme sahip olması ve sözleşmesinin belirsiz süreli olması gerekir. İşçinin aynı işverenin aynı veya farklı işyerlerinde geçen süreleri kıdem hesabında birleştirilir; aynı işverenin aynı işkolundaki birden fazla işyerinde çalışan işçi sayısı da birlikte değerlendirilir. Yer altı işlerinde çalışan işçiler için altı aylık kıdem şartı aranmaz.
İşletmenin bütününü yöneten bazı işveren vekilleri ile işyerinin bütününü yönetip işçi alma ve çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri için bu madde uygulanmaz. Bu nedenle işyerindeki çalışan sayısı, kıdem, sözleşmenin türü ve görev-yetki kapsamı kontrol edilmeden her fesih için işe iade yolunun açık olduğu varsayılmamalıdır.
İşveren fesih bildirimini yazılı yapmalı ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmelidir. İşçinin davranışı veya verimi gerekçe gösterilmişse, kanundaki istisna saklı kalmak üzere, işçinin savunması alınmadan belirsiz süreli sözleşme feshedilemez (4857 sayılı İş Kanunu m.19). Bildirimdeki sebep ve tarih, işe iade başvurusunun yanında incelenmesi gereken ayrı konulardır.
Hangi süre hangi tarihte başlar?
Aşağıdaki süreler farklı işlemlere ilişkindir. Fesih bildiriminin tebliğ tarihi ile son tutanağın düzenlenme tarihini birbirinin yerine kullanmayın.
| İşlem | Genel süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe iade talebiyle arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay | 4857 sayılı İş Kanunu m.20 |
| Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamaması üzerine iş mahkemesinde dava açma | Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta | 4857 sayılı İş Kanunu m.20 |
| Arabulucuya başvurmadan doğrudan açılan davanın usulden reddi hâlinde yeniden arabulucuya başvuru | Kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren iki hafta | 4857 sayılı İş Kanunu m.20 |
Süreler genellikle tebliğ tarihinden başlar ve dosyanın özelliğine göre değişebilir. Kendi son gününüzü bu tablodan hesaplamayın; belgedeki tebliğ tarihini ve istisnaları bir hukuk uzmanıyla doğrulayın.
Fesih bildirimi için hangi tarihi esas almalısınız?
4857 sayılı İş Kanunu m.20’de arabulucuya başvuru süresinin başlangıcı, fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarih olarak gösterilir. Bildirimin üzerinde yazan düzenlenme tarihi veya gönderildiği gün, tebliğ tarihiyle aynı olmayabilir. Bu nedenle yalnızca yazının üzerindeki tarihe bakarak süre hesabı yapmayın.
Elden verilen bildirimde, size hangi gün teslim edildiğini gösteren imzalı belgeyi veya teslim kaydını saklayın. Posta ya da elektronik yolla iletilmişse, elinizdeki gönderi ve tebliğ kayıtlarını, bildirimin tamamını ve varsa eklerini bir arada tutun. Elektronik tebligat veya tebliğ kaydının görünmediği durumlarda hangi tarihin esas alınacağını mevcut belgelere bakmadan kesinleştirmek mümkün olmayabilir; kayıtları ilgili bildirim ve tebligat belgeleri üzerinden doğrulayın.
Temsili örnek: Bildirimin üzerinde bir tarih bulunması, yazının size o gün tebliğ edildiğini tek başına göstermez. Bildirim kopyasını, teslim belgesini ve varsa tebligat kaydını karşılaştırarak tebliğ tarihini belirleyin. İşe iade davalarında süre başlangıcının fesih bildiriminin tebliğiyle ilişkilendirildiğine dair karar parçaları da verilmiştir; ancak mevcut karar künyelerindeki tarih bilgileri tutarsız olduğundan bunlara dayalı ayrı bir kural çıkarılmamıştır.
Arabuluculuk kaydından sonraki adımı nasıl izlersiniz?
Arabuluculuk başvurusu ve son tutanak, farklı aşamaları gösteren iki ayrı kayıttır. Başvuru belgesini, toplantı yazışmalarını ve sürecin sonunda düzenlenen tutanağı saklayıp anlaşma sonucunu kontrol edin.
-
Başvuru kaydını saklayın
Arabulucuya yaptığınız başvurunun tarihini ve elinizdeki başvuru belgesini kaydedin. İşe iade talebinde arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3; 4857 sayılı İş Kanunu m.20).
-
Sonucu ve son tutanağı kontrol edin
Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılıp varılmadığını ve varsa son tutanağın düzenlenme tarihini kontrol edin. Anlaşma sağlanamaması hâlinde, iki haftalık dava açma süresi son tutanağın düzenlendiği tarihten başlar (4857 sayılı İş Kanunu m.20).
-
Tutanağı dava evrakıyla birlikte muhafaza edin
Anlaşamama tutanağının aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğini saklayın. Dava dilekçesine bu belgelerden biri eklenmelidir; eklenmezse mahkemenin eksikliğin giderilmesi için bir haftalık kesin süre vermesi ve gereği yerine getirilmezse davayı usulden reddetmesi öngörülmüştür (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3).
-
Dava başvuru kaydını doğrulayın
Dava açıldıysa başvurunun yapıldığını gösteren mahkeme veya başvuru kaydını ve dosyaya eklenen son tutanağı saklayın. Başvurunun ne zaman yapıldığını yalnızca kişisel takvim notundan değil, mevcut resmî başvuru kaydından kontrol edin.
Süre takibi için hangi kayıtları bir araya getirmelisiniz?
- Fesih bildiriminin tam kopyası ve varsa ekleri
- Bildirimin elden teslim, posta veya elektronik tebligat kaydı
- Tebliğ tarihini gösteren belge ya da mevcut kayıt
- İşe iade talebiyle arabulucuya başvuru belgesi ve başvuru tarihi
- Arabuluculuk toplantısı ve sonuç yazışmaları
- Anlaşma sağlanıp sağlanmadığını gösteren son tutanak ve düzenlenme tarihi
- Dava açıldıysa mahkeme başvuru kaydı ve dava dilekçesine eklenen son tutanak
- İşyeri çalışan sayısı, kıdem, sözleşme türü ve görev-yetki durumunu değerlendirmeye yarayan çalışma kayıtları
Tarih veya tebliğ kaydı bulunamıyorsa ne yapmalısınız?
Dosyanızda tebliğ belgesinin görünmemesi, bildirimin tebliğ edilmediğini tek başına kanıtlamaz. Önce fesih yazışmalarını, işverenden gelen bildirimleri, elinizdeki teslim veya gönderi kayıtlarını ve arabuluculuk evrakını bir araya getirin. Tarih yine belirlenemiyorsa, hangi belgenin tebliği gösterdiğini ve süre hesabında hangi tarihin esas alınacağını somut evrak üzerinden uzmanla değerlendirin.
Süreler dar olduğundan, tarih konusunda belirsizlik varken başvuruyu ertelemek yerine mevcut belgelerle süreyi gecikmeden kontrol edin. Arabuluculuk bürosunun yetkisine itiraz edilmesi gibi özel bir durum varsa, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3’te ayrıca bir süreç düzenlenmiştir; bu hâlde genel süre tablosunu tek başına uygulamayın. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açılması da usulden ret sonucuna yol açabilir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3; 4857 sayılı İş Kanunu m.20).
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18, 19, 20Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin).
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin).
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.