İşe iade davasında uzman raporu nasıl değerlendirilir?

“Uzman raporu” ifadesi farklı belgeler için kullanılabilir. Belgenin başlığını, kim tarafından hazırlandığını, mahkemenin bir görevlendirmesine dayanıp dayanmadığını ve dosyaya nasıl sunulduğunu kontrol edin. Mahkemenin özel veya teknik bilgi gerektiren bir konuda görevlendirdiği bilirkişinin görüşü ile başka bir uzmanın hazırladığı belgeyi aynı usul kurallarına tabiymiş gibi değerlendirmeyin.

6100 sayılı Kanun m.266 uyarınca bilirkişiye, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda başvurulur. Genel bilgiyle ya da hâkimin hukuki bilgisiyle çözülebilecek konular bilirkişiye bırakılamaz. Bu nedenle raporun teknik bulgularını, mahkemenin yapacağı hukuki değerlendirmeden ayırın.

Başka bir uzman tarafından hazırlanmış belgeye 6100 sayılı Kanun m.281’deki bilirkişi raporuna itiraz usulünün uygulanıp uygulanmadığı, belgenin niteliğine ve dosyadaki yerine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

İşverenin fesih bildiriminde gösterdiği sebep ile bilirkişinin incelemek üzere görevlendirildiği konu aynı mı? 4857 sayılı Kanun m.19, fesih bildiriminin yazılı yapılmasını ve fesih sebebinin açık ve kesin biçimde belirtilmesini öngörür. Bu nedenle raporun, bildirimde yer alan gerekçeyle bağlantısını kontrol edin. Rapor başka bir konuyu inceliyorsa, bulguların fesih sebebini ne ölçüde aydınlattığı ayrıca ele alınmalıdır.

Örneğin fesih gerekçesi performans düşüklüğü ise raporda kullanılan performans kayıtlarının hangi döneme ait olduğunu, hangi ölçütlerle karşılaştırıldığını ve işçinin yaptığı işle ilişkisinin açıklanıp açıklanmadığını kontrol edin. Temsili örnek: Rapor yalnızca belirli bir dönemin üretim sayılarını karşılaştırıyor, ancak karşılaştırma dönemlerini veya kullanılan kayıtları açıklamıyorsa bu eksiklik somut biçimde gösterilebilir.

4857 sayılı Kanun m.18’de sayılan koşulların bulunduğu durumlarda, işverenin feshi işçinin yeterliliği veya davranışları ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmalıdır. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir; işçi feshin başka bir sebebe dayandığını ileri sürüyorsa, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür (4857 sayılı Kanun m.20). Bilirkişi raporu, bu ispat değerlendirmesinde dosyadaki diğer delillerden ayrı düşünülmemelidir.

Bilirkişi raporunda eksik inceleme ya da anlaşılmayan bir nokta varsa, itirazınızı genel ifadeler yerine somutlaştırın: hangi tespitin eksik olduğunu, hangi kayıtla karşılaştırılması gerektiğini ve bunun neden önemli olduğunu yazın. Örneğin rapor belirli bir performans kaydına dayanıyor, ancak karşılaştırılan dönemleri açıklamıyorsa, eksikliğin hangi değerlendirmeyi etkileyebileceğini belirtin.

6100 sayılı Kanun m.279’a göre raporda görevlendirme konusu, incelenen maddi vakıalar, gerekçe ve sonuç gibi unsurlar yer almalıdır. Raporun açıklamadığı veya dosyadaki belgelerle uyuşmayan noktaları, bu unsurlarla bağlantı kurarak belirtmek talebinizin neye ilişkin olduğunu anlaşılır kılar.

Mahkeme, rapordaki eksiklik veya belirsizliğin tamamlanması için bilirkişiden ek rapor isteyebilir, bilirkişiyi sözlü açıklama yapmaya çağırabilir ya da gerekli görürse yeni bilirkişiyle yeniden inceleme yaptırabilir (6100 sayılı Kanun m.281). Hangi yolun uygun olacağını mahkeme belirler. Bilirkişi görüşü de diğer delillerle birlikte hâkim tarafından serbestçe değerlendirilir (6100 sayılı Kanun m.282).

6100 sayılı Kanun m.281’e göre taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde rapordaki eksiklerin tamamlatılmasını, belirsiz noktaların açıklattırılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden isteyebilir. Süre, raporun tebliğiyle başlar; başka bir uzman tarafından hazırlanmış her belge için aynı kuralın geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

İtirazı bu sürede hazırlamak çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerekiyorsa, yine bu süre içinde mahkemeye başvurarak ek süre istenebilir. Mahkeme ek süre verirse bu süre, ilk sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlar; bir defaya mahsus verilebilir ve iki haftayı geçemez (6100 sayılı Kanun m.281).

Tebliğ tarihini ve belgenin hangi usulle bildirildiğini dosyanızdan kontrol edin. Süre hesabında veya belgenin bilirkişi raporu sayılıp sayılmadığında tereddüt varsa, gecikmeden hukuki destek alın; itirazın somut dosyaya göre hazırlanması gerekebilir.