Kıdem tazminatı davasından önce hangi belgeler hazırlanmalı?

İşe giriş ve işten ayrılış tarihleri, çalışma süresinin ve uyuşmazlığın hangi dönemle ilgili olduğunun incelenmesine yardımcı olur. İş sözleşmesi, işe giriş veya işten ayrılış bildirimi, işverenin fesih yazısı ve işten ayrılma sürecinde verilen diğer belgeleri bulun. Belgelerdeki tarihleri kendi notlarınızla karşılaştırın.

İşten ayrılış belgesinde yazan neden önemli bir kayıttır; ancak kıdem tazminatına hak kazanılıp kazanılacağını tek başına belirlemez. İş ilişkisinin nasıl sona erdiği, çalışma süresi ve diğer ilgili bilgiler birlikte değerlendirilmelidir. İş sözleşmeniz veya işten ayrılış bildiriminiz elinizde yoksa, bunu ilgili olgunun gerçekleşmediğinin kanıtı gibi görmeyin; elinizdeki diğer kayıtları da kontrol edin.

İş sözleşmesi, işyeri yazışmaları, vardiya veya çalışma çizelgeleri ve işin yürütülmesine ilişkin elektronik kayıtlar, çalışma dönemlerini karşılaştırmanıza yardımcı olabilir. Elinizdeki belgeleri tarih sırasına koyun; işe başlama, işten ayrılma ve varsa aradaki çalışma dönemi değişikliklerini ayrı ayrı not edin.

4857 sayılı İş Kanunu m.14’te çağrı üzerine çalışma ve uzaktan çalışma düzenlenmiştir. Bu madde, sağlanan kaynak metinde kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını veya tazminat hesabını açıklamamaktadır. Bu nedenle çalışma türünüz ve çalışma süreniz hakkındaki kayıtları dosyanıza ekleyin; ancak bu hükmü kıdem tazminatı hakkının doğduğu ya da tutarın belirlendiği şeklinde yorumlamayın.

Ücret bordrolarınızı, banka hesap hareketlerinizi ve varsa ücret veya ek ödemelerle ilgili yazışmaları dönemlerine göre sıralayın. Bordrodaki tutarla hesabınıza yatan tutar farklıysa, hangi ayda ne kadar fark olduğunu not edin. Düzenli yan ödemeler veya fiilî ödemeler varsa bunlara ilişkin kayıtları da saklayın.

Bordroda görünen ücret ile fiilen yapılan ödemeler farklı olabilir. Hangi ödeme kalemlerinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınacağı, bu makalede yer alan kaynaklardan doğrulanamıyor; bu nedenle bir kalemin hesaba kesin olarak dâhil olduğunu varsaymayın. Belgelerdeki farkları ve ödemenin hangi döneme ait olduğunu gösteren bilgileri ayrı bir listede toplayın.

İşverenin gönderdiği fesih bildirimi, istifa veya ayrılışla ilgili yazılar, varsa kıdem tazminatı hesap pusulası ve ödeme dekontlarını dosyanıza ekleyin. Bir ödeme yapılmışsa tutarını, tarihini ve açıklamasını banka kaydıyla karşılaştırın. Ödemenin eksik olduğunu düşünüyorsanız, hangi kalem veya dönem yönünden eksik olduğunu elinizdeki kayda dayanarak belirtin.

İmzalı bir belgenin ne ifade ettiği, içeriğine ve imzalandığı koşullara bağlı olabilir. Belgenin anlamından emin değilseniz veya içeriğiyle fiilî ödeme arasında fark görüyorsanız, aslı ya da okunaklı bir kopyasıyla birlikte bu noktayı ayrıca inceletin.

İşverenle ücret, çalışma dönemi, işten ayrılış veya ödeme hakkında yaptığınız e-posta ve mesajlaşmaları tarihleriyle birlikte saklayın. Ekran görüntüsü alıyorsanız mesajın tarihini, gönderenini ve konuşmanın ilgili bölümünü gösterecek şekilde kaydedin; mümkünse kaydın asıl bulunduğu cihazı veya hesabı da koruyun.

Uyuşmazlık konusu olayları ispata elverişli yazılı veya basılı metinler ile elektronik ortamdaki veriler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199 kapsamında belge olabilir. Bu, her mesajın tek başına iddiayı kanıtlayacağı anlamına gelmez; kaydın neyi gösterdiği ve diğer delillerle nasıl örtüştüğü ayrıca değerlendirilir. Mesajları düzenleyip bağlamından koparmak yerine, ilgili konuşmanın bütünlüğünü koruyun.

İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; bu konulardaki itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da hükümde belirtilmiştir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Kanun, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili bazı davalar için bu kuralın uygulanmayacağını da belirtir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Kıdem tazminatı talebinizin hangi kapsamda değerlendirileceği dosyanızdaki talep ve olgulara göre ele alınmalıdır.

Arabuluculuk başvurusu, dava açılmasıyla aynı işlem değildir. Başvuru yaparken çalışma döneminizi, istediğiniz alacak kalemini ve elinizdeki destekleyici belgeleri düzenli biçimde açıklamaya hazırlanın. Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılamazsa, dava dilekçesine anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğinin eklenmesi gerekir. Başvuruya ilişkin süre ve diğer usul ayrıntıları burada verilen kaynaklardan tam olarak doğrulanamadığından, bunları güncel ve dosyanıza özgü bilgiler üzerinden ayrıca kontrol edin (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3).

Arabuluculuk başvurusu yapacağınız yerde yetki konusunda tereddüt varsa, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca başvuru karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne başvurulur. Yetki itirazının en geç ilk toplantıda, yerleşim yeri ve işin yapıldığı yere ilişkin belgeler sunularak ileri sürülebileceği de aynı maddede düzenlenmiştir. İşin yapıldığı yeri veya karşı tarafın yerleşim yerini gösteren kayıtları bu nedenle elinizde bulundurun.

Dava dilekçesinde iddiaların dayanağı olan vakıaların açık özeti, her bir vakıanın hangi delille ispatlanacağı, hukuki sebepler ve açık talep sonucu yer alır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119). Belgelerinizi bu düzene göre sınıflandırın: her bir iddianın yanına onu desteklediğini düşündüğünüz kayıtları ve varsa çelişen belgeleri yazın.

Örneğin ücretin eksik ödendiğini düşünüyorsanız, ilgili ayı, bordroda görünen tutarı, banka hesabına yatan tutarı ve aradaki farkı aynı notta gösterebilirsiniz. Bu yalnızca dosyayı düzenleme yöntemidir; kesin hesap veya hukuki değerlendirme değildir. Mahkemeye sunulacak talep ve belgelerin belirlenmesi, talep edilen alacak kalemleri ve dosyadaki kayıtlar birlikte incelenerek yapılmalıdır.