Rehber · Belge analizi

Kıdem tazminatı uyuşmazlığı için yapay zekâ incelemesine hangi belgeler hazırlanmalı?

Yapay zekâ destekli inceleme için elinizdeki iş sözleşmesini, işten ayrılışla ilgili kayıtları, ücret ve ödeme belgelerini, yazışmaları ve uyuşmazlığın kısa bir kronolojisini bir araya getirin. Belgeleri tarih ve türüne göre düzenleyin; eksik, okunaksız veya birbiriyle uyuşmayan kayıtları ayrıca belirtin. Kimlik ve banka bilgileri gibi kişisel verileri yüklemeden önce gözden geçirin ve kullandığınız hizmetin veri saklama koşullarını kontrol edin. Bu hazırlık, kıdem tazminatına hak kazanıldığını, tutarı veya izlenecek hukuki yolu tek başına belirlemez.

Bir kişinin bilgisayar ekranında iş belgelerini düzenlemesi
Fotoğraf: kaboompics.com / Pexels

İnceleme için hangi belgeleri toplayabilirsiniz?

Belge paketi, uyuşmazlığın hangi olaylardan kaynaklandığını anlamaya yarayan kayıtları içerebilir. Aşağıdaki liste her dosyada bulunması zorunlu belgeleri değil, elinizde varsa incelemeye ekleyebileceğiniz belge türlerini gösterir.

  • İş ilişkisiyle ilgili belgeler: İş sözleşmesi, varsa ek protokoller, görev veya çalışma düzeniyle ilgili yazılı kayıtlar.
  • İşten ayrılışla ilgili belgeler: İşten ayrılma veya işten çıkarılma bildirimi, işverenle yapılan yazışmalar ve size verilen ayrılış belgeleri. Belgenin adı ya da içeriği farklı olabilir; elinizdeki kaydı olduğu gibi ekleyin.
  • Ücret ve ödeme kayıtları: Ücret bordroları, banka ödeme kayıtları ve ücret ya da başka ödemeler hakkında yazışmalar. İncelemenin kapsamına göre, düzenli ödeme veya ek ödeme iddianızı açıklayan kayıtlar da yardımcı olabilir.
  • Uyuşmazlıkla ilgili yazışmalar: İşverenle yapılan e-posta, mesaj veya mektuplar; talep, yanıt ve ödeme görüşmeleri. Yalnızca uyuşmazlıkla ilgili bölümleri seçebilir, gerekli bağlamı kaybetmemeye dikkat edebilirsiniz.
  • Olayı açıklayan diğer kayıtlar: Elinizdeki konuya doğrudan ışık tutan belgeler. Belgenin neden önemli olduğunu dosya adında veya kronolojide kısaca belirtin.

Bir belgenin elinizde bulunmaması, ilgili olayın yaşanmadığını tek başına göstermez. Ayrıca bir sistemde görünmeyen kaydı kesin olarak “yok” kabul etmeyin; hangi kaydı aradığınızı ve nerede aradığınızı not edin.

Dosyaları nasıl düzenlemelisiniz?

Bir kişinin tarih sırasına göre dijital iş belgeleri düzenlemesi
Fotoğraf: kaboompics.com / Pexels

Düzenli bir paket, belgenin hangi tarihe ve konuya ait olduğunu ayırt etmeyi kolaylaştırır. Dosyanın aslını değiştirmeden çalışın; mümkünse her belgenin okunaklı bir kopyasını hazırlayın.

  1. Belgeleri konu ve tarihe göre ayırın

    Örneğin “01-İş ilişkisi”, “02-Ücret ve ödemeler”, “03-İşten ayrılış” ve “04-Yazışmalar” klasörleri kullanabilirsiniz. Dosya adlarına belge türünü ve tarihi ekleyin: “2025-03-10_Ücret-bordrosu” gibi. Tarihi bilmiyorsanız tahmin yürütmek yerine “tarih-belirsiz” yazın.

  2. Okunabilirliği ve bütünlüğü kontrol edin

    Sayfaların tamamının göründüğünü, metnin okunabildiğini ve belgelerin sırasının bozulmadığını kontrol edin. Bir e-postanın yalnızca tek satırını değil, gerekiyorsa tarih ve yanıtların da görüldüğü bölümü ekleyin. Okunaksız veya eksik taramayı düzeltmeye çalıştıysanız bunu ayrıca belirtin; belge içeriğini değiştirmeyin.

  3. Eksikleri ve çelişkileri saklamayın

    Örneğin bordroların yalnızca bazı aylara ait olduğunu veya bir yazışmadaki tarihle başka bir kayıttaki tarihin uyuşmadığını not edin. Farklı kayıtları tek bir doğruymuş gibi birleştirmeyin. Açıklama ekleyemediğiniz noktaları da “kontrol edilmesi gereken konu” olarak işaretleyin.

  4. Kısa bir kronoloji ekleyin

    Olayları bildiğiniz tarihlerle sıralayın. Her satıra olayın tarihini, ne olduğunu ve varsa dayanak belgenin dosya adını yazın. Tarih kesin değilse bunu açıkça belirtin. Temsili örnek: “10 Mart — İşverene ödeme hakkında e-posta gönderildi — 2025-03-10_E-posta.pdf.”

Yapay zekâ incelemesine ne sormalısınız?

Bilgisayar ekranındaki belge inceleme notlarını kontrol eden kişi
Fotoğraf: Kampus Production / Pexels

İsteklerinizi belge düzenleme ve bilgi çıkarma sınırında tutun. Örneğin, “Belgeleri tarih sırasına koy”, “Her belgenin türünü ve üzerinde görünen tarihleri listele”, “Kronolojide dayanağı belirtilmeyen olayları göster” veya “Birbiriyle uyuşmayan tarih ve tutarları belge adlarıyla birlikte işaretle” diyebilirsiniz.

Yanıtın hangi belgelere dayandığını göstermesini isteyin. Belge paketinde olmayan bilgileri tamamlamamasını ve belirsiz noktaları soru olarak sıralamasını belirtin. Yapay zekâ bir belgeyi yanlış okuyabilir, eksik bağlamı gözden kaçırabilir veya bir çıkarımı kesin bilgi gibi sunabilir; önemli tespitleri asıl kayıtlarla karşılaştırın.

Bu inceleme, kıdem tazminatına hak kazanılıp kazanılmadığına, hesaplanacak tutara, başvuru veya dava sürelerine ya da hukuki stratejiye ilişkin kesin değerlendirme yerine geçmez. Bu konularda değerlendirme gerekiyorsa belgelerin tamamını ve olayların ayrıntılarını bir hukukçuya gösterin.

Yüklemeden önce son kontrol

  • Belgeler uyuşmazlıkla ilgili klasörlere ayrıldı mı?
  • Tarih ve belge türü dosya adlarından anlaşılabiliyor mu?
  • Tarama veya ekran görüntüleri okunaklı ve mümkün olduğunca bütün mü?
  • Eksik, okunaksız veya birbiriyle uyuşmayan kayıtlar ayrıca işaretlendi mi?
  • Kronolojideki olayların dayanak belgeleri gösterildi mi; kesin olmayan tarihler belirsiz olarak belirtildi mi?
  • Kimlik numarası, açık adres, telefon, e-posta ve banka bilgileri gibi kişisel verilerin paylaşılması gerçekten gerekli mi?
  • Kişisel verileri gizlediyseniz, belgenin anlaşılması için gereken tarih ve ilgili içerik korunmuş mu?
  • Kullandığınız hizmetin verileri nasıl sakladığını ve işlediğini kontrol ettiniz mi?
  • Yapay zekâdan istediğiniz çıktı; belge özeti, kronoloji ve eksik bilgi listesi gibi doğrulanabilir görevlerle sınırlı mı?

Kişisel verileri ve belge güvenliğini nasıl değerlendirmelisiniz?

Dijital belgelerde kişisel bilgileri gözden geçiren kişi
Fotoğraf: Pixabay / Pexels

İnceleme için gerekli olmayan kimlik numarası, açık adres, telefon, e-posta veya banka bilgilerini paylaşmadan önce gizlemeyi değerlendirin. Bir bilgiyi gizlemek belgenin okunmasını veya olayların anlaşılmasını zorlaştıracaksa, neyin neden gizlendiğini ayrıca not edin. Belgeyi değiştirerek içeriği yanıltıcı hâle getirmeyin; mümkünse asıl dosyayı ayrı ve güvenli biçimde saklayın.

Kullandığınız hizmetin yüklenen dosyaları ne kadar süreyle sakladığını, bunlara kimlerin erişebildiğini ve verilerin nasıl işlendiğini hizmetin kendi koşullarından kontrol edin. Bu koşullar hakkında burada doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor; hizmete özgü saklama ve veri işleme uygulamaları belirsizdir. Hassas belgeleri yükleyip yüklememe kararını, bu bilgileri ve incelemenin amacını birlikte değerlendirerek verin.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar gibi belgeleri yükleyin; belgedeki ifadeler, yerleri gösterilerek sade dille açıklansın.