Rehber · Belge analizi
Kira alacağı davası için yapay zekâ incelemesine hangi belgeler hazırlanmalı?
Yapay zekâ destekli inceleme için kira sözleşmesini, ödeme kayıtlarını, taraflar arasındaki ilgili yazışmaları ve talep ettiğiniz alacağı gösteren bir hesap çizelgesini bir araya getirin. Belgeleri tarih ve türüne göre düzenleyin; eksik veya birbiriyle uyuşmayan kayıtları ayrıca belirtin. Kimlik ve hesap bilgileri gibi inceleme için gerekmeyen kişisel verileri paylaşmadan önce kullandığınız aracın verileri nasıl işlediğini kontrol edin. Bu hazırlık, hukuki değerlendirme veya avukat incelemesi yerine geçmez.
Belge paketine hangi kayıtları eklemelisiniz?
Amaç, uyuşmazlıkla ilgili belgeleri bir araya getirmek ve iddianın hangi kayıtlara dayandığını görünür kılmaktır. Her belge her kira uyuşmazlığında bulunmayabilir. Elinizde olmayan bir belgeyi varmış gibi göstermeyin; eksik olduğunu ayrıca yazın.
- Kira sözleşmesi: İmzalı nüshayı, ekleri ve varsa sonradan yapılan değişiklikleri ekleyin. Sözleşmenin tüm sayfalarının okunaklı olup olmadığını kontrol edin.
- Ödeme kayıtları: İlgili banka hareketlerini, dekontları ve varsa makbuzları ekleyin. Kayıtların hangi kira dönemiyle ilgili olduğunu gösteren açıklama veya yazışmalar varsa onları da ilişkilendirin. Banka hareketi tek başına ödemenin hangi dönem için yapıldığını her zaman açıklamayabilir.
- Taraflar arasındaki yazışmalar: Ödeme, eksik ödeme, ödeme tarihi, kira bedelindeki değişiklik veya mahsuplaşma iddiasıyla ilgili mesaj ve e-postaları ekleyin. Seçtiğiniz parçaların öncesi ya da sonrası anlamı değiştirebilecekse bağlamı gösterecek ilgili konuşmayı da saklayın.
- Alacak hesabı: İddia ettiğiniz dönemleri, her dönem için talep ettiğiniz tutarı, kaydettiğiniz ödemeleri ve varsa farkı gösteren bir çizelge hazırlayın. Bu çizelge sizin sunduğunuz hesaplamadır; tek başına alacağın kesin tutarını kanıtlamaz.
- Diğer ilgili belgeler: Varsa ödeme makbuzunu, tarafların yaptığı hesap mutabakatını veya uyuşmazlıkla ilgili başka bir kaydı ekleyin. Belgeyle neyi açıklamaya çalıştığınızı dosya adında ya da kısa bir notta belirtin.
Belgeleri incelemeye nasıl hazırlarsınız?
Belgeleri yalnızca yüklemek yerine, başka bir kişinin hangi kaydın neyi gösterdiğini takip edebileceği biçimde düzenleyin.
-
Özgün dosyaları saklayın
Elinizdeki asıl dijital dosyaları ve kâğıt belgelerin asıllarını koruyun. İnceleme için kopyalar oluşturun; tarama veya dosya dönüştürme sırasında sayfaların kesilmediğini ve yazıların okunabildiğini kontrol edin.
-
Dosyaları tarih ve türüne göre adlandırın
Örneğin “2025-03-12_banka-hareketi” veya “kira-sozlesmesi_ek-1” gibi, içeriği tarif eden adlar kullanın. Her belgenin tarihini bilmiyorsanız tahminde bulunmak yerine “tarihi-belirsiz” şeklinde belirtin.
-
İddia ile kayıtları ayırın
Hesap çizelgesinde kendi talep ettiğiniz tutarı, belgede gördüğünüz ödemeyi ve aradaki farkı ayrı sütunlarda gösterin. Hangi kaydın hangi döneme bağlandığı kesin değilse bunu not edin; varsayımı doğrulanmış bilgi gibi yazmayın.
-
Eksikleri ve çelişkileri ayrıca listeleyin
Örneğin sözleşme değişikliğinden söz edildiği hâlde elinizde yazılı belge bulunmaması veya dekont tutarının yazışmadaki tutarla örtüşmemesi gibi noktaları ayrı bir notta açıklayın. Yapay zekânın bir belgeyi görmemesi, o belgenin hiç bulunmadığını göstermez.
Kişisel verileri paylaşmadan önce neye bakmalısınız?
Belgelerde kimlik numarası, adres, telefon, imza veya banka hesap bilgileri bulunabilir. İnceleme için gerekmeyen alanları paylaşmamak, gereksiz veri aktarımını azaltmaya yardımcı olur. Ancak bir alanı kapatmak, belgeyi doğru değerlendirmek için gereken bilgiyi de gizleyebilir; örneğin ödeme tarihini veya tutarını kapatmayın.
Belge yüklemeden önce kullandığınız aracın verileri saklama, kullanma ve silme koşullarını kontrol edin. Bu koşulları anlayamıyor veya kontrol edemiyorsanız, hassas belgeleri yüklememek ve başka bir inceleme yöntemi seçmek daha ihtiyatlı olabilir. Karşı tarafın ya da başka kişilerin bilgilerini de gereksiz yere paylaşmayın.
Kişisel bilgileri gizlediğiniz kopyanın yanı sıra özgün dosyayı saklayın. Gizlenmiş veya çıkarılmış bilgilerin bulunduğu yerleri not edin; böylece inceleme sonucunu hangi belge sürümünün etkilediğini takip edebilirsiniz.
Yapay zekâya hangi soruları yöneltebilirsiniz?
Soruları, aracın belgelerde görünen bilgileri bulmasını ve belirsizlikleri işaretlemesini isteyecek şekilde kurun. Yanıtın dayandığı dosya ve sayfayı göstermesini isteyin; dayanak gösteremediği çıkarımları doğrulanmış kabul etmeyin.
-
Belge envanteri isteyin
“Yüklediğim dosyaları türüne göre listele. Her dosyanın tarihini ve okunaklı olup olmadığını belirt; belgelerde geçmeyen bilgileri tahmin etme.”
-
Dönem ve ödeme kayıtlarını karşılaştırın
“Belgelerde görünen kira dönemlerini ve ödeme kayıtlarını ayrı ayrı çıkar. Her bilgi için dosya adını ve sayfa ya da satır bilgisini göster. Bir ödemenin hangi döneme ait olduğu açık değilse bunu belirt.”
-
Çelişkileri ve eksikleri işaretletin
“Sözleşme, yazışma ve ödeme kayıtları arasında tutar veya tarih bakımından uyuşmazlık var mı? Varsa ilgili kayıtları yan yana göster; hangisinin doğru olduğuna karar verme.”
-
Hesap çizelgesini kontrol ettirin
“Sunduğum çizelgedeki aritmetik işlemleri kontrol et ve fark bulursan hangi satırda olduğunu göster. Kullanılan dönemleri veya hesap yöntemini hukuken doğru kabul etme; doğrulanamayan varsayımları ayrıca listele.”
Yüklemeden önce son kontrol
- Sözleşmenin, eklerin ve varsa değişiklik belgelerinin okunaklı kopyaları hazır mı?
- Ödeme kayıtları ile ödemelerin dönemini açıklayan yazışma veya notlar birlikte mi?
- Alacak çizelgesinde talep, ödeme kaydı ve aradaki fark ayrı ayrı gösteriliyor mu?
- Eksik belge, belirsiz dönem, kısmi ödeme veya mahsuplaşma iddiası ayrıca işaretlendi mi?
- İnceleme için gerekmeyen kişisel bilgiler çıkarıldı mı; gerekli olabilecek bilgiler yanlışlıkla kapatıldı mı?
- Kullandığınız aracın veri saklama ve işleme koşullarını kontrol ettiniz mi?
- Özgün belgeler saklandı mı ve yüklenen kopyaların hangi değişiklikleri içerdiği not edildi mi?
Yapay zekâ incelemesinin sınırı nedir?
Yapay zekâ; belgeleri sınıflandırma, metinleri karşılaştırma veya hesap çizelgesindeki aritmetik tutarsızlıkları işaretleme konusunda yardımcı olabilir. Ancak yüklenen belgelerin eksiksiz olduğunu, bir ödeme kaydının kesin olarak belirli bir döneme ait olduğunu ya da talep ettiğiniz tutarın hukuken doğru olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Bir uyuşmazlıkta sözleşme değişikliği, kısmi ödeme, mahsuplaşma iddiası veya anlamı tartışmalı yazışmalar varsa bu kayıtların birlikte değerlendirilmesi gerekebilir. Dava açma şartları, süreler, usul kuralları ve talep edilebilecek tutar konusunda bu içerikte doğrulanmış kaynak bulunmadığından kesin bilgi verilemez. Bu noktaları dosyanızdaki belgelerle birlikte bir hukukçuyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar belgenizi yükleyin veya UYAP’tan aktarın; belgenin ne söylediği, ilgili bölüm gösterilerek sade bir dille açıklansın.