Kira alacağı davasında dilekçelerdeki iddialar ve savunmalar nasıl karşılaştırılır?

Dava dilekçesi, davacının hangi olgulara dayanarak ne istediğini ve bu olguları hangi delillerle ispatlamayı amaçladığını göstermelidir. Talep sonucunda istenen tutarı, dilekçede anlatılan dönem ve hesaplamayla karşılaştırın. Dava dilekçesinde talep sonucu, vakıaların özeti ve delillerin belirtilmesi gereken unsurlar arasındadır (6100 sayılı Kanun m.119).

Kira alacağı iddiasının temelinde kiracının kira bedelini ödeme yükümlülüğü bulunur (6098 sayılı Kanun m.313). Ancak bu hüküm tek başına hangi ay için ne kadar borç bulunduğunu göstermez. Dilekçedeki hesaplamayı sözleşme ve ilgili ödeme kayıtlarıyla kontrol edin.

Şu noktaları ayrı ayrı not alın:

• Talep edilen her kira dönemi ve o dönem için istenen tutar.
• Dilekçede belirtilen kira bedeli ve varsa yan giderler.
• Her ayın nasıl hesaplandığı ve toplam tutarın bu kalemlerle uyumlu olup olmadığı.
• Davacının her iddia için gösterdiği delil; örneğin dilekçede söz edilen sözleşme veya ödeme kaydı.

Temsili örnek: Dilekçede üç ay için kira istendiği yazıyor, fakat hesap tablosunda dört ay bulunuyorsa, hangi dönemin talep edildiğini ve toplamın nasıl oluştuğunu not edin. Bu farkı tek başına davanın sonucu olarak yorumlamayın; talep sonucu ile dilekçenin bütünü ve ekleri birlikte kontrol edilmelidir.

Cevap dilekçesinde davalının savunmasını oluşturan vakıaların, bu vakıaları desteklemek üzere gösterilen delillerin ve açık talep sonucunun yer alması gerekir (6100 sayılı Kanun m.129). Dilekçeyi yalnızca “borca itiraz ediyorum” gibi genel bir ifadeye bakarak değerlendirmeyin: Hangi ay, hangi tutar ve hangi iddia hakkında ne söylendiğini bulun.

Kira bedelinin ödeme zamanı, sözleşmede aksine bir düzenleme ve yerel âdet bulunmaması hâlinde her ayın sonudur; ödeme, en geç kira süresinin bitiminde yapılmalıdır (6098 sayılı Kanun m.314). Bu nedenle sözleşmedeki vade düzenlemesini ve savunmanın hangi ödeme tarihlerine ilişkin olduğunu birlikte kontrol edin.

Ödeme savunması varsa banka kaydı, makbuz veya yazışmada görülen tutar ve tarihleri tek tek listeleyin. Ardından her kaydı, savunmada belirtilen dönemle eşleştirin. Bir dekontun bulunması, ödemenin mutlaka dava konusu kiraya ait olduğunu tek başına göstermeyebilir; açıklama, tarih ve taraflar arasındaki diğer kayıtlar önem taşıyabilir.

Hesaplamaya itiraz ediliyorsa, itirazın hangi kalemle ilgili olduğunu belirleyin: kira bedeli mi, kapsanan aylar mı, ödeme kaydının hangi borca sayıldığı mı? Cevapta bu ayrım açık değilse, belirsiz kalan noktayı ve dosyada kontrol edilmesi gereken belgeyi not edin.

Dava dilekçesi ile cevap dilekçesinde farklı dönemler, tutarlar veya ödeme açıklamaları yer alabilir. Önce farkın ne olduğunu belirleyin; ardından hangi dilekçede hangi vakıanın anlatıldığını ve hangi delilin gösterildiğini kontrol edin. İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, ileri sürülen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (6100 sayılı Kanun m.190). Bu nedenle karşı tarafın bir iddiasına katılmamak tek başına o iddianın kanıtlandığını ya da çürütüldüğünü göstermez.

Dilekçelerde yer almayan bir iddia veya savunmayı, yalnızca incelenen sayfalarda göremediğiniz için dosyada kesinlikle bulunmuyor saymayın. Dosyanın tamamını ve hangi aşamada olduğunu kontrol edin. Davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi verebilir; davalı da cevabın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (6100 sayılı Kanun m.136). Bu süreler bu dilekçeler içindir; başka işlemlerin süresi olarak yorumlanmamalıdır.

Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir ya da değiştirebilir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra genişletme veya değiştirme yapılamaması kuralı vardır; ancak ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır (6100 sayılı Kanun m.141). Bu nedenle dosyadaki farklı açıklamaları, hangi dilekçede ve hangi aşamada ileri sürüldükleriyle birlikte değerlendirin; bir farklılığın tek başına usul bakımından ne sonuç doğuracağını varsaymayın.

Dilekçeler arasında dönem veya tutar uyuşmazlığı varsa, uzmanla görüşmeye dava ve cevap dilekçelerini, varsa cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerini, kira sözleşmesini ve eklerini götürün. İlgili banka kayıtlarını, makbuzları ve taraflar arasındaki yazışmaları da tarih sırasına koyun.

Özellikle “Bu ödeme hangi döneme bağlanıyor?”, “Talep edilen toplam hangi ay ve kalemlerden oluşuyor?” ve “Dosyanın hangi aşamasındaki hangi açıklamaya göre hareket etmeliyim?” sorularını sorun. Usul aşamasının veya belgelerin hukuki etkisinin değerlendirilmesi, dosyanın bütünü ve belgelerin içeriği incelenmeden kesinleştirilemez.