Rehber · Dilekçeler
Kira bedelinin tespiti davasında dilekçelerdeki iddialar ve savunmalar nasıl karşılaştırılır?
Dava dilekçesi ile cevap dilekçesini; istenen kira bedeli, kira dönemi, sözleşme ve taşınmazın özellikleri gibi başlıklar altında yan yana inceleyin. Her iddianın karşısında karşı tarafın ne dediğini ve hangi belge ya da delile dayandığını kaydedin. Bu karşılaştırma, hangi noktaların tartışmalı veya eksik olduğunu gösterir; mahkemenin belirleyeceği kira bedelini ya da davanın sonucunu tek başına öngörmez.
Önce dosyanın aşamasını ve tarafları belirleyin
İlk olarak dava dilekçesinde kimin davacı, kimin davalı olduğunu ve karşılaştırdığınız belgenin hangi tarafa ait olduğunu saptayın. Dava dilekçesi davacının talebini ve dayandığı vakıaları; cevap dilekçesi ise davalının savunmasını ve buna dayanak gösterdiği vakıaları içerir. Bu dilekçelerde yer alması gereken temel bilgiler 6100 sayılı Kanun m.119 ve 6100 sayılı Kanun m.129’da düzenlenir.
Dosyada yalnızca bu iki dilekçe bulunmayabilir. Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri de verilmiş olabilir; taraflar, bu dilekçeleri karşılıklı alma aşamasında iddia veya savunmalarını genişletebilir ya da değiştirebilir. Bu dilekçelerin verilmesi için, ilgili önceki dilekçenin tebliğinden itibaren iki haftalık süre öngörülmüştür (6100 sayılı Kanun m.136). Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonraki aşamada iddia veya savunmanın genişletilip değiştirilemeyeceğine ilişkin kural ve istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir (6100 sayılı Kanun m.141).
Bu nedenle yalnızca ilk dava dilekçesi ile ilk cevap dilekçesini değil, dosyada bulunan sonraki beyanları ve tebliğ bilgilerini de inceleyin. Bir beyanın dosyada görünmemesi, tek başına hiç verilmediğini kanıtlamaz; dosyanın güncel ve eksiksiz olup olmadığını kontrol edin.
İddiaları hangi başlıklarda karşılaştırmalısınız?
Dilekçeleri paragraf paragraf okumak yerine, aynı konudaki beyanları ortak başlıklar altında toplayın. Her başlık için “davacı ne ileri sürüyor, davalı ne cevap veriyor, hangi delil gösterilmiş?” sorularını yan yana yazın.
-
Talep edilen kira bedeli ve dönem
Davacının hangi kira bedelinin hangi yeni dönem için belirlenmesini istediğini kaydedin. Davalının talep edilen tutara veya döneme ilişkin itirazını ve kendi açıklamasını karşısına yazın. Talep sonucu açık olmalı; dava dilekçesinde talep ve malvarlığı hakkına ilişkin davalarda dava konusunun değeri de yer alması gereken unsurlardandır (6100 sayılı Kanun m.119).
-
Sözleşme ve kira ilişkisine dair bilgiler
Tarafların dilekçelerde dayandığı sözleşme tarihini, kira bedelini, yenilenen dönemle ilgili sözleşme hükümlerini ve bu bilgileri gösteren belgeleri karşılaştırın. Bir husus dilekçede yazıyorsa, sözleşme veya ilgili başka bir belgeyle nasıl desteklendiğini ayrıca kontrol edin.
-
Taşınmazın durumu ve emsal kira iddiaları
Tarafların taşınmazın durumu ve emsal kira bedelleri hakkında hangi somut açıklamaları yaptığını ayırın. 6098 sayılı Kanun m.344’e göre kira bedelinin belirlenmesinde sözleşme süresi ve tarafların anlaşmasının yanı sıra, kanunda belirtilen koşullarda tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu, emsal kira bedelleri ve hakkaniyet dikkate alınır. Hangi ölçütlerin uygulanacağı, sözleşmenin süresi ve yenilenme durumu gibi dosya bilgilerine bağlıdır.
-
Her iddiaya bağlanan delil
Dilekçede ileri sürülen her vakıanın hangi delille ispatlanmak istendiğini kontrol edin. Örneğin sözleşmeye ilişkin bir iddia için sözleşmeye, ödeme iddiası için ilgili ödeme kaydına dayanılmış mı diye bakın; bu örnekler dosyada mutlaka o belgelerin bulunduğu anlamına gelmez. Taraflar vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıayı ispatlamak üzere gösterildiğini açıkça belirtmelidir (6100 sayılı Kanun m.194).
-
Belirlenen kira bedeli hangi dönemden itibaren geçerli olur?
Mahkemenin belirleyeceği kira bedelinin hangi dönemden itibaren kiracıyı bağlayacağı, dava dilekçesindeki talep ve dava zamanı bakımından ayrıca incelenmelidir. Kira bedelinin tespiti davası her zaman açılabilir. Ancak mahkemenin belirlediği bedelin yeni kira döneminin başlangıcından itibaren kiracıyı bağlaması için dava, yeni dönemin başlangıcından en geç otuz gün önce açılmış olmalı ya da kiraya veren bu süre içinde kira bedelinin artırılacağına ilişkin yazılı bildirimde bulunmuş olmalıdır. Bu iki koşuldan biri sağlanırsa davanın izleyen yeni kira dönemi sonuna kadar açılması gerekir. Sözleşmede yeni dönemde kira bedelinin artırılacağına ilişkin hüküm varsa, yeni dönemin sonuna kadar açılan davada belirlenen bedel de dönemin başlangıcından itibaren geçerli olur (6098 sayılı Kanun m.345). Bu nedenle sözleşmedeki ilgili hükmü, yeni dönemin başlangıç tarihini, varsa yazılı bildirimi ve dava tarihini dosyada kontrol edin.
Bir iddiaya cevap verilmemesini kabul saymayın
Karşılaştırma tablosunda bir iddianın karşısında cevap bulamamanız, tek başına o iddianın kabul edildiği sonucuna varmanız için yeterli değildir. Önce dosyada sonraki dilekçeler veya beyanlar olup olmadığını, ilgili vakıanın başka bir bölümde ele alınıp alınmadığını ve hangi delillere dayanıldığını kontrol edin.
İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (6100 sayılı Kanun m.190). Bu nedenle karşılaştırmada, yalnızca hangi tarafın ne söylediğine değil, iddianın hangi vakıaya ve delile bağlandığına da bakın. Bir iddianın tartışmalı olup olmadığı veya nasıl değerlendirileceği, dosyanın tamamı ve uygulanacak usul kuralları dikkate alınarak belirlenir.
Dosyanızda kontrol edebileceğiniz noktalar
- Davacı ve davalının kim olduğunu, incelediğiniz dilekçenin hangi tarafa ait olduğunu belirleyin.
- Dosyada dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve varsa cevaba cevap ile ikinci cevap dilekçelerinin bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Talep edilen kira bedelini ve hangi yeni kira dönemi için istendiğini not edin.
- Sözleşmeye, yenilenen kira dönemine, taşınmazın durumuna ve emsal kira bedellerine ilişkin iddiaları ayrı başlıklara ayırın.
- Her iddianın karşısında karşı tarafın cevabını ve varsa karşı açıklamasını belirtin; cevap göremediğiniz hususu otomatik olarak kabul edilmiş saymayın.
- Her vakıa için gösterilen delili ve o delilin hangi iddiayla bağlantılı olduğunu kontrol edin.
- Varsa bilirkişi raporunu ve tarafların rapora ilişkin beyanlarını, dilekçelerden ayrı belgeler olarak inceleyin.
- Yeni kira dönemi, yazılı bildirim ve sözleşmede artış hükmü bakımından dosyada bulunan tarih ve belgeleri kaydedin.
Karşılaştırma sonucu neyi göstermez?
Dilekçeleri yan yana koymak, iddiaların hangi konularda ayrıştığını ve hangi belgelerin kontrol edilmesi gerektiğini gösterir; mahkemenin hangi kira bedelini belirleyeceğini kesinleştirmez. Talep edilen tutar da tek başına kesinleşmiş bir hak veya tahsil edilecek para anlamına gelmez.
Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yeni bir iddia ya da savunmanın ileri sürülüp sürülemeyeceği, aşama ve ilgili usul kuralları bakımından dosyaya özgü değerlendirme gerektirebilir (6100 sayılı Kanun m.141). Delilin ne zaman ve hangi usulle sunulabileceği konusunda da yalnızca bu rehberdeki bilgilerle kesin bir sonuç çıkarılamaz. Böyle bir konu dosyanızda gündemdeyse, dilekçeleri ve tebliğ tarihlerini birlikte inceleyebilecek bir hukuk uzmanından görüş alın.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119, 129, 136, 141, 190, 194Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin).
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.344, 345Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin).
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.