Kira bedelinin tespiti davasında gerekçeli kararda hangi bölümler incelenmeli?

Kararın ilk sayfasında mahkemenin adını, tarafları ve kararın hangi sıfatla verildiğini kontrol edin. Bunlar, elinizdeki belgenin doğru dosyaya ait olup olmadığını anlamanıza yardımcı olur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hükümde mahkemenin, hâkimlerin, tarafların ve varsa vekillerin kimlik bilgileri gibi unsurların bulunmasını öngörür (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.297).

Kararda belirtilen taraf ve adres bilgilerini dava dilekçesiyle karşılaştırın. Bir bilgiyi karar metninde görememeniz, ilgili belgenin dosyada hiç bulunmadığını tek başına göstermez.

Gerekçeli kararın tarafların iddia ve savunmalarını özetleyen kısmında, kiraya verenin hangi kira bedelinin belirlenmesini istediğini ve kiracının buna nasıl karşılık verdiğini bulun. Özet, dava dilekçesi ve cevap dilekçesindeki talep ve açıklamalarla karşılaştırılmalıdır. Böylece mahkemenin hangi konuda karar verdiğini daha kolay ayırt edebilirsiniz.

Kararın delillere ve değerlendirmeye ilişkin bölümünde bilirkişi raporunun, emsal kira bilgilerinin ve tarafların sunduğu diğer delillerin nasıl ele alındığını inceleyin. Türk Borçlar Kanunu’na göre kira bedelinin belirlenmesinde, ilgili koşullara bağlı olarak tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve bazı dönemlerde emsal kira bedelleri dikkate alınır (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.344). Kararın hangi unsurlara dayandığını, rapor ve varsa rapora itirazlarla birlikte kontrol edin.

Kararda bir belgeden söz edilmemesi, o belgenin dosyada bulunmadığını veya hiç değerlendirilmediğini kesin olarak göstermez. İnceleme için kararın yanında dava dilekçesi, cevap dilekçesi, bilirkişi raporu ve varsa itiraz dilekçeleri gerekebilir.

Hüküm bölümünde belirlenen kira bedelini ve bu bedelin başlangıç tarihini ayrı ayrı bulun. Kararda yazılı tutarı, para birimini ve başlangıç dönemini birlikte not edin. Tutarın belirtilmiş olması, tek başına hangi tarihten itibaren uygulanacağını açıklamaz.

Kira bedelinin hangi dönemden itibaren kiracıyı bağlayacağı; davanın yeni dönemin başlangıcından en geç otuz gün önce açılıp açılmadığına, bu süre içinde kiraya verenin kira bedelinin artırılacağına ilişkin yazılı bildirim yapıp yapmadığına ve sözleşmede yeni dönemde kira bedelinin artırılacağına ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bağlıdır. Bu koşullarda dava, izleyen yeni kira döneminin sonuna kadar açılmışsa mahkemece belirlenen bedel yeni dönemin başlangıcından itibaren geçerli olabilir. Sözleşmede artış hükmü varsa, yeni dönemin sonuna kadar açılan davada belirlenen bedel de yeni dönemin başlangıcından itibaren geçerli olur (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.345). Bu nedenle kararın tarihini tek başına yeterli görmeyin; dava dilekçesindeki açılış tarihini, varsa yazılı bildirimin tarihini ve kira sözleşmesini de kontrol edin.

Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde kira bedelinin belirlenmesi bakımından farklı değerlendirme unsurları öngörülmüştür; bu durumda sözleşmenin başlangıç ve yenilenme tarihleri ile kararın gerekçesindeki ölçütleri birlikte inceleyin (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.344).

Gerekçe bölümünde mahkemenin hangi olayları sabit gördüğünü, delilleri nasıl değerlendirdiğini ve sonucunu hangi hukuki sebeplere dayandırdığını okuyun. Ardından hüküm bölümünde taraflara tanınan hakların ve yüklenen borçların ne şekilde yazıldığını kontrol edin.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre hüküm sonucu, taleplerin her biri hakkında verilen kararı açık ve tereddüt yaratmayacak şekilde göstermelidir; hükümde yargılama giderleri ve varsa kanun yolları ile süresine ilişkin unsurlar da yer alır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.297). Bu nedenle gerekçedeki tutar, hükümdeki tutar ve uygulanacağı dönem arasında farklılık ya da belirsizlik olup olmadığına bakın. Belirsizliği yalnızca bir ifadeye dayanarak kendiniz tamamlamayın; kararın ilgili kısımlarını dosyanızdaki belgelerle birlikte değerlendirin.